








Cap. 1T. bis pariat , epidemici morbi , & peftilentia 
"Accident ia 
venenofa ab 
Aere. 
"Accidentia 
venenofa 
ab aqua. 
ue i»te interire neceffe fuiflet. Noxz vero, quas 
lacis aqua 
veunenola 
fit. 
Mirus even- 
745 ab 48- ó . y: ata 
&re cp. qui cum fitiftimulante ex vicinz prato foffz 
bertus. ^ 
LIB.IX. DE VENENIS 
fat demonftrant, de quibus cum in Scruzinzo 
Jbyficomedico ex profeffo egerimus, eà Le(fo- 
rem remitto ; ubi reperiet, sibil aére veneno- 
Jis impreffionibus opportunius effe poffe ; cum 
quicquid ex terra virulentum , deleterium- | 
que exhalat, id immediaté aéri communi- 
cetur , quem cum perpetuó fpirare, & refpi- 
rare cogamur , tot neceffario in nobis diver- 
fa morborum malignorum genera fundan- 
tur, quot diverforum venenatorum vaporum 
ffcere fuo vapore folent , ad fex fer& capita re- 
vocantur ; &funt Primó Aqua flagnantes, ta- 
nis, ferpentibus, variifque infectis peftiferis 
fcatentes. Secundo, £oca fulphureis, aut Ar- 
fenicalibus vaporibus , caterifque noxiis mi- 
neralium balitibus referta. "Tertio, Loca,quz 
morticinorum , cadaverumque virulenta pu- 
tredinefqualent. Quartó. quz soxis vento- 
rum flatibus expofita funt. Quinto, ubi copio- 
fa vencficarum plantarum, uti Napelli, cicutz, 
hyofcyami, veratri , folani, ftramonii, pro- 
pago viget : hz fiquidem Solispercuffz ra- | 
diisin vaporem refolutz, eo aérem mirifice | 
inficiunt, praefertim , fi poft occafum Solis 
hujufmodi loca adeantur. Sexto, epidemica | 
Jues , quafübinde , utin LiZro de Pefle docui- | 
mus , & provinciz integrz urbibus , & oppi- 
da pagique incolis Ex niei 
Tertio. Sequitur jam Elementum Aqua, 
quod tanto fane atrocius in genus huma- 
num fzvit, quanto viru/entiorestum ab hali- 
tibusfubterraneis, tum à propriz fübftantie 
putredinibus zmprefSiones recepit, adeo ut 
num illud inito cum terra conjugio, para- 
nympho Sole, majorem vezezatarum rerum 
copiam, & varietatem , quàm falubrium ex- 
cludat, merito quifpiam dubitare poffit,qua- 
rum virulentia aqua tincta, emiffione vapo- 
rum uti aérem perpetuó tingit,ita aér ab ho- 
minibus infpiratus, vezez paulatim femina | 
plantat. Undenifi Divinz providentiz dis- | 
pofitione mare falfugine imbutum fuiffet, 
Geocofmum putredinum copia , & varieta- j 
exaére paulóante provenire docuimus , & 
Aque accommodari poffunt. Hinc innu- 
merz znfirmitates ex aque potu proveniunt, 
praefertim iis, qui ex ftagnantibus foffis eam 
inconfultius hauferint. Cum enim immotz 
putredinem protinus concipiant, ex putre- 
dine veró varia nafcantur venenata anima- 
lia, uti ranz, ferpentes, vermes virulentià 
exitiales,uti hirudines, fimiliaque, quorum 
fpermatica corpufcula, uti per totius aqug, 
differentes fpecies funt. Quz vero aérem in- | 
SENSITIV/E NATURE. 147 
dam animali, fibi vellicari fenfit , ingenti- 
que continuo dolore fetorqueri conqueftus 
| eft, jungens, intus laterequidpiam vivum, 
quod ftomacho przfertim vacuo per oxfo- 
|phagum quafi exitum , non fine vomitus 
