Set. v.mam : 

















490 
hec autem non tantum introdu- 
cit in falemnitri ignem cum flamma, fed 
eodem quoque momento carbones ignem 
apprehendere facit abfque flamma , ignis 
vero hic (ut ante dictum ) à nullo vento 
fe fuffocari patitur, immó agitatione ma- 
jus fumit incrementum. Cum autem Sul- 
phur igni fit contiguum , five ille fit abíque 
flamma , fivecum flamma, illud tamen non 
poterit effe abfque flamma: hzc vero Sul- 
phuris flamma accendit falemnitri. Ideoque 
iftz tres materiz fimul mixtz, & incorpo- 
ratz , & poftea acceníz, producunt ignem 
inextinguibilem, ad exinanitionem, & con- 
fumptionem ufque totius fubftantiz. Ad- 
verte tamen ut in hifcetribusmateriis non 
fir aliquis accidentalis defe&us, vel ab hu- 
miditate, vel ab improportionata unius ma- 
teriz adaliam quantitate profectus. Ex di- 
&is jam concludere licet, offcium fulphuris 
in pulveris corpore proprium illud effeut 
arripiat ignem cum flamma , aliifque dua- 
bus materiis communicet & fubminiflret. 
Carbonum autem peculiare f/udium eft , in re- | 
tinendo, confervando, atque defendendo 
igne jam in fulphur introducto, ne ab illa 
vehementiffima falisnitri ventofa exhala- 
tione fuffocetur. At offcium falisnitri illud 
maximum eft, producere & caufare quam 
violentiffimam exhalationem ventofam; in 
hacautem, omnis virtus , vigor, & potentia 
motrix pulveris fita eft: ac proinde falni- 
tri omnium mirabilium Pu/veris Pyrii effe- 
&uum principalis ac primaria caufa eft: aliz 
veró dug materiz, funt tantum eum in fi- 
nem falinitri additz &alligatz ut eundem 
inignem & ventos refolvi faciant. Nam fi 
quifpiam componeret pulverem ex fulphu- 
retantum & carbonibus , & tormentum bel- 
licum etiam maxima ejus quantitate one- 
raret, Dico, in tali cafu ejufmodi pulverem | 
non modo globum aliquem ferreum aut al- 
terius metalli, at ne paleas quidem expul- 
furum. Ratio autem hujus rei ex anté di- 
&isin promptueft : quod fcilicet ejufmodi 
violenta expulfio dependeat à virtute & po- | 
tentia expulfiva falisnitri tantüm , non al- 
teriuscujufpiam materiz: faciliufque cre- 
diderim parari poffe pulverem abfque car- 
bonibus & fulphure, quàm abfque falenitri: 
poffeque inveniri alias duas materias, qua- 
rum una officium fulphuris in igne appre- 
hendendo cum flamma , altera vero carbo- 
nem in eodem confervando & retinendo 
fine flamnia expellere poffint, quam repe- 
rirequidpiam aliud quodaptum fit caufare, | 
& producere tam vehementem exhalatio- 
nem ventofam ; mirabilium in Pyrotechni- 
cis effectricem , prout in falenitri experi- 
mur. Veruntamen quz nosin 7/7 Ziérode! 
pulvere Pyrio , quz à Szemienovii pyrofo- | 
phia nonabludunt , tradidimus , Zeclor con- 
fulat. 

MUNDI SUBTERRANEI 
PRAXIS IV. 
Ad Aurum fulminans conficiendum juxta 
mentem Ofvaldi Crollii & soffram. 
quantum folvere potes in parvo calore, ita 
habebis aquam regis , in qua tantum folves 
auri, quantum libuerit. Poftea effundatur 
folutio in vitrum capax, &guttatim faltem, 
(propter ebullitionis ftrepitum & pericu- 
lum) inftilla de bono oleo Tartari in cella 
per ferefoluti; in hujus defectu, "Tartari fal 

in aqua communi folutum accipiatur: re- 
[quiriturautem olei Tartari bona quantitas; 
tunc aurum cadit ex repercuffione in fun- 
dum. Ubi tota auri calx foluta fundum pe- 
tiifle videtur, (quod animadvertes ex colo- 
reaquzregis , qui debet effe albus : nam fi 
adhuc flavus fit, fignum eft totum aurum 
nondum repercuffum ) plus olei "Tartari 
guttatim affundatur (hoc meo damno fi- 
deliter admonitus fis) tum poft fubfiden- 
tiam aliquot horarum in calido liquorem 
fuperiorem effunde, & calcem coloreferé 
terram figillatam pallidam referentem qua- 
ter vel quinquies aquà calidà edulcoratam, 
poftea in Balneo Mariz prudenter & paula- 
tim lentiffimoigneficca. Vel quod tutius, 
inpatina vitrea perfe fpontein hypocaufto 
ficcefcat , nullo igniscaloreadhibito. Cal- 
cem ligne fpatulà non ferreà poftea majo- 
ris fecuritatis gratià collectam ad ufum in 
vitreo vafculo reconde. Nota magnum effe 
periculum fi alio modo exficcetur , quam 
przdi&tis duobus : quamprimum enim ignis 
calorem fentit , & fortem commotionem 
cum inftrumento ferreo; concipit fponte 
flammam , in auras abit purpurei fumi in 
modum cum maximo fonitu & flrepitu in- 
ftar pulveris nitrati ; adeó ut ne unicum ato- 
mum reperire poflis.Si quid de fülphurevul- 
gari trito ipfi admifceatur , & poftea in cru- 
cibulo admoto igne exuratur , fubtiliffima 
calx auri remanetbruni coloris quz omnem 
vim percutiendi amifit; quod mirum & no- 
tatu dignum. Scrupulusunus iftius Auri vo- 
latilis foedus , & potentius feré operatur 
quàm libra femis pulveris tormentarii. Gra- 
num unum &alterum cultro impofitum , fi 
fuppofita candela accenfa incalefcat , fimi- 
lem fonum edit, ac fi magna aliqua fuiffet 
explofa bombarda , &fonus ille przacutus, 
audienti & adítanti quafi auditum ladit. 
Operatio hujus pulveris eft contraria ope- 
rationi pulveris Pyrii : ut enim hic vim 
fuam per inferiora faltem deorfum opera- 
tur: aliquot fcrupuli fuper laminam fer- 
ream fatis craffam carbonis incenfi , illam 
penetrando perforant.$al ammoniacum ex- 
iftimo effe percuffionis illius caufam,quem- 
admodum enim falnitri & fulphur funt 
hoftes, & fe invicem non compatiuntur, 
ut videmus in preparati pulveris tormen- 
tarii 
I 

ParslV. 
minantis 
SUmet f aquz fortis communis, folve in Auri fül- 
ea unciam unam falis Ammoniaci veli. 

