







I 
| 
[j 
jj 
1 
A 
p 






482 MUNDI SUE 
Sefl. V. refrigerari finunt, gemmamque politurz 
committunt. $i exacte quis operatus fue- 
rit, Americanis omnino fimiles efficiet | 
Smaragdos. | 
Smaragdus quomodo fiat. Aliter ex Cardano. 
MB5er negotio Smaragd«s conficitur. | 
: A 'T'eritur cryftallus tenuiffime, additur | 
M marcia cocta * & erugo fplendidiffima, vel | 
paf. vermicularis, foditur later crudus; impo- | 
rum 4d v4- quntut hectria,ac in fornace laterum exco- 
fa coloran- * E . E 5 
Fs quitur inter alios figno addito, id eft , extra- | 
hitur gleba Smaragdo fimilis quz excindi- | 
tur, & politur quidem, vitrum tamen eft, fed | 
adeó elegans, ut nifi quiprimó invenerunt | 
(inventum enim hoc eft novum , atque ab 
annis decem circiter) magnisfruftis nimis 
celeriter voluiffent ditari, indeque fufpicio- 
nem copia & magnitudine injeciffent, po- 
tuiffet & nunc latere fraus cum maximo & 
incredibili inventorum lucro, quanquam 
nec finelucro fuerint: Vidi adeo pulchros, 
ut auro circumdati nativos fplendore vin- 
cerent. Optimé fuccedit , fiomnino bullis 
careant: nam bulla: vitrum effe declarant, | 
TERRANEI 
gemmza adulterari folent. Przftantior mo- Par; TII. 
dus eft,dum in cryftallo, filicibus & vitro fu- 
| A E 
fo aureus color conciliatur,id fit fi ad fingu- 
las vitrilibras quarta unciz pars ferrei croci 
Icommifceatur, atque tantillum minii adda- 
tur; fed primum addendum minium , poft * 
crocus, tefte Baprifla à Porta; Si cryftallo Ports. 
calcinato triplum plumbi addatur, ICH Ri 
zius abfque aliqua adje&ione emergit,fi pet edem 
diem in fornace moretur. Aliter fic confi- verme 
cies; fac pollinem exzre ufto, cinnabari na- 
tivoac cryftallo,quadruplumque ftanni ufti 
adde , fuforioquevafi ex terra fortiffimo in- 
des,fornacique committes per diem , fed i- 
gnis vehemens non fit, ac femper codem 
gradu permaneat , facile enim fluit pulvis 
pradictus. 
P'g!o P'Oo's'qo! v 
Berylli compoftitio. 
B»? non funt in majori authoritate 
quàm Topazii Orientales,olim Chryfo- 
lithi appellati: proinde eodem pretio zfti- 
mari poflunt, pro coloristamen elegantia 
& fordidum, lapidem faciunt; tangitur ta augetur, vel minuitur pretium, idque in o- 
imà ji ; i im | 7 a 
men limà, nam vitrum eft; omnis enim | nibus gemmisfervandum eft ; "terat 
gemma plumbi odore tranfit in vitrum, 
pracipué veró, cum fuerit tenuem in pulve- 
rem redacta. 
Sapphirus in Adamantem quomodo 
verti poffit. 
pue gemmas adulterandi moduslon- 
gé nobilior ac minus damnatus eft, arte 
cumnatura lu&ante. Gemmain gemmam 
mutatur ignis ope. Sapphirus nitidus, fed 
alioquin diluti coloris cum auro jungitur, 
apponitur igni fenfim donec liquefcat ; fer- 
vet aurum horis tribus aut quatuor, inde 
gemma tollitur, & fenfim refrigerari per- 
Cosfeio YnittitUF , invenies 4damantem : gemma e- 
mes nim manet, nec lima tangitur, quicquid au- 
Spp, temeftcolorisccerulei, perit. Ideó coloris 
dilutiffimi Sapphiros quzrimus: funt enim 
viliores, & celerius in Adamantem trans- 
eunt atque perfectius mutantur. Qui pri- 
mum invenit, lioc ditatus eft valde, brevi- 
que tempore , indedetecta readhuc lucrum 
arti relictum eft: nitetenim plurimum ob 
fapphiri duritiem. Sunt qui ex aqua marina 
gemma viliore & molliore faciunt Ada- 
mantes pulchros; Sunt qui & Sapphirum 
non incoquantauro, fed creta involucum in 
igne folum , eodemque modo res fuccedir. 
Obfervandum tamen eft, utgemmz frigidze 
ignis fenfim circundetur , & rurfusut pera- 
éto opere permittatur refrigerari ignis ex- 
tin&ione, nam detrahere ex ignehaudtu- 
tume(t; Vitium eft, fiquicquam remanfe- 
rit veftigii coloris corrulei. 
PROPOSITIO VI 

i 
tur Beryllus iis modis quibus aliz gemmm fei. 
omnes; Nobilior modus eft, dum zsuftum 
in tenuiffimum pollinem redigitur, ut o- 
mnem tactum effugiat, ac cryftallino vitro, 
aut cryftallo calcinato, vitroque illi adjecto 
mifcetur,acfornaci committitur. ZEris una 
drachma provitrez maffa libra fufficit. 
PROPOSIT10 VIIL 
Cryftalli compofítio. 
Qytallas non folum ad mundum mulie- 
brem, dum catenz, nodi,aliaque hujuf- 
modi inde fiunt, fed etiam ad fpecula, per- 
fpicilla, pocula, fcyphos, patinas,lavacra & 
fimilia ufui eft ; Adeo dum abíque vitio eft, 
hujufmodi pocula vel fcyphià Principibus 
|appetantur, & fat magnoin pretio fint. Au- 
reus enim fcyphus pedis magnitudine in- 
terdum centum fcutis divendi poteft , ali- 
quando etiam pluris. Exigui cryftalli , ex 
quibusnodi aut coronz fiunt, viles funt, ac 
czlaturz pretium non fuperant : Ex cryftal- 
|lo etiam adjectovitro, ac arena puriffima 
faleque alcali nobiliffima vitra cryftallo ve- 
ro quàm fimilia,fiunt Venetiis Infervit etiam 
cryftallusad gemmas imitandas dum calci- 
natus plumbi tribus partibus mifcetur; huic 
folent metallica addi, utoptatus Smaragdi, 
Topaz ii, velalterius gemmz, color, prodeat. 
Cryftalli beneficio etiam ignisfolet & Solis 
rádiiscolligi, dum nempé rotunda planities 
modicum convexa Soli ita opponitur, ut 
corpus id, quod ignem fufciperedebet,circa 
convexi centrum ponatur. In mollioribus 
'"Topazii cempofitio. | etiam corporibus & delicatulis, cauterii fer- 
4 Í "Opaxiiaurei coloris ob elegantiam adul- 
terantur omnibus modis, quibus ali 
|rei vices fupplet, quanquam non minus 
iquàm ferrum urere & dolere exiftimem. 
Adultera- 


E 
