



LIB. XII. DE ARTE VITRIARIA, 

475 
CAPUT III 
Quomodo eemme ex Smalto 
Cap. n E nest. a igitur opus fit é vitro & 
metallis, quz interfe Natura fponte 
mirificé confentiunt. V itrum quod ad 
encaufticum opus adhibetur, non 6 filice| 
aut fago aut tribulo paludum fieri debet, fed 
€ petra feu lapide, ut vitrum illuftre, fplen-| 
didum & cryftallinum fiat, unde encauftum 
efficiatur metallis inurendum ; cineres à fi- 
lice auttribulo, équibusfit vitrum , diffol- 
vunt in aqua calida, & fegmentis pannican- 
didi adhibitis,aquam puram & claram in vas ! 
fuppofitum tranfmittunt; quidquidfordium | 
eft , in cineribus fübfidit in priore vafe , nec | 
fet Encaufio confici pofint. 
[fubje&to igne fines , fpumam pinguem fü- 
pernatantem cochlearibus ferreis extrahes, 
(donec 24 horis materia fervens purgatiffi- 
ma &limpidiffima fiat. Hoctibi erit foza/- Smaliuta 
tum album , quod quocunque colore imbui ^"^. 
poterit. Si fmaltum illud cum cryftallo in 
pulverem contriveris, & in fornace vittiaria 
liquefeceris, & metallicam cautem feu pe- 
tram fübterraneam metallicam adjeceris, 
exiftet mgrum fplendidum; fi addideris ar- migruw. 
gentum uftum cum fulphure , ceruJeum Tur- Ceruleus. 
quinum effeceris; fizsin laminas tenues fe- 
cueris,& perquinque dies ufferis, & in fmal- 

perpannum tranfmittitur; fed aqua tantüm | 
clariffima & limpidiffima quz modico igne 
tum illud injeceris, efficies virens. sterviride. 
uftum tingitur fmaragdino pellucido.. Ce fium, Cafium: 
infalem candidum concrefcit, quum humi- | g/;ucum, violaceum, cinereum, fiunt & fmalto vielacum. 
dum aqueum exhalárit , qui arenz aut lapi- 
i , feu faxo purgato admixtus, & minio per- 
fufus, in fornacem vitri mittitur. Minium 
illud aut minerale eft feu metallicum aut 
factitium é plumbo ufto. Calx illa rubra 
plumbi fitin igne vehementi & claufo, ne 
inaéreexhalet, ze flrrvaíaz, aut ignis rever- 
Beratus , & inclaufo vagus ac errans vocari po- 
teft. Vitri Artifices vas quoddam 6 terra 
pingui candida, cum offibus arietum tritis, 
& aliismedicamentiscapaciffimum & am- 
liffimum fingunt, quod nullo igni quam- 
Tibe: violento corrumpi, aut diffolvi poffit. 
Vasillud in fornacem mittunt, & in medio 
collocant , cineribus vitro faciendo aptis 
plenum, qui viignis liquefiunt, mox ferreas 
linguasin vasillud ardens immittunt , qui- 
bus materiailla pinguis & liquida adhzre- 
fcit, équavitra fiunt: Saligitur ille Alcali 
minio perfufus in capedine terrea fex totos 
dies flammis ardenti perfeverat ; primo & 
altero dié materia illa miniata flavefcit,, ter- 
tio & quarto virefczt; duobus aliis a/Zefcit,& 
aéris colorem induit, & cry ftallina efficitur, 
€qua fiunt adulterinz gémmz , & encau- 
ftum feu fmaltum. Cryftallina illa materia 
ut cogatur & concrefcat, calcem merallicam 
éplumbo & ftannoCornubienfi puriflimo in 
fornace reverberante ante conflatam ad- 
hiberi neceffe eft, ut (tanno, encaufto feu 
sine jIsy;. falto adferat foliditatem , & corpusnefit 
be nulo. pellucidum ; fineplumbo nullum metallum 
prec in vitrum tranfire poteft; cum igitur mate- 
riam illam cryftallinam & calcem plumbi 
ac ftanni , utramque tenuiffimo pulveri fi- 
milem inter fe mifcueris, & quafi patulum 
panem aut fubactam maffam ex iis effece- 
tis, foramen in medio fodies, ut exhalet| 
inutilis humor, & per fe fenfim exficcari pa-| 
tieris, tum maffam illam exficcatam in for- 
nacem vitriariam mittes eoufque , dum li- 
uari incipiatmox é fornace extrahes,& re- 
tigefcere materiam fines; tandem in vafe 
terreo , quod igni non folvatur, liquefcere 
illo, cui metallicam petram vario modo 
temperatam admifcueris. Sinitrum feu fa- 
lem petrz indideris, colerem margaritarum 
jexprefferis. Smaltum rabrum clarum princi- 
; patum inter alia obtinet; flavum bracteola- 
tum argento addito effeceris reum palea- 
tum, item Iuteum aureum , luteum mali puzici ; 
fed Zuteum citrinum fit & ferrugine anchora- 
rum, quas vis maris arrofit , aut ex croco 
ferri, quem ex aceto ftillaveris. Smaltum 
eb firmius, ltius & integrius eft, quó diu- 
tiüsignespatitur. RaZrum effeceris, fi zs in 
calcem redactum vi ignis vitro feu fmalto 
candido injeceris; unà cum tamentis ferri 
& auripigmento. Si plus vitri injeceris, 1; denied 
feum fplendidiorem effeceris, eft mures di. "7 
lutus,veloftrum dilutius. Siplusplumbi in- 
dideris , cave ftannum admifceas , minoris 
enim erit fplendoris. Rubrum clarum effi- 
cies, fi plumbum & argentum vivum auto 
infuderis, item fpiritum zris,& fulphur zris 
incombuftibile. 
ZErisilliustinctura ufqueadeó fatuta eft, 
& eminens, ut colorem auri nativum augeat ure. 
& exaggeret: fed color ille exaggeratus 
igne vehementi deletur. Exaggeratio illa 
colorisinauro fit per fpiritum volatilem z- 
ris, quod cum auro fenfim in capeduncula 
terrea excoquitur caliculus metalli fufor. 
Ut igiturcolorem auri exaggeres, aliquid 
argenti vivi cum auro & fpiritu «ris mifce- 
bis , quia vivum argentum prohibet, nétin- 
&urz & colores exurantur, &ignisvim mo- 
ratur id temporis , quo tinctura & colorin 
aurum intimé fubit. Aurum ita tinctum 
quafi folium pyropis fubjicitur: aurum e- 
nim quod fulvo tingitur, corpore xris adhi- 
bito, femper nigricans, lividum & marci- 
dum eft ; quia fubftantia xris, quz per feni- 
gricat, nigris maculis liberari non poteft, 
five radas, five coquas , five'gummi & fan- 
daracalaves. At aurum, quod tingiturfpi- Yewmaa- 
ritu zris eft vererum Aurichalcum & ele-77/7* 
[fve ele- 
&rum , unde pocula fiunt , quz venenum, fir. 
Smaltups 
Rubrum. 

"Tow. IH. 
0002 quod 
















































