





LIB. XII. DE ARTE VITRIARIA. 
Cap. YII. liqua; Eft enim mira & abdita vis xrisad 
Smaragdum, qua facilé coéunt. | 
Topaz ius fit , colliquatisceruffz quadran- 
te, & femiuncia cryftalli in fornace vento- 
fa, quam awemiam vocant, intra catinum ar- 
gillà munitum claufumque; per cerz[/am híc 
aliud non intelligitur, nifi ca/x p/um/Z,quam 
& alii a/Zum. Hifpanicum vocant. Quidam 
huncquoque componunt ex calce zris , mi- 
nio nativo & cryftallo adjecta calce Jovis 
quadrupla; quamvis ex his ego non tam To- | 
pazium, quàm Chryfolithum conflari exi- 
ftimem. 
Hyacinthus corrulei coloris fit ex przpa 
rato cryftallo, &ceruffz binisunciis, addita 
sc Vitrioli. Joannes Baptifla Portain Hyacin- 
tho conficiendo fic procedit:capit falis com- 
munis y partes ,halonitri x. mifcet & proji- 
cit in plumbum liquefactum , agitatque 
' eumfpatula ferrea & fietcinis, quem ablu- 
tum puré eliquat in gemmam. Si vero hunc 
exceruleo rubrum efficere velis, capefilicis 
albi partes 4, cineris plumbi, five cerufíz 2, 
nitri 4; fquammarum ferri duas drachmas; 
in fornáce concoque, & habebis Hyacin- | 
thum rubrum. 
Rubinum praftantiffimum Jfaacus Hollan- 
dus libro de mineralibus , unà cum Paracelfo 
efficere fe poffe putat tincturà rubeá lapidis 
philofophorum; fed uti lapis ifte philofo- 
phorum à nemine hucufque vifus fuit, ita 
quoque de Rubino omnibus rubinis & car- 
bunculis orientalibus przftantiori confi- 
ciendo , nulla fides przftari debet: fed de 
hocin fequentibus fufius. Unde veró ex 
metallicis calcibus tanta colorum diverfi- 
tas, mirum cuipiam videri poffet. Verüm 
qui ea , qux in Ocfavo & in Nono Librotradi- 
dimus, recté perceperit, originem colorum 
je me non poteft non videre; fal metallorum, o- 
quos colores mnium horum effector eft : Eft enim color 
^diw^". ccruleusnil aliud quàm fal argenti, ex quo 
defcendunt lapides pretiofi ; ex ceruffa ftan- 
ni & minioplumbi arte fimul & natura jux- 
ta differentescoloris graduscooperantibus 
idem exiftunt. Ex fpiritu zris fit fal, & dein- 
de oleum, quodauro junctum conftituit eli- 
xirad Smaragdum.Ex croco Martis fit Mer- 
Vemm curius , feu aqua ad gemmas potiffimum, 
iw — & adadamantesformandos peridonea. 
" Nullum pene minerale aut metallum 
eft, quod in cryftallum cogi non poffit; & 
ratio il promptu eft, quum fubfifteritia fo- 
. lida mineralium metallorumque, nil aliud 
fit, quam falina vis Naturz, qux utiomni- 
bus, uti in Sexto Libro oftendimus,vim con- 
denfativam confert, ita quoque ad confi- 
ftendum firmitudinem przftat, & maxime 
in cryftallo czterifque diaphanis gemmis, 
qui puri puti differentium falium effectus 
funt, elucefcit ; & experientia convincit in 
Arte Spagyrica. 
1. Aurum in Cryftallos cogi poteft per 
füblimationem vehementemque ignis ex- 
"Topazii 
confectio, 
Hyacinthi 
eon]edtio. 
Rubini 
cenfedlio. 
"Aqua ad. 
Aurum 
quómodo 
eryfalbfcat, 
| fané elegantiffimum paucis defcribam. Cer- 
aM. o 
preffionem :hocpa&to : Aurum aquá regià 
folutum diftilletur iterum iterumque,donec 
planefolutum fit; deinde abftracta aqua uf- 
que ad oleofitatem reponitur in cella , quod 
ibitandem in cryftallosrubentesabir, in au- 
rum tamen, uti alibi docuimus, reducibiles. 
2. Argentum in cryftallos cogitur, fi folve- 
ris id aqua forti , folutio clara à fecibus de- 
purgata diftillatur ad mediam partem, ex 
quibus in cella confiftunt lapilli , qui elabo- 
rantur deinde, ut fiat medicina vel contra 
epilepfiam, vel adgemmam conficiendam. 
3. Ex zrecryftallos colligunt, folvendo 4: qu 
s aqua forti, fumitur zs uftum adinftar fan- yi sd. 
guinis rubicundum, folutiofiataddigeren- 
dum per menfem in vitro forti , donec cry- 
ftalli virides confiftant,exquibus & tinctu- 
ra fit Veneris & oleum inde extrahitur. 
Nos veró in noftro pharmacopceio nullo 
pzné negotio nitrum & vitriolum, quod zs 
liquidum dicimus, in cryftallos ducimus, 
vel per ftillatitiam aquam, vel fpiritum vini 
folvendo,& per colatorium tranfigendo;lioc 
enim Soli in catino fi&ili expofitum , in 
pulchros cryftalli hexagonos efflorefcit. 
4. Ferrum cryftallizat oleo rubro chal- Ferrum 
canthi cum duplo aquz fontanz ; in hac mi- e 
ftura folvitur eliquati ferri fcobs;folutio per 
filtrum purgata coquitur in vitro ad tertiam 
partem remanentem; quz deinde frigido 
repofita loco lapillos feparat, qui tandem 
aquà ftillatitià purgantur, filtranturque, 
donec tandem coagulati nitidiffimam cry- 
ftalli indolem affumant. 
5. Stamm cryftallizat, fi adjeCto fulphu-. Stannumi 
re comburatur in cinerem, five calcem ; vel Urb din 
etiam per acetum ftillatitium ejusceruffa 
extrahatur ; Extractafolvitur aqua pluviali 
prius diftillata ; folutio filtrata coagulatur 
in lentiffima balnei evaporatione, repeten- 
dumque eft hoc opus fepties; donec ultimó 
emergant lapilli cryftallini puri & limpidi; 
& Lapilli ovis dicuntur. ; 
6. Plumbum in cryftallos cogitureodem Plumbum 
modo, quo ftannum, ex ceruffa videlicet, Word 
vel minio,quod inaqua dulci prius folvatur, 
folutum filtretur cgaguleturque ; & hoc to- 
ties repetes, donec cryftallinoslapillos ef- 
florefcentes puriffimos comperies. 
Hoc pacto mercurium,fulphur ceteraque 
mineralia in cryftallos cogunt Spagyrici. 
Verüm quiade iisalibi quoquedictum eft, 
iis hic intmorari noluimus. 
Adartificiavitrea & fmaltea, feu mavis , Nova 
encauftica reduci poffunt illz menfe, qua Pit 
hodié fpectantur Aomz, uti nova, ita rara in- farum co»- 
ventione admirandz, quz fané tanta ele- f^^? 
gantia & nitore fulgenr, ut qui artificium 
ignorat, easex nitidiffimis marmoribus , ja- 
fpidibus , alabaftris czterifqdue magni pre- 
tii lapidibus confectas putet. Artificium 
Argentucii 
qui cry[lal- 
lefcat. 
Scajola ies 
tum Talci genus, quam Scajolam vocant, ex Hrfona- 
Sicilia, ubi frequens ejus proventus eft,non 7, 


0003 fine 