naufea, moliretur. Medicus id , quod erat, 
|fagaciter fubolfaciens, fignis expofitis, id 
| nil aliud effe poffe, quam Jerpentem , quem 
|ex fpermate aque , quam biberat, commifto, 
intra ftomachum nativo calore exclufiffet, 
felici conjectura aílecutus eft ; quoniam ve- 
ro noverat , ferpentes lacle pre omnibus aliis 
| putrimentis fummopere de/edlar, talecon- 
|filium iniit ; Infirmum pedibus fufpendi 
juffit,ita ut aperto ore(quia intus latere cre- 
| debat animal) vaporem lactis vafe fuppo- 
|fiti ignis calore exfpirantem excipere pos- 
(fet; mirum di&u; ferpens intus ftabulans, 
dicti vaporis cupediisalle&us, tanto impe- 
tu per ocfophagum erupit, ut infirmum pene 
fuffocaret, fiquidem intra meatus gurguftia 
non parum reluctatus , dum prater caput ni- 
hilaliud exertum haberet , illud forcipe ap- 
prehenfum , & fummo impetu extractum, 
ferpentem fere. fefguipedalem , omnium ad: 
ftantium admiratione exhibuit. Infirmus 
veró mox congruis medicamentis purga- 
tus corroboratufque , priftinz valetudini 
poftliminio reftitutus fuit. 
num opere recitat de iis, qui ex fimilibus 
paludum fpermate fcetisaquis potatis razas, 
rübetas,& diverfa vermium genera intra fto- 
machum excluferant,quas Medicorum prz- 
fcripto poftea adhibitis vomitoriis ejece- 
rant. Magnum quoque iispericulum immi- 
net, qui aguas venenofismineralium qualitati- 
Lus tinilas hauriunt. Recitat Va/feriola in 
acredine acidulas aquas reputaffet , iis fat 
liberali hauftu fe repleffe ; at tot tantifque 
mox fefymptomatis aggravatum fenfit , ut 
vixfana mente domum reverfus, intra bi- 
duum lethzi fontis virulentia decefferit. 
Talesfuntomnes illz foffz arfenicali vi pol- 
Anxure, fuiffe, narrat ,exquá quotquot bi- 
liarum acervis,ne cuipiam noxam impofte- 
rum adferret, oppletusfuit. 
Quartb; Zerra, uti omnis generationis 
mater ftatuitur,ita quoque perpetuo fua no- 
bisexhalatione malum machinatur , omnis 
veneni,& malignantis Naturz impreffionum 
fubítantiam diffunduntur , ita illaingentes | origo, ut non tam matrem, quàm humani ge- 
intra corpus à fitibundis affumpta ruinas 
machinantur. 
Novi ego olim in patria mea fzwifecam, 
aquá incautius fefe ingurgitaffet, poftbime- 
ftre fpatium, primum ingentia ventristor- 
neris novercam à Natura conftitutam fuis- 
fe,dici poffit;cum virulentis mineralium ha- 
litibusperpetuó, & aéreum,aqueumque ele- 
mentum infeftet, nec hifce contenta, intra 

mina, ftomachum quoque veluti vivo quo- 
'ToM. II. 
T Íperare 
Similia SchenEius in infigni Obfervatio- Schenkius. 
Fon: lethi- 
1 Óionibu fer venato- 
fuis Obfervationibus , venatorem quendam pid 
in fylva fontem reperiffe, quem cum ex pi; 
Zentes , cujufmodi PZinius '"Terracinz , olim Plinius: 
Fons letbis 
berent, repentina morte interirent ; unde fe Tera- 
poftea faxis, & ingentiterreftrium quifqui- ^ 
? Omnia ali- 
intimas quoque herbarum fibras, ubi fe infi- mata aii- 
nuarit, tot noxiis fociata qualitatibus fzvit, i bomini 
ut unde per alimentum confervationem 5. 
xium ad- 





