
156 MUNDI SUBTERRANEI 
Setl. YT. difponatur? Refpondeo, id ea prorfusratione| corum morborum caufa effe poteft, deffla- 
uimulo fecundum analogiam quandam fieri, qua jene, preccipitatione, fublimatione, que à vario 
omnes mor. tam differentes in mineralium o:conomia |exceffu , quem homo incibo , potu, tum ex 
bier Su- morbos fulphur, mercurius, falacquirunt: nutrimentorum nocivorum affumptione, 
Pirio e S Sulphur enim naturz , ubi optime contem- tum indifcreto corporis exercitio , czteris- 
curio c5 Sa- 
leenfit. peratum fuerit, una cum affeclis fuis fale, & |que caufis externis concurrentibus commit- 
tere poteft ,caufantur. Et defLl/atio quidem 
mercurio , non folum innoxia producitme- 
talla, fed & maxime falutifera , uti ex auro, jexaltati Mercurii, uti in fubtiliffimum va- 
& argento patet ; ubi veró exceflivo ignis porem refolvitur, ita quoque totius micro- 
|cofmi arcem petens,fi efficax fuerit, maniam, 
fubterranei calore aduíta fuerint , tum | 
enimvero, uti prorfusà bonitate nativa de- |phrenefin, epi/epfram , dum meninges exces- 
generant, ita quoqueabominandam produ- |fiva fua acrimonia potentius vellicat, effi- 
cit fobolem , totius fubftantiz fimilitudine |cit; fi vero cerebri frigore in humorem refo- 
vitz noftrz principio contrariam. |Iutus fuerit, is , fi intra pulmonem ceciderit, 
Eodem prorfus modo, cum plante ex|acrimonia fua folita protinus pulmonem 
terra fuum alimentum, incrementumque | exulcerando hominem paulatim phzZifr, & 
per naturalem attra&um nancifcantur, ali- tabe interimit ; fi fali jun&us precipitatus 
mentum veró ex fulphure, mercurio, & fale fuerit , in pedibus podagram, in genibus go- 
conftet , plantz veró nativà dictorum mine- | nagram;, ifchiadicam in coxis, in manibus 
ralium tincturà imbuantur , hinc fit, uthzc| chiragram , in capite cephalagram , in toto 
abanimalibus, & tam animalia, quam ve-| denique corpore, dum nervos infeftat, ar- 



getabilia in hominis nutrimentum fumpta, | 
una fecum hanc fulphureo- fale-mercuria- 
lem progeniem intra fe derivent,quz quam- 
diuintra corpus ànatura intentas amicitie 
legesfervaverint tamdiu quoque corpus fua | 
integritate confervabunr; fi veró per exces- 
fum aliquem nimiz repletionis , aut exerci- 
tii, vel per externas caufas aeris, Solis, aquz, 
terreftris halitus, in diffonantiam dirupta | 
fuerint,tum uoque pro exceffus , qui innu- | 
meti effe poffunt, quantitateemembrorumq; | 
conditione , mox zumumerg exurgunt mor£o- 

thritidem efficit. At [uA/imarus in capite vi- 
treos catbarros apoplecticos,in hepatefalfos, 
ubi extin&o calore nativo viam ad hydro- 
pem aperit; ubi vero diaphoretica fua vi ex- 
terna membra petierit , ibidem rofiva fua 
qualitate omnia putrefacit;hincferpagines, 
ulcera, condylomata, gangrenas, fpbacelum, 
exanthemata, fimiliaque impetiginismon- 
ftra , prout diverfa qualitate imbutus fuerit, 
generat. Eft & hoc admiratione dignum, 
quod feptica fua vi, ubi membrum in fum- 
mam putredinem refolverit, ibidem infefta 
Unde íca- 
bies (5 ipi« 
petige. 
rum [pecies , quz nifi tempeftive appropria- 
tis, & fpecificis remediis domentur, homini 
ab. tàndem mortem intentant. Si/pbur quidem 
phwe o provariahumorum,membrorumque,quibus 
ti". ineft, conditionealteratum, exaltatumque, 
moxomnes illas feZrium diver[as [becies quas 
|putredo mox animatam fobolem fufcitat, 
| qug uti ejufdem cum putredineconditionis 
| eft, ita rodendo difficillime curatu morbum 
| efficit, uti in bubonibus peftiferis, in lueve- 
jnerea, fimilibufque experientia jam dudum 
|docuit, & nos fufe in noftro de Peffe'Tra- 

Quales à 
Mercurio. 
referunt Medici, /u/citat, & tantó quidem 
atrociores, maligniorefque, quanto majori 
caloris vi exagitatum, nociviores humorum 
putredines caufaverit. Hincfulphureus ille 
calor, àcalore nativo excitatus , ubi humi- 
dum reperit , in illud hoftili infultu agere 
non ceffat; humidum hofti fefe opponens ad | 
extrema,veluti horrore quodam perculfum, 
fugiens, frigusillud, & exoticum illum ri- | 
gorem caufat , quem febri laborantes in pri- | 
mo paroxy fmo experiuntur;ubi vero poten- 
tiinimico humidum fubjugatum fe fentiens | 
amplius refiftere non poteft, ita quoque ty-| 
rannidi caloris fubjectis fafcibus cedit; hic| 
fubjugato hofte vi&or infolens calor , eftu | 
fufque deque paulatim vertitomnia ad ulti- 
mam ufque ruinam. atque hanc fe£rium can- 
fam non aliunde, quam à fulphureo fpiritu 
varie exaltato provenire intelligas velim ;| 
qui fi mitis fuerit, febres mites, neque diu- 
turnas ; atrox , atroces; fi malignus , peftife- | 
ras febres caufabit. Atque hzcde fu/phureis | 
morLis dicta fufficiant. 
Secunda morborum claffs à Mercurio mi- 
crocofmi dependet ; qui triplicivia, exoti- 
tatu demonftravimus. Quidquid enim in 
humano corpore fcabiofum, patridum , gan- 
grenofum,ulcerofum, impetiginofum , id 2 
mercurialis [alis acrimonia procedere , nulli 
dubium effedebet, non àbiliofa putredine, 
nifi in quantum illaà dicta malignantis na- 
turz proprietate imbuta fuerit. 
"Tertia mororum claffis à fale, & tartaro 
Sininam 
fuam pem trahit. Quod ut intelliga- $^ hle 
tartare 
tur ; quid proprie tartarus fit, explicandum originem 
eft. Tartarus proprie dicitur ea coagulata maf. 
teria , qua in doliis vinariis, vellateribusad- 
hzret , vel in fundo vafis velutifedimentum 
quoddam , in faxum concretum reperitar ; 
& nihil eft aliud, quam /2/ vinofum ; five Suid z»r- 
corpufcula illa tenuiffima per vini fubftan- 
tiam difperfa, quz confluxuad latera dolii 
facto, ibidem magnetico quodam attractu, 
tandem in faZimum lapidem concrefcunt, 
quem zarzar«m vocamus. Neque inde quem- 
piam putare velim , in folo vino "Tarta- 
rum concrefcere ; nequaquam, fed & cere- 
vifiam , & quemcunque tandem liquorem, 
appropriatum fuum tartarum , fecundum 
analogiam quandam , infitum habere, pro 



certo 
tArts. 
