



Cap. Vl. Us: Leilor videret, quot modis fpeci- 
ftc rerum virtutes , quas plerimque 
occultas qualitates imperité vo- 
cant, confiderari queant, eas in preced. Ca- 
pitulo propofuimus, & quznam illa virtz- 
tum admirandarum , quibus imbuuntur, z- 
cunabula fint; quibus inftru&i , nil reftat nifi 
ut propofitum nobis de vesenis , eorumque 
vupPA CUufsargumentumprofequamur. Cum ita- 
ffruuntro- que venenum hoc loco nihil aliud fit ,, quàm 
oras quadam in aliquo corpore pofita, cordi frn- 
Vd gulariter noxia, (& vite animantium tota [ub- 
Jimitudme fLantia diffimils , contraria (9 directe corra- 
UHMP- Dua; merito quifpiam dubitare poffet, Quuz- 
nam hec visfit, aut zu quo conflat , & de qua 
tanta inter Auctores lis eft, & controverfia. 
Suntqui ea per excefJum duntaxat,primarum 
qualita tum agere putent, ita ut alia per fri gus 
vehemens &intenfum , cor conftringendo, 
ftupefaciendo, accalorem radicalem extin- 
guendo; alia per ficcitatem viralem confu- 
mendo humorem ; alia per nimiam humi- 
ditatem putrefaciendo, viafque obftruendo 
hominem interimant, intemperie quadam 
five Juzxeeciz primarum. qualitatum pro- 
pria. Verum valde in hoc hallucinantur. 
Si enim in foo exce[Ju primarum qualitatum 
confiftat veneni actio, non erit ratio, cur 
aqua pura , piper, aut vinum fublimatum fi- 
miliaque inter venena, & deleteria accenfe- 
trinonqueant ; cum aqua frigidiffima fit, pi- 
per calidiffimum ; fed hec venena dici non 
poffunt; ergo przter calorem, & frigus , hu- 
miditatem , ficcitatemque , alia qualitate o- 
pus eft, quà vehementia illa , quz in intoxi- 
catisfpectantur , fymptomata, efficiantur, 
Arífotdes, quz qualitas optimo jure, Ariflotele tefte, 
proportione quadam elefnento ftellarum 
zefpondet; nositaque ut genuinam omnium 
eorum , quz pura venena vocantur , rationem 
affignemus, à mineralidus telam inceptam 
ordiemur. 
IDA SPoOOUMIT SE Or o^ m 
Qua natura , proprietas , origo, caufe effectuum, 
Jymptomatumque exoticorum explorantar. 
Forms re- SjUppono primó;Zaterezn [ubterraneis vi [ce- 
rum, ss t—rjhas aayozeeuia) quandam rerum , ex qua 
£uralium : 
fpmure na. iumera. innumerabilium [becierum mixta o- 
poete ex riantur , utitoto hoc Operepaffim oftenfum 
actas flit, quz ramen prgzcipué à fale, [uipbure , 
combim- mercurzali elemento , & ex his immediate 
BC commiftis infinita quadam combinatione 
exfurgunt. Salium quippe diverfitlimz fpe- 
cies , uti & nitri, aluminis vitriolique, infi- 
nitas pené combinationes moliuntur mi- 
xtorum tam falubrium , quàm infalubrium, 
itaut diverfiffimarum rerum formz non ali- 
unde, quàm ex za/ , actali concurrentium ma- 
zeriarum comLinatione emanent ;quz quidem 


MUNDI SUBTERRANEI 
CAPUT VI 
Difqui[- 
De Venenorum confenfu , diffenfuque , eorumque origine , & caufis. 
| combinata mixtorum compofita talem in- 
| duunt formam, qualem ipfis talis, & talis 
| combinatio affignarit. 
Suppono Secundó. /gzem fubterraneum | Cuor va- 
verum Naturz Archzum «a/IZeyo, calore fuo EL 
jintimas Geocofmi fibras penetrante mzxta rem 
intotuplices differentesformas zrar[mutare, vrictates 
quotuplices funt diverfi remiffionis , ac in- $5c5 *" 
|tenfionis in eo gradus , uti 1n przcedentibus 
| experimentali ratiocinio fatis demonftra- 
vimus,ex quibus noya nafcuntur comZinatzo- 
num [eminaria.; quz quidem non ex primis 
(qualitatibus immediate refultant, fed. ex 
| formis ipfis tali , & tali combinationis lege 
conftitutis. 
Hifce itaque fuppofitis, jam ad eas quz 
pura veneni originem dant, comLinationes fcru- 
|tandas progrediamur, Eftque primó qua- 
| druplex Salium genus, deindeSulphur, Ar- 
gentum vivum , Sublimatum , Succi mercu- 
riales, Naphthzi fluores., ac Semimertalla, 
Cadmiz, Marchafitz, Antimonium, é quo- 
rum varia permutatione zz/iita veneuorum 
genera nafcuntur. : 
Sulphur primo quatuor fpecies generat, supe 
folo intenfiori aut remiffiori ignis gradu oro, 
natas; & funt, Arfenicum, Auripigmentum, 
Sandaracha, & Rifigallum , quz quidem ad- 
eo fibi virtute fimilia funt ut pro uno meri- 
tbfumi queant: ex Arfenico fiquidem auri- 
pigmentum provenit, non fubftantia, fed 
colore folummodo diverfum ; ex hoc fanda- 
racha nafcitur, itidemque colore ab auripi- 
gmento tantum differens, itaut pro una & 
eadem re fumi queant, quod & Arabes claré 
docent, quodenim nos auripigmentum, illi 
e fcx Sandarak vocant ; exhoc denique 
rifigallum oritur, mali ovi, maluscorvus: 
hec enim omnia venena pura & efficacifsi- 
ma effe, omnes Metallurgi & Chymici te- 
ftantur, uti videre eftapud Mart/iolum , Fal- Matthiol, 
lopium, Agricolam & Cordanum, & nos in pre- RM 
cedentibus. de imperfectis hujufmodi me- caia. 
rallis fufe egimus. Quá vero ratione, vene- 
nofafua qualitate fymptomata excitet, & 
|quznam fit A7fenici , eju]que fpecierum com-. Arfeni 
'pofitio, ex.qua tanta mala proveniant, modo v5 /riblex. 
,explicandum eft. . 
Arfeuicum taturà fulphureum , atque ex 
fulphure varia ignis modificatione nafcitur, 
|triplicipotiffimum virtate pollet , tantopere 
| 
4 

| hominibus cunctis cgterifque animantibus 
|mociva. Prima eft vs adufliva , quam ex quo- 
jrundam falium ignea vi pollentium eique 
infitorum fublimatione interno calore fa- 
Ca obtinet, qua zftu ingenti & intolerabili 
univerfas corporis partes torquet & adurit. 
Secunda vis caufLica, five corrofiva eft, qua 
id,quodzftu jam dilatatum attenuatumque 
fuerat, & carnes, &offa, nervos denique 
ipfos 
