
Cap. V. 
Modus alius, 
fuggeritur. 
Cap. VI. 
Plinius. 
Ovidius. 
LIB.X. DE METALLORUM FODINIS, 197 
plerumquerumpantur. Quocunqueitaque| Atquehzcquidem dicta fint de iisaquis, 
te vertas , femperalia , aliaque impedimen- | quz in vifceribus fodinarum collecte exi- 
ta reperiuntur : Labor tamen improbusuti |tum ob dictas caufas non habent. $i vero 
omnia vincit, ita quoque vel venarum ob- aquz ille commode derivari poffent ad os 
ftructione, velaliis mediis , modifque invi- | inferius putei , tum. majori commoditate, 
tz Naturz tandem frzna injicit ut intento | per inftrumenta, que Agricola 1.4. przfcribit, Agricola: 
fuo potiatur. Antliis, & coriaceisfaccisres educipoffunt Neveró catenz,& ferramen- Quomodo 
in Hungaria, uti mihifcribitur,peragitur. |;a machinarum ab mineralium aquarum po e 
Unum reftat ; quo pro meoquidem tenui | edacitate confümerentur , illa o/eo ex plumbo contra cor- 
judicio rem meliori modo confici non poffe | extracto probe izuzéla , contra omnem con- rofionem 
exiftimo , quàm fi foffarum profunditas unà | fumptionem durare poffent. Cum nihil fit 2577/7, 
cum putei, quo intra fodinas defcenfus da- | in rerum natura , quod ferramenta etiam r«» mu- 
tur, altitudine ad libellam prius cum refpe- | marino fübmerfaliquore,ab omni corrofio- "/*nd&lint 
tu. ad externam montis declivitatem exami- ne & rubigine, liberiora confervet, quàm 
aentur. 9i itaque foffa altior, five profundior, | di&tum oleum. Sed cum majori hujus olei 
aut equalis fuerit campeftri cuidam plani- | copia ad tot catenas, & ferramenta tingen- 
tiei, tum enimvero oleum , operamque per- |da , quàm expenfz tolerent, opus fit , ita 
dis in aquarum ex foffa aliorfum derivatio-| quoque ad negotium conficiendum non 
ne, aliudque non reftat confilium , nifi ut | exiguam difficultatem habet. 
per patei orificium foras extrahatur; fi veró| — Atque hzcfunt impedimenta , qug Metal- 
campeftris , aut valleftris planities profun- | lurgiam fubterraneam unà cum infigni, & 
diorfuerit, tunc fpem habebis, aquam per | irreparabili damno impediunt ; & funt ficci- 
canalem data opera fa&tum extrahendi. Qui | tas, & humiditas fodinarum , cuniculorum- 
veró fuctu , aut attractu machinarum hy- |que. $cczas 6 calore, & confequenter viru- 
draulicarum ope negotium confici poffe lentiffimis alitibus magnam fofforibus rui- 
exiftimant , illi non nifi fpeculationibus | nam molitur. Hwmiditas vero, inacceffis fo- Derimea 
metaphyficis fulti , rem expediri poffe cen- | dinarum venis obicem ponit , nifi conferta ^er, 
fent ; ubi enim aquam in receptaculum | operarum multitudine, e, qua folent, indu- 
aliquod extraxerint , quó eam derivabunt? | flrià exhauriatur : ubi enim aquarum domi- 
Relinquendus itaque mos eft,& confuetudo | natur humiditas, ibi fine-nocumento operz 
diuturno ufu in diverfis Europz metallorum | fubfifterenon poffunt : friguzstamen aliquo 
fodinis introductus; cum enim ad hujufmo- | modo prodeft , hoc enim uti & aquarum, 
di neceffitatibus fuccurrendum,ingenia ho- earumque commotione omnis mineralis 
minum maximé ad aliquid inveniendum, | aurz virulentia profcribitur , nifi aquz lon- 
quo àtanto Naturz incommodo fe liberare |gotempore immotz, & ftagnantes cutem 
poffint, quotidie acuantur; nihil autem huc- | ex venenofo halitu contraxerint ;quz ta- 
ufque, quod plene Metallurgorum votisfa-| men multum obfunt , nifi ipfa agitatione 
tisfaciat, preter ea. quz diximus,inftrumen- | aquz depulfz alio fe receperint. Accidit 
tà, & machinas, certe ea ufurpanda fünt;do-| enim , ut fubinde in hujufmodi foffis vel 
nec DEUS OPT.Max. aliquidaliud infpi- | projectu lapidis virulentz aquz vapor ad- 
ret, quo res defideratum exitumfortiatur. |ftantibusirremediabile malum adducat. 


CaAPUuT VIL 
(De multiplicibus Venarum fibrarumque mineralium du&libus, 
culis , quibus fperatus merallicorum | me per montanos locos, aquis pereas ma- 
hominum fru&us,conatufqueluditur, | nantibus,& effluentibus. Preterea ficuti fin- 
nihil reftat , nifi ut jam intimius nos infi- gulz yenz aliam venularum foeturam con- 
nuantes, frgus quoque, zzero[que foffilium con- | nexam.habent, quas capiZares vocant ; ita Quid vens 
ceptui ortuique dicatos fcrutemur , quas |quoque venz metallicz venulas adjun&tas /«&/f&re 
Plinius, Diofcorides, Vitruvius, Albertus, Agri- habent, ex commiffuris faxofz materiz mi- 
cola, venas vocant, juxta illud Ovidii : neralis exortas, quas & ffórai vocant ; quam- 
Nunc quoque jam veteris percepto femine veua | vis contraria ratione fundant humorem;ve- 
Arvarigent , auri madidis pollentiaglebis, |n corporis humani fanguinem in capilla- 
i | Xpofitis jam impedimentis, & obfta-| tum per totum Terre globum,tum vel maxi- 
Quid fnt Sunt autem vene Mineralium feu Metallorum xesexonerant venulas;contra venulz metal- 
vena fodi- 
sarum pro- 
prie. 
nihilaliud, quàm vafa quzdam , feu recepta- |lice conceptum humorem in venas majores 
cula materie , quam ad foffl/ium formationem, | diffundunt; de quibus vide Senecam 7.3. Nar. Seneca. 
ceu materni uteriad prolis propagationem | q42/f.c.x y jubi hanc venarumanalogiam non 
concipiunt,tranfumpta fimilitudine ab ani- | eleganter minus, quàm erudite defcribit. Si vira 
mantium venis, Quemadmodum enim hz quis venarum , venularumque fibras re&tius Juss. 
fingulis membris difpertiuntur , atque per | confideraverit, is intra faxorum commiffu- 
eas ex jecinorefanguis in univerfum homi- |ras , non fecus ac abfolutilfimam arboris in 
nis corpus diffunditur : fic ille difperguntur |variosramos divifam intuebitur Mupa 
/ Bb 35 E 


