


























MUNDI SUB 
P R,00P/0:s571 80TH. 
De Machinis Mercurialibus. 
OU ,utrum Mercurius in motum arti- 
Jficialibus machinis amimari queat ? Dico 
id multiplici ratione & methodo fieri poffe. 
Sed explicemus nonnullas. 
Primi. Si annulum feipfo moveri vis, fic age: 
Fiat annulus intus concavus exquacunque 
materia, auro, argento, ere, ferro, vitro, vel 
tefta , intra cujus concavitatem ponatur 
nonnihil argenti vivi; V. g.ad medietatem, 
itaut medietas annuli fit mercurio repleta; 
quo peracto, orificium , ne mercurius exfpi- 
rare poffit, quàm firmiffime claudatur. Hoc 
peracto, calefiat annulus , & ubi mercurius 
evaporare coeperit, cum admiratione vide- 
bis, annulum miros quofdam faltus facere, 
hinc inde moveri, haudfecusacanimatus 
ab occulto quodam demone intus latente 
agitur. 
Secund). Quomodo currus feu rbedaargento 
vivo animata jeipfa [umma vehementia proce- 
dere poffit. Fiat rhedula ex ligno cum rotis 
fuis & equiseffigiata, cujufmodiin Germa- 
nia fieri folent, exigui pretii, huic rhedz, 
cuitubulus indatur ex are aut ferro confe- 
&tus , argento vivo a- 
liqua ex parte reple- 
tus, deinde canalicu- 
lusita ftricte clauda- 
tur , ne ullus aéri in- 
troitus, aut mercurio 
elabendi exitus con- 
cedatur ; hanc fu- 
pra tabulam aliquam 
planam &levem po- 
nito , deinde canali- 
culum candela cale- 
facies ; & ecce rhedu- 
la rotis fuis mobili- 
bus totum planum | 
percurret & recurret, | 
non fine admiratio- 
neintuentium. Hoc 
pa&o homines am- 
'bulantes , volucres 
aérem tranantes, fer- 
reotamen filo annu- 
loalligatas , & innu-| 
mera alia fpe&tacula. 
ad fpe&antium oble- 
Gationem exhibere 
licet. 
Tertio. Siquis vero 
perpendiculari. in al- 
tum motu exbilere de- 
 fideret frve fguram bu- 
manam rue globum, fic 
proceder: Fiat primó 
prifma triangulare 
extribus filis ferreis 
ab , ef, d c, conftru- 
&um, ea forma , qua híicapparet ; habeat 
autem in inferioribafi 2c, concham carbo- 
506 


















TERRANEIL 
orbis in formam globi mundani autimpe- 
rialis effigiatus , ex zre ferro, vel figulina 
tefta conflatus, hunc ad tertiam fere partem 
mercurio replebis,& quam ftrictiffimé ofcu- 
lum obftrues; melius autem feceris.fi à late- 
reglobi alicubi feceris : Hoc peracto, totam. 
machinam menfz fuper impones,ita tamen 
utfupra vel unco vel manu é nubibus ducta 
teneatur , eo quod fila ferrea per fefubfifte- 
re, utpote fubtiliffima , non poffint, & vide- 
bisvelad primam calefactionem inclufum 
mercurium incipere folitos exercere tuimnul- 
tus , deinde paulatim intra fila ferrea ( qug 
funt veluti repagula quzdam ad globum, ne 
extra rapiatur, continendum) afcendere in- 
cipiet , ufque ad fupremum prifmatis: De- 
inde defervefcente vapore , ea proportione 
motüs defcendere, qua afcenderat, incipiet; 
ubi autem ab vicinum carbonibus locum 
pervenerit , ibidem denuo follicitatus quáfi 
haerere pendulusfpectabitur. Plena fane ad- 
mirationis machina, cujustamen rationem 
non facilequifpiam, nifi proprietatem Mer- 
curii probe norit, percipiet;majorem tamen 
adhuc effe&um preftabit , fi aquam nitro 
fubje&am mercurio fuperaffuderis. Com- 
plures hujusfaring machinas híc adducere 
poffem , fed ut curiofo Zetler? locum relin- 
quam plura excogitandi, hic ea tantum pau- 
cis trad chdbesn dat. 
GO NCC L: US. PF 0 
OPERIS. 
RES tandem ex formidabili & horro- 
tis plena Subterranei Mundi caligine, 
per abditos penuariorum Naturz Oceani- 
que interiores receffus , per invifas & à ne- 
mine hucufquetentatasfemitas, DE&o Ducé 
& Directore in portum jam dudum defide- 
ratum, & ingentianxie mentis follicitudi- 
neconcupitum innumerislaboribus , Her- 
| culeifqueaufibus perfuncti appulimus, Pre- 
ftiti, quod pollicitus fui, quantumque men- 
tis mez imbecillitas & impotentia , permi- 
fit , executus fum ; admirabilem interioris 
Fabrice Geocofmiz ordinem , difpofitio- 
nem, finem, totius Naturz nucleo evoluto 
demonftravi, in quibusomnibus & fingulis 
advertet, ni fallor, Lecfor ineffabilem Divi- 
| nz bonitatis providentiam, atque in tanto 
ítamque incomprehenfibili difparatiffima- 
rumrerum appatatu multitudinem, varie- 
tatem & opulentiam , tum adgloriam ma- 
jeftatisfuz manifeftandam , tum ad huma- 
nigeneris falutem confervandam, explana- 
tam ; Jam tandem manuá tabula remota, o- 
culifquein corlum fublatis, nil reftat, nifi ut 
fummo & gloriofo Nature tveyéry, fi non 
quas debemus,faltem quas poffumus gratia- 
rum actiones exfolvamus , & coram omni- 
bus viventibus confiteamur ei, qui fecit no- 
bifcum mifericordiam fuam. Etenim facra. 

mentum Regis ab[condere bonum eff , Opera au- 
zem 

nibus accenfis refertam , cui fuperponatur pars ni/. 
