





18a 
Sed. T. 

M EUN I 
SUBTERRANEI 
LIBER D 
ECIMU.;S, 
"WEPATLURGLIA, 
S I 
P B 
ARS METALLEICIA; 
In. qua de natura , proprietate , principis , caufifque «Sfetallorum, 
eorundemque Matricibus , feu fodinis agitur; quidquid demum circa banc facultatem 
quovis modo confiderari potefl , quàm exacliffrme , & infigni experimentorum 
; apparatu , uberrimo ratiocinio difcutitur. 
S E/cT 
10 L 
DE 
ARTIS METALLICA REQUISITIS, 
Fodinarumque conditione, 
CAP 
Ucepeut 
2De objeto Metallurgie ; item de caufa materiali, € formali Metallorum, 
7we Elictis omnibus iis,quz Scho- 
2) laftici de Objecto Artium , & 
Z5 Scientiarum , item Materia, 
& Forma Compofiti natura- 
lis tradere folent , tanquam 
£7 vulgo notis; nosad ea tantüm 
calamum noftrum , quz proximas caufas 
Metallogenefias concernunt , extendimus. 
Sed ut co ptam inftituti noftri telam profe- 
quamur , 4riaduzo filo arrepto, eo potiffi- 
mum , que in difficili Phyfice Labyrintho 
conduntur hucufque inextricata, DEO affi- 
ftente, nos evoluturos confidimus. 
Oljetlum noftre Metallurgie Materiale eft 
Mixtum perfe&um puré metallicum, exclu- 
fis ceteris, dequibus jam in przcedentibus 
ubertim egimus, mineralibus: Sunt autem, 
Aurum, Argentum, Es , feu Cuprum , Ferrum, 
Stanuum , Plumbum. 
Formale vero Objeclum , Modum , & ratio- 
nem dicimus , quo ea in vifceribus 'Terrz 
Natura generat. In quantum veró erui pos- 
funt ex fuis natalibuslocis, & fundi, forma- 
rique in ftatuas, tranfmutari in invicem, 
cudi, tundi, liquari , fingi , & figurari in an- 
nulos , torques , armillas, nummos , omnis 
generis inftrumenta utenfilia , variarum ar- 
tium objectum effe poffunt ; nempe Meral- 
lice, Statuariz, Alchymisz, Ferrariz, Aurifi- 
cine, Monetariz;ut veró negotiatorum fub- 
duntur permutationi, dant fuam fpeciem 
arti collybiftarum ; dequibus in hujus Ope- 
ris decurfufufe agetur. ' 




Formale ob- 
jetium me- 
tallurgie. 

Materia 
Metallerum 
quai 
Materiam proximam Metallorum, non ma- 
teriam primam Peripateticorum , non ftel- 
larum influxum , non elementa, fed Vapo- 
rem ,C8 exbalationem [ulphureo-f(ale-mercuria- 
lem dicimus , quo unice metallica corpora, 
tanquam ex femine chaoticz maffz con- 
creato, originem fuam nancifcuntur. Mare- 
riam vero remotam , hylen , elementarium 
qualitatum concurfum, influxum ftellarum 
dicimus ; que omnia quomodo intelligen- 
da fint, ex fequentibus patebit. 
Notandum itaque, in Chaotica maffa la- 
tere fuccum quendam pinguem falinum elemen- 
tis congenitum , qui à Subterranei ignis po- 
teftatein vaporem actus, per univerfas T'el- 
luris fibras difperfus, ubi matricem invene- 
rit proportionatam , ei adhaereat, idemque 
longo temporis tractu coctus tandem in 
metallumglebz feu matrici terre appropria- 
tum degenerat. Dixi fuccum primo, quo mer- 
curialem liquorem , fivefpirituofam fubftan- 
tiam , quam humiditatem radicalem omni- 
busrebusinexfiftentem indigitamus. Dixi 
fecundó fuccum pinguem, id eft Sulpbur,quam 
pinguedinem illam omnibus rebus ad par- 
tium nexum inditam; & in fulphure potiffi- 
mum elucefcentem appellamus. Dixi fali- 
num, quod Salterreum elementum , utpote 
quod omnibus mixtis firmam confiften- 
tiam & fixam fubftantiam fubminiftrat , 
quod quidem non tam in fucco przdicto, 
quàm in ipfa terrz gleba potiffimum natales 
Explicatio 
metmlege- ——- 
nefíos. 
|fuos ponit. Atque hzc tria funt , quz ad 
omnium 
