







LIB.IX. DE VENENIS SENSITIV/E NATURE, 
Cap. VI. certo tenendum eft , uti exomnium liquo-| 
rum fzcibus, que Tartari quzdam fpecies 
funt, patet. Quomodo veró , aut qualefzam 
morbos caufe? Tartarus , jam exponendum 
eft. 
Notandum itaque ; Nutrimentum quod ab 
homine affumitur, effe ve/à vegetalilz, vel ab 
animali reguo defümptum ; ad prius omnia 
falubrium herbarum, leguminum,fructuum, 
frumentorum, & ex potatilibus, vini, zythi, 
mulfique genera revocantur 5 ad pofterius, 
omnia quadrupedum, volatilium , pifcium- 
que nutritioni aptorum genera revocantur, 
quibus ova , & lacticinia ex quadrupedibus 
adduntur. Quidquid, extra hzc, reperitur, 
ad nutrimentum habile non eft ;ut funt mi- | 
157 
na, fpafmos efficiunt, & fiquandoque cru- 
ftz tartarez lubricitate inteftinorum folu- 
tz, conglobatzque meatus obftruxerint, 
tum iliacus morbus nafcitur , malum perni- 
ciofiffimum defperatiffimumque. In reni- 
bus veró arenas; quz in veficam dilapfz, 
| tandem eos calculosgenerant, qui nifi fecta 
vefica eruantur , mortem inferunt ; in reli- 
quis veró membris contractiones, arthriti- 
des, fimiliaque malorum monftra gene- 
rant. 
Vidiegoin Germanianonnulla Joca Zar-  rerrendos 
tareo-mitrofo terreno referta , in quibus vites give dal 
confitz , uti unà cum liquore terrenz glebz 7,,, 
tartareo-nitrofam fubftantiam in nutrimen- 
tum attrahebant, ita quoque quicunque 

neralia, & inanimata quzvis elementata, fi- i70 iftiufmodi uberius fefe ingurgitarent, 
ve aquz,fiveterrz, five lapidesfive metalla; hofce omnium morborum contractionem 
Cum nibil bominem nutrire poffit, quod prius incurriffe, tartareamque materiam, quam 
vita non couflterit. His itaqueprezmiflis, | frequentizartarei vini potu hauferant , per 
Cum nullum nutrimentum exiftat quod. ipfos dipitorum , manuum pedumqueatti- 
itaab omnibus fzcum quifquiliis depurga-| culos, adinftar vive calcisreddidiffe obfer- 
tum fit, ut non femper aliquid ipfi feculen-|vavi. Ut vel ex hoc luculenter pateat, res 
tum adhzreat ; hinc fit, ut continuato nutri- | vifcofas ,- & feculentas , utifunt leguminum 
mentorum ufu, fzcesunà cum nutrimentis fpecies, lacticinia quoque, & cafei ,& potis- 
ingerantur , quz femper poft fe vifcofum (imum vino:um genera vifcofa , & fzculen- 
quid, vel aliquid zerreffri fedimento baud a£- 
Jtmile, poft feparationem puri ab impuro, re- 
linquat ; illudpotiffimum vegetabilia, hoc 
carnes & lacticinia fpectat ; &hzc zazzar;. g£- 
nerandi proxima materia eft, que quamdiu 
humido non deftituitur, nil noxe adfert; 
cum per duplicem feceffum urinz & fzcum 
expellantur. fit autem hujufmodi fecum fe- 
paratioprimó in ftomacho , qui impurz, & 
terreftris materiz fzculentiam à nutrimen- | 
tofeparatam per inteftina foras tranfman- 
dat ; quidquid veró adhuc vifcofum nutri- 
mento adhzret , id primó invenis mefarai- 
cisfeparatum ad hepar, ibidem ulterius de- 
purandum, concoquendumque tranfimitti- 
tur, ubi omne nutrimentum primum in fan- 
guinem , & fic toto corpore difperfum in 
fubftantiam aliti tandem convertitur ,fero- 
fo vifcidoliquoreper renes, & ureteres in 
Fax a veficam exonerato ; quz quidem , fi fecum 
uoo quf; exitus per oppletiones , obftru&tionefque, 
uci.  aliudque fimile non impediantur, recté fe 
habent, hominemque in falubri ftatu con- 
ftituunt: contingit tamen fubinde, ut aut 
nimio calore partes, ubi ditz fzces ftabu- 
lantur, ficcefcant , aut fpiritu falis interve- 
yel niente, materia fixa lapidefcat: Spirzrus e- 
saca DATAS ubicunque zartaream hanc mate- 
rom. — rjam deprehenderit, ibi ftatim illam fui ju- 
ris, & naturg factam git. Atque ex hifce 
pur exotici ca/culoforum morborum par- 
?us nafcuntur ; in inteftinis quidem , incru- 
ftationes fzculente & tartarez dyfente- 
riam, colicos morbos, convulfiones; tormi- 
|tà, quz in menfam effufa cum temporela- 
| pidefcunt; hujufmodi, inquam proximam 
 Jithiafts materiam effe , fià malefanis, & op- 
| pletis affümantur, judico. 
|. Calculoforumitaque mor£orum opifex fpiri- 
(tus falis eft, qui ubi materiam fzculentam 
|repererit, humido deftitutam , vires fuas in 
eam agit, & in falisfibi fimilem liquorem 
convertit , haud fecus acde lapidefcentibus 
rebus in Lz5ro V111. diximus. Plante enim  Genentia 
quamdiu in aqua lapidifico fpiritu turgente [45 n. 
manferint, non lapidefcunt, mox tamen dem, qua 
ac in ripam conjectz fuerint, Solis ftu, /^Pidefee- 
ambientifqueaéris ficcitateimbibitumjam 
lapidificum humorem in faxum conver- 
tunt. Pari pacto in intimiscorporismem- ! 
bris fieri exiftimandum eft. Unde in hepa- 
te, ftomacho, inteftinis, urinariis meati- 
bus,innumerorum morZorum [pecies nafcun- 
tur. In inteftinis & ftomacho prater fupe- 
rius dicta, flatus ex refolutione tartari hor- 
rendi , convulfiones, ructus, fingultus, 
ardores, & vomitus: in venis ieiunus 
obftructiones , in hepate fcirros, in cifta 
fellis lapides, in vefica dyfurias , nephri- 
ticos dolores in renibus , in fplene evapo- 
rationes fumofas , & hypochondriacos fla- 
tus : fartarus quoque exaltatus in exterio- 
ribus eryfipelas , in dentibus ipfis tartaro 
fcatentibus , intenfos dolores : verbo , fi 
omnes morbi , qui à tartaro fuam origi- 
nem habent, híc recenfendi forent, inte- 
gro Libro opusforet. Quaré hzc ad in- 
ftructionem Medicorum fufficianr. 

F5 C a- 



