
192 MUNDI SUBTERRANEI 
Sed. lY. ng. Tertium incipit ab hora octava , &fini-|fefe accingunt : Cum veró feptemihore 
tur hora tertia poft mediam noctem, "Tunc fuerint finitz , tunc dato figno novo, vel 
autem five ex puteis hauriant aquam, five |pulfu tabellarum , quo percepto fubterra- 
venam fodiant , ad nocturnaslucernasper-|nei foffores faxis illifo malleo dant fi- 
petuovigilant; &ne vigiliis, aut laffitudi-|gnum in interioribus montium cunicu- 
ne dormiant , caztu nec rudi prorfus , nec|lis laborantibus , laborem effe finitum ; 
injucundo duros folantur labores, ad quos| quamvis etiam fevi in lucernis proximus 
fubeundos campane fono admonentur,|defe&us luculentum illis completi tem- 
quo dato vicatim hinc inde ad labores|poris fignum fit. 
(CoA PUUSPISBE 
De Morbis Fo[forum. 

Cap.11. 
Um fa£terrauei cuuiculi malignis Mi- 
neralium [piritibus conferti fint , fieri 
non poteft, quin fubinde foffores 
infolitis morZerum. generibus infeftentur: 
Unde pro diverfitate aquarum , halituum, 
aérifque , diverfos mor£os nafci neceffe eft, 
quorum alii affligunt artus , alii ledunt 
mnum adfert. Experientia fiquidem docuit, 
quod fi ftagnantium hujufmodi aquarum 
lacunas vel jactu lapidis commoveris, fpiri- 
tus virulenti, qui inde protinus evolant, 
quemcunque offenderint, fine ullo remedio 
conficiant ; idem fumus igne nondum extin- 
cto fymptomatis prorfus exoticis przftare 




| compertus fuit : corpora enim fofforum ifto 
veneno infecta continuo ita turgefcunt , ut 
! omni fenfu & motu deftituta fine dolore 
intereant: qui veró fe infe&tos fentiunt,dum 
Ícalarum adfcenfione faluti confulturi fu- 
pulmones, oculos alii, alii denique exitiali 
quadam, & fuffocativa vi protinus eos in- 
Morbi fo- terimunt.. A4qza frigidior, qu in puteis pro- 
f'"". — fundiffimis ftagnare folet, utplurimum cra- 
ra, nervos vitiare (olet , unde nifi ocreis in 
hunc finem factis fe tueantur, in conclama-| giunt , interim prevalefcente veneno, ma- 
tas pené infirmitates ut incidant, neceffe) nibus, pedibufqueita in globofam formam 
eft. In fodinis vero fccis, & humiditatis ex-| tumefiunt, ut dum fe fcalarum gradibus te- 
pertibus, majus ipfis malum imminet : dum nereampliusnon queunt, ex fcalis delapfi, 
enim terram continuis concuffationibus | vitam infelicimortecommutent. Foffores, 
exagitant, & ad venarum ductus detegen- | itaque multorum morte cautiores igne in- 
dos metallicarum glebarum , matrices al- tra foffasexftructo , ad biduum integrumfe- 
tius adoriuntur, fieri non poteft, ut me- fe à fodinarum ingreffu continent, donec 
dium variispulverum effluviis non inficia- | lethiferum virus per aérem diffufum igne 
tur , quz unà cum a&re haufta , pulmonibus- | paulatim confumatur. 
que infinuata primó 2//zma , id eft,fpirandi| Rurfus, ubicunque Arfenicum, Auripigme- Arfmni sius 
difficultatem , deinde phzbifim generant; zum, Sandaracha, fimilefque venenoforum lignitas. 


Quibus 
sedis fe 
vueantur. 
eontra ve- 
sena foffo- 
Tes. 
Plinius. 
Quz fi przterea corrodendi vi polleant,| 
tunc exulceratis pulmonibus diram talem | 
gignunt. Quin etiam cadmiz quoddam ge-| 
14$ eft, quod operarum pedes aquis madi-| 
dos, itemque manus exedit, pulmones, & oculos 
ledit; unde multi pedes non folum ocreis, 
fed & manus chirothecis , faciem veró ve- 
ficis muniunt, ne pulvis iis nocere poffit: 
Hacratione confectores minii , apud vete- 
res Romanos contra Mercuriales fpiritus 
fefe muniiffe PZizius tradit. 
Accidit nonnunquam, ut faxa metallica 
igne adhibito frangere, & rumpere cogan- 
tur foffores, quod dum faciunt , nifià famo 
tempeftive fe fübducant, dici vix poteft, 
| 
Mineralium matrices reperiuntur ; ibi aér 
fefe offert tanto perniciofior, quanto viru- 
lentioribus dictorum mineralium, unà cum 
Mercurialium venarum halitibus imbutus 
fpecubus ad Planam oppidum evenire, qui 
certis anni temporibus, halitum exacidu- 
lis emittunt lucernas extinguentem, & fi 
quis diutius ibi manferit , necantem ; alibi 
depreffis puteis fulphurata , & aluminofa 
putearios enecant. Hujufmodi fpiritus in 
Neapolitano Agro juxta lacum Agnanum 
in Antro quodam , (Cazum vocant) exha- 
lant, quod canes exigua mora ibidem de- 
tentos ftatim ftupidos & veluti exanimes 
reddit, diutius vero detentos prorfus fuffo- 
fuerit; quemadmodum grzcola refert , in Agricols. 
quàm monftruofa morborum genera, quz| 
proximam illis necem adferunt , incurrant :| 
In hisquippea&r mirum in modum inficitur 
Charontica 
foffa letbi- 
? fera. 
cat. "Tales hiatus quoque in Agro Tybur- 
tino, & Volaterrano, uti in zofóra Hetruria 




Venenata 
fuligines 
quanta fhA- 
la canfent. 
veneno quodam [(ztili, & fpirituofo, quod ex 
venis, commiffurifque glebarum metalli- 
carum ignis vi expreffum, diffufumque ex- 
halat ; hoc fi fornicibus fodinarum fub for- 
matutiz, pompholygis , aut fuliginis adhz- 
ferit, ac deinde cum tempore in lacunas 
deciderit, maximum fane fofforibus aqua 
iftiufmodi lethiferis fpiritibus tincta da- 
& Latio expofuimus , reperiuntur, qui & ho 
mines, & animantes incautius accedentes 
interimunt. Videquez in Quzto Librofufius 
de hifce difcurrimus. 'Talis itaque proprie- 
tatis lethiferz funt halitus illi, qui fubinde 
ex novis effoffis cuniculis magna fofforum 
ftrage occurrunt. 

C A- 
