I 
i! 
11 



422 MUNDI SUBTERRANEI 
SeE YV.. £m, is folus noverit, qui frequens earum ex- 
perimentum fumpferit. Phytoptz utpluri- 
mum ex coloribus albo, viridi, porraceo, 
ceruleo, croceo, flavo, rubro, purpureo, ci- 
nereo, nigro plantarum, florum ,fru&uum, 
feminum, judicium de latentibus viribus 
formant; fed qui, quz in Lizro 7/111. de colo- 
ribus docuimus, legerit, aperté fatebitur, 
colorum omnium in plantis varietatem 
przcisé determinare velleadUa(o effe. Ac- 
cedit,quod fa/iffmum fit, omne album bumidi,| 
rubrum calidi, virideindigefti, & fic de ce. 
teris , temperamenti effe , quod fusé hocloco 
demonftrare poffemus , fi id in citato paulo 
antehujus Operislibro non przftitiffemus, 
& aperté in flore o/eandri candido apparet, 
quo nil magiscaufticum effe poteft, & in ro- 
farubra , quz humiditate quadam tempera- 
ta caloris ignei prorfus experte przdita eft. 
Color itaque nullum nobis firmum certum- 
fapores colorefqueab elementaribus quali- 
tatibus immediaté profluant, hoc enim in 
iprzcedentibus Libris compluribus in locis 
falfum effe oftendimus, cum e/ementa ad mi- 
Ixtorum compofitionem non nifi veluti caufa 
|remota concurrant: neque fieri poteft,ut fim- 
pliciffima illa corpora varias illascolorum, 
lodorum , faporumque differentias plantis 
iingenerare queant, cum przterquam quod, 
[quantum ad fimplicitatem nature earum 
attinet, coloris omnis expertes fint, nulla 
alia ratio affignari queat, qua hujufmodi 
fenfibiles qualitates illis introducantur. 
Quaritur itaque proxima harum caufa : "m 
cimus omnem in plantis earumque parti-/orumio 
bus, uti foliis, floribus, fructibus, feminibus, plazis el»- 
colorum, faporum , odorumque varietatem ^? 
aliunde non provenire, nifi ex iis, ex quibus 
unumquodque componitur , id eft, à fulphu- 
te,fale, mercurio: à fulpbure fiquidem uti 




: 24 z Ies E, * 
que indicium de qualitate plantarum prz-| Libro VI11. docuimus, omnes colorum diffe- 
bere poteft. [rentias provenire variis ibidem experimen- 
Saprum — Si fapores & odores plantarum exa&é exa- tis oftendimus; à fa/e & mercuriofaporesin 
d ; ; : dia : | h I 
ali bis minemus, inveniemus nihil nobis deplan- plantis omnes originem fuam ducere. Non Ude c- 
uar tarum viribus conftarepoffe, nifiin genere itaque ab elementaribus qualitatibus Mou fes 
744" tantüm, quod videlicet odor bonus utpluri- mediate, fed proxime, à fulphure quadrupli- 
cium. mum caliditatis it indicium , fostidus veró fri- ci falis genere, & mercuriali humido oriun- 
giditatis ac humiditatis excrementitiz,in- tur; & colores quidem omnes à majori vel 
odorum veró humidi puri fignum,ut in aqua. minori fulphuris in plantis decoctione de- 
fontana; in fapore vero Acrem vehementis pendent; ad fapores & odores quod attinet, 
caliditatis indicium effe volunt Botanici, faporem Amarum ex fale & nitro conftare, e- 
Acutum caloris extremi , Acerbum frigidi, jusabfterfiva,purgativa visfatoftendit; hoc 
fici & terreftris. Acidum exceffus humidi | pato AcerZus naturz ineft aluminis virtute 

fuprafrigidum, Amarum ariditatis , calidi- 
tatis, ficcitatifque terreftris, Aufterum fri- 
gidi fupra humidum, Dulcem temperatz ca- 
liditatis humiditatifque ; Salfum caliditatis 
abftergentis; Pinguem denique aérez tem- 
periei indicium effe cenfentperitiores tum 
Glen; — veteres, tum moderni Galeni, Diofcoridis, 
Diofcorid. A E & 
"Theophr. Theophrafli fe&tatores. In hifce omnibus 
quàm facilé dicere, tam facilé errare eft, 
cum fenfus ad przcife formandum de quali- 
tatibus elementaribuS indicium judex fide- 
liseffe non poffit: Accedit; quod fapores 
hujufmodi plerumque aliam , quàm ab ele 
mentis originem fortiantur , uti poftea pa- 
tebit. 
Netamen venerandz antiquitatis Medi- 
. dicorum traditionem hocloco reprobare vi- 
S deamur. Dico, etiamfi veteresnon przcife 
twin gradus qualitatum invegetabili Natura at- 
grdbw tigerint, laudetamen dignum eorum labo- 
fingulorum . . . : & 
indaganiis T€ fuiffe , qui continuo ftudio & experien- 
MiGés- tiaeo pervenerint,ut dogmaticam dotlrinam 
wm. — degradibus innumeris multorum feculorum 
experientiisconfirmatam , unanimi Medi- 
corum confpiratione acceptatam confirma- 
tamque, & non tam humano ingenio in- 
ventam , quàm divinitus infpiratam condi- 
derint, quam in huncufquediem tuto me- 
lioris notz utriufque Medicinz Doctores 
fectati funt. 
Non difputamus hoc loco, utrum odores, 
aftringente pollens; 4cidus naturam fapit 
|falis ammoniaci, &ideb magni àMedicis 
| fit ob vim quandam incifivam , eandemque 
lob caufam diffolvit corpora, coagulat fpiri- 
tus; Zuflerus vitriolumfapit, unde qualita- 
te ftiptica , adítringente & fermentativa 
pollet ; Sa/fus uti ex fale immediate oritur, 
ita quoque falis naturam in omnibus de- 
monftrat. Quamvis neque ex his przcifa ra- 
tio dictarum qualitatum fenfibilium nobis 
conftet. 
Quot enim, rogo , res funt guflu amaro, 
|quztamen fecundum veterum regulasneu- 
|tiquam funt calidz ? Cujufmodi eft opium, 
cichorium aliaque multa. Rurfus, quotaci- 
| daexiftunt, quz velfecundum proprium il- 
lorum judicium funt calidiffima, ut Spiritus 
lacetofi , nitri atque fulphuris, cum eadem- 
| mer veterum regula interim acida determi- 
| net frigidiffima. Quot dulcia fperficiete- 
nusfünt, que interna fua fubftantia non di- 
(cam temperiem, fed velmaximam 2vxez- ,. 2n, 
en innuunt,uti Mel , Caffia & Saccharum e arbaro 
| manifefté id indicant, ex quibus tametfi c» 
dulciffimis, aqua tamen extrahitur tanta itum 
| pollens virtute cauftica , ut nullis aquis for- eif 
tibuscedat, menftruum porentiffimum a pure: 
aurum argentum cateraque metalla diffol- ,,, 
venda; P/umbum linguz nullum imprimit zzz 
faporem , tametfi interior ejus fubftantia/^«^«ra- 
|ut cum Quercetano loquar, nil aliud ipeeietg 
| quàm 
| 
| 

