LIB.X. DE ARTIS METALLICJE REQUISITIS. 
Cap. 11. hinc aqueo elemento virtutes coelitus hau- 
ftas communicat, ut corpusaliquod ad nu- 
tritionem rerum omnium acquirat : hoc 
enim pacto nullares aqua , feu humido ca-| 
| rere poteft, imo fine eo mundum interire| 
| necefle foret. 
| . —.Ne itaque ingens ille Geocofmi uterus! 
humido hoc in fubterraneorum genefi de- | 
ftitutus videri poffet, hinc fumma , & inef-| 
187 
rabiles funt, ut vix iis, qui hujufmodi ab- 
dita Naturz facramenta ignorant, credi pos- 
fe videantur ; experieris quippe humidum 
cum ignea pinguedine, hanc cum terrena 
quadamfubftantia, qui ipfe fa/ eft , tanta z- 
qualitate coaluiffe , ut ab invicem amplius 
feparari non poffint : ut proindenon male 
per humidum iftiufmodi , Mercurium Natu- 
jr&; perigneam pinguedinem , fu/pbur ; per 
fabilis DI fapientia effecit, ut aér pro na- ipfam terreftrem fubftantiam , Jalem Chy- 
turz fuz fubtilitate per terre poros , aqua mici intellexerint, fine quibus, nifi elemen- 
veró per conftitutos à Natura canales hy- (taimpregnata forent,certeex fe, &fua na- 
dragogos in intima T'errz vifcera, & profun- [tura nil prorfus heterogeneum producere 
diflimas abyffos delata, inde fübterranei So- poffent. Terra fiquidem pura cum puro hu- 
lis ope, univerfam "Telluris molem d/fizfis mido conjuncta nil nifi lutum conficeret 





| balitibus , tum ad generationes foffilium, 
| metallorumque , tum ad vegetabilium 
nefes, fcecundaret, aleret, confervaret. 
Ex quibus aperte patet primó , E/emen- 
| fum purum , & fimplex ad rerum compofítio- 
| "zem concurrere minime poffe ; neque dum ele- 
| mentorum mentionem facimus , nos ele- 
menta intelligere. Hoc pacto in terreno 
corpore qualicunque tandem modo fa/em 
potiffimum dominari dicimus, cujus mira 
facultas coagulativum rerum elementum 
Mira vis aflerimus inter cztera quatuor ; quod qui 
5" ^ ' demnunquam credidiflem , nifi id Spagy- 
rica ars me docuiffet ; fiquidem z» quacun- 
«4e tandem zerreffrium corporum. anatomia , 
im refolutione, falem quendam igseumin- 
combuftibilem, fixam , & permanentem fpi- 
ritum contineri vidi , cujus virtutes adeo mi- 

CAPU 
Quomodo humor ife un&uofüs, ex quo 

menta,aquam , &terram, nifi ea aliis 
rerum, quibusconferta funt , femini- 
bus alterentur, ad compofitionem metallorum 
concurrere nonpo[fe : utienim naturáfuá ho- 
mogenea funt,ita femper in homogenea re- 
folvuntur; atque ex zzze patet, qui attenua- 
tum humidum in id quod primo fuit, refol- 
vit, agua veró pura terrz purz juncta, lutum 
cap. TIT. D in precedentibus , pura ele- 
Elementa 
Jimplicia 
non imme- 
diate con- 
eurrunt ad 
metalbrum n 
productio. . prius fuerunt, fcilicetpulverem terrz, & a- 
| 
| new. quam calido refolutam revertuntur. Cum 
itaquefupra Metalla, corpora dara, ftrma, foli- 
| da, malleo extenfililia , igne liqualilia definie- 
timus, illa cerré aliquidaliud, quo in hujus- 
modi formas degenerant , intra feoccultum 
habere cognofcuntur : Quomodo enim in 
folidam illam duritiem fola terre fimplicis 
cum aqua fimplici miftura degenerare pos- | 
funt? Quomodo z»feparalilis illa pinguedo & 
vifcofitas, qua metalla malleo fine ruptura 
extendi, aut fine ullo humidi diffluxu aut 
madefactione , folo fimplicium elemento- 
rum minifterio eliquari valeant? illud fane 
nemo conciperepoteft; cum nihil det, quod 
JOMJL  . 
; quz, 
ex ipfa terra ortum fuum nancifcuntur , ge- 
facit , quod calore attenuatum in ea , quz | 
|omnivirtute deftitutum, 
Secundo patet , Ce/um , & Aflra tanquam 
principium univer (ale , & remotum ad metallo- 
| rum ceterorumque mineraliumgene[es concur- 
rere, in quantum virtutum coleftium , im- 
preffionumqueaftralium veluti quedam ve- 
hicula funt; proxima vero metallogene[eos 
principia, effe virtutes devectas per arem, & 
aquam in intima terrz vifcera , ubi per Vul- 
canium ignem coctz , digeftzque , tandem 
in femen cedunt omnium eorum, quz ex 
(terra originem fuam fortiuntur. adeoque 
proxima efficiens caufa proprie ignis fubter- 
Faneus eft , materialis vapor fulphureo- 
(fale mercurialis ; formalis , proportio terre- 
ng glebz ad hoc, vel illud metallum, aut 
[minerale producendum ; Fizalis denique 
;caufa , ufus infinitus ad humani generis & 
'Naturz neceffitatem, 
LUE 
Metalla componuntur , d Natura elabo- 
retur, & quid in eo Sulphur , Mercurius , & Sal fmt? 
non habet. In intimo itaque e/ementorum 
centro latere tantorum caufam effe&uum, 
quodque metallis originem fuam przbeat, 
neceffe eft. Quod quidem nil aliud effe di- 
cimus , quàm /umidum illud uaciaofum , (& 
vifcidum, cujus vapor continuo exfpirans, & 
intra intimas telluris fibras , montiumque 
abditos ductus diffufus, tandem ubicunque 
materiam proportionatam repererit, ibi 
| pro ratione puritatis, impuritatifve, nunc 
lapidem, aut gemmam , modo minerale, 
aut metallicum corpusgenerat. 
Quomodo verb à natura. boc bumidum un-. origo ui- 
Lluofum , & vifcidum elaboretur , merito quis- 3 ps 
piam dubitare poffet. Dico, id ex defluxu midi. — 
| Affralium virtutum fpirituumque ccleftium 
derivari, qui fpiritus uti ex originefua pu- 
riffimi funt, & ab omnibus terreftribus fz- 
cibusquam purgatiffimi, ita quoque ob fum- 
| mam, & inexplicabilem tenuitatem , fub- 
tilitatemque, ftatim omnia elementa pene- 
trantes, magnetico quodam artracluiis, qug 
in primordiali rerum chaotica maffa idem 
fuerunt, mira quadam ratione.junguntur : 
elementa veró aér ,& aqua iis focta , per ma- 
4a 2 Dn 


