470 MUNDI SUBTERRANEJ 
Seti. V. 
Poux si HE 
DUE APER OY ILZRIAARIA 
Qua non folum de Pitri admirandis operibus , fed & de Gflallis , perlis , lapidi- 
bufque pretiofis ad vivum Natura exemplar fingendis, agitur. 
QNOD UT. 
(e V'itri natura. 
Cap. IT. Y J trum eft ultimum , in quod mixtum | 
num opeuniverfa pene elementaris natura 
Phyficis per multiplex experimentum pa- 
tuit. Quanta nobis beneficia ex ejus dia- 
phana natura in feneftrarum conftitutione 
proveniunt? & tametfi naturà fuà fragile 
fit , & artisopus, eo tamen loco merito fuo 
habendum eft, quo inter Nature opera gem- 
mz. Liquores, uti funt aquz fortes , hy- 
drargyron & fimilia , nullis vafis nifi 
aliquod reduci poteft, cujus natura 
adeo miranda eft , ut vix fufficienti- | 
busverbis defcribi poffit, fi nativam fragili- 
tatem non adjunctam haberet, certé nihil 
ad ejus pretium accedere poffet. Quid e- 
nim fubftantia ejus clarius? quid limpidius? 
5065.28.19. quid pulchrius? Nam tefte obo; Nonade- 
quabitur ei aurum , non topaz ius, non beryllus 


aut alius qui[piam pretiofus lapis. Tiberio Prin- 
cipe excogitatum fuiffe vitri temperamen- | 
tum, P/inzesrefert,quo flexile fieret,vitrum, 
quamobrem totam artificis officinam abo- 
litam fuiffe , traditur, ne zris, argenti, auri | 
metallis detraheretur ; Nam ut //ideras ). 1 6. 
c.1 y. recenfet. Fertur inquit,fu£ Tlerio Cufa- 
re quendam artificem excogita[Je vitri tempera- | 
mentum quo flexile fteret C9 duilile;qui dum ad- 
Plinius. 
Vitrum 
feexibile o. 
snfvangi- 
eile. 
vitreis contineri folent, 
Sive auri retinere prius, frue aggere ferri 
Sive etiam affni vintlum fociare metallo 
Emicat , olflantemque ingrato pondere molem 
Rumpit 0U4H$ , magnoque poteus domat omnia 
nifu. 
Afl uli vivaces motus conflringere vitro 
Fert amimus , fentit qua[Jas bic olice vires, 
Corpora fruftrato. pertentat vitrea morfu: 

















mi[Jus effet ad Gafarem porrexit pbialamGefari, His itaque propofitis , jam fingula per 
quam ille indignatus in pavimentum projecit ; Quaftiones enodemus. 
artifex autem fuflulit de pavimento , quu com- Quaritur itaque primo. 
plicaverat fe nonibil tanquam var eneum, dein- teria vitri? Non nefcio, nonnullos mate- 
de malleum de finu protulit G9 phialam correxit. riam vitri dicere cinerem & calcem efle , a- 
Hoc fatlo Gefar dixit artifici , nunquis alius fcit lios aliam pro cujufque ingenio, vitrimate- 
banc condituram vitrorum? poftquam ille ju- tiam affignare, quoslongum effet allegare. 
rans re[pondi[fet alterum eam preter [e nefcire, Nos dicimus, cinerem nonfolüm materiam 
juffit illum Ca far decollari, ue dum boc cognitum vitri effe, fed arenam non quamvis, fed vitreà 
fieret, aurum pro luto baleretur , omniumque materià conftantem , cujufmodi funt non- 
Peg metallorum pretia detraberentur. ApudIndos nulli fi/ices, g/area cryftallina & arena lapidis, 
fume i quam primum innotuit, rebus omnibus prz- quem AJebaudicum vocant, cui & adnumera- 
we. — latüm fuit, atqueinzftimabili pretio per- mus gagatem, quem obfidianum lapidem dicit 
mutatum , ita ut pauci calices vitrei in Re- |PZiius. Lapides itaque diaphaneitatem riiaius. 
gno Tidore Orientali 20o aureorum zfti- quandam fpondentes , quanto funtlucidio- 
matione permutati dicantur. In quanta ad-ires, ex cryftallina quadam mifcella illis 
miratione trigonum vitreum apud Sinas commifta, tanto inde pulchrius, nitidius, 
"Trgantius. faeit legis qui volet P. Nicolai Trigautii hi- lucidiufque vitrum emergit. Hifce in are- 
ftoriam de expeditione ad $25; cujus quan- nam comminutis, combuftarum cinis plan- 7; .;;. 
tifintin humani generis negotiatione ufus, tarum , ( cujufmodi funt , quas HalivelSodatrum. 
ordine expendam. Ivocanr;) junguntur , quz herbz cum ex fe & 
Primoquis non miretur ingeniofa & ple- faa natura nitrofz fint ,'eo fine arenis mi- 
na admirationis vafa & pocula, quz vitri penus , ut ex intima lapidisarenacei fub- 
] 
Quznam fitma- Materia 
vitri. 
Vitrum 

rena (n 
eineres con- 
Viri uti- 
litas. 
ufü conflantur; quam ingens ejusin fpecu- |ftantia confimilem illis nitrofam eliciant 
lis conficiendisemolumentum ; quanti fiat| materiam , quaunàcum corpufculis nitro- 
ultimis hifce temporibus in tubis opticis, fis falinifque in cinere latentibus , vi calo- 
microfcopiifque conficiendis , queis vellris &ftuantiffimitandem in vitrum eliquen- 
ipfa ceeleftium corporum ftellarumqueten- tur. Veteresnitrum purum & nativum ma- 
toria lynceis oculis penetrarunt. Aftrono- rericarenacez adjungere ob dictam caufam 
mi , quibufque minutiffimorum quorumvis folebant; quod & in huncufque diem non- 
animalium rerumque pené infenfibilium nulli faciunt. Verüm experientia docuit, 
anatomiam fecerunt. Verüm cum dehifce|nitrofos plantarum nonnullarum cineres 
& fimilibus quàm ampliffime egerimus in; non folüm eundem effectum, quem nitrum, 
Arte Magna Lucis & Umbra , Libro de fpeculis, fed & nobiliorem przftare. 
eà Lellorem yemittimus. Vitreorumfypho-, Vitrumitaque primo fit ex lapidibus /2- 
j ; planis, 

