




LIB.X. DE METALLORUM FODINIS: 
: €ap. V1I. phylaciis originem fuam nancifcitur, quz 
alibi fufius profecuti fumus. Sed jam infti- 
tuti noftri filum arripiamus. 
Subterranez Merallorum vene triplici ra- 
tione innotefcunt ; Modo naturali, artificiali, 
& cafu. Modo naturali, primó per vapores, & 
halitus metallicos: Secundo, per montium, 
herbarüm , arborumque in eis conftitutio- 
nem: 'Tertió, per venarum ab imbrium, tor- 
rentiumque defluxu detectionem : Quarto, 
per flumina, quz ramenta metallorum ut- 
plurimum fecum abrafa devehunt. Modo 
artificiali, peraquarum mineralium,limique 
fluminum, lacuumque diftillationem, Chy- 
mico moreperactam ;fecundo,per virgulam 
divinatoriam, dequa paulópoft. Cau, per 
uemodo 
aninerarum 
«ena cogno- 
feantur. 
arborum eradicationem, Íylvarumque in- | 
cendia , perfluminis cadentis , faxaque fin- 
dentis violentiam ; Secundó , per aratri, 
fulcorumque campeftrium demolitionem ; 
"Tertio , equorum, porcorum , aprorumque 
terram fodicantium ope: Quartó,per folia 
vitium, quas fpiritus auriferi in aureum co- 
lorem tingunt, utifzpe fzpius in Hungaria 
comperitur. His itaque propofitis , jam te- 
lam profequamur. 5/724 itaquequibus Me- 
tallice vene deprehenduntur, funt fequen- 
Agücc, tia, partim ex Agricola, Cardano, partim pro- 
Cardanus. prià experientià comperta. 
sipa ve. , Dicoigitur primó, Meral/icas venas inter- 
narum me- dum vi aliqua (quam ficafum , feufortunam 
talics'" dicere malis, perinde eft) fre bominis indu- 
Jlria €5 labore aperir?non uno modo. 
1. Éascute nudat rorrentis impetus, id 
quod olim accidit in Fribergi Argentariis. 
2. Visventorum radicitus extrahens, & 
extirpans arbores, quz fupra venas creve- 
runt. ; 
3. Abruptio faxi 6 monte : Id veró ab- 
rumpit vel diuturnus, & largus imber, vel | 
terrzmotus, vel ictus fulminis , vel violenta 
nivis devolutio , vel impetus ventorum.| 
Virgilius. Virg.lib rz Eneid. ^' 
At veluti montis [axum de vertice praceps 
Cum ruit avul[um vento, feuturbidus imber 
Proluit, aut annis folvit fublapfa vetuflas. 
4. Aratrum venas retegit : aratri enim 
vomereglebas auri excifas effe in Galecia, 
Juflinus memorig tradit. 
Syvamm — y. Sylvarum incendium mertalla prodit, 
mendi". quod. Argentariis Hifpaniz accidiffe fcribit 
Diodoms Dioderus Siculus. Hinc Lucretius lib. y. de 
nue Natura rerum: 
Quod fupereft , es atque aurum ferrumque re- 
pertum eft, 
Et fimulargeuti poudus, plumbique pote[las, 
Ignis ubi ingentes [ylvas ardore cremarat 
Montibus in magnis, feu celi fulmine miffo, 
Szve quod inter [e bellum fylveftre gerentes, 
Hoflibus intulerant ignem formidinis ergo : 
Sive quod indutli Terra bonitate, volebant 
Pandere agros pingues ,&& pafcua reddere rura: 
Sive ferasinterficere & ditefcere prada. 
Nam fovea, atque igni prius efl venarier ortum, 
Torventis 
impetus. 
Vis uentos 
Um. 
Saxiabru- 
ptio. 
"tratri 
*omer. 
| 
| 
| 
| 
| 
129 
Quàm fepire plagis [altum canibu[que ciere. 
Quidquid id efl, quacunque à caufa flammeus 
ardor 
Horribili fonitu fyloas exciderat altis 
Ab radicibus, €& terram percoxerat ignis 
Manabat venis ferventibus inloca Terre 
Concava conveniens argeuti rius, Cj) auri, 
ris item (9 plumbi. 
4. Denique venas referat alia quepiam lis viz, 
vis : etenim equus (fi huic narrationi fides 27^" 
habendaeft) Gofelariz venam plumbariam" — 
ungula patefecit. Iftis igitur modis fortuna 
nobis venas largitur. 
Dico Secundo , Reconditas foffum ve- 
[nas poffe bumana arte , modis , qui fequun- 
Vena tmetal- 
licearte in^ 
"veninntur 
tur, zzveffigari. iut 
r. Obfervande funt fcaturigines fontium, scsurigo 
quz à venis longe abefle non poffunt, quod fotu. 
exipfis earum aqua manet. 
2. Spectanda funt fragmeuta venarum, 
quz torrens ex terra eruit ; Longinquitas 
enim temporis aliquam eorum partem rur- 
fus obruit terrà. V erüm hujufmodi fragmen- 
*à , fi fupra terram jacuerint , aut fint levia, 
ven ab ipfis plerumque abfunt longius, 
quod torrens extracta procul à venis abri- 
puerit, & ea propellendo , levia fecerit ; fin 
terrz infixa , vel afpera fuerint, ad venas 
proprias adfunt. 
3. Situs etiam confiderandus ; nam is in sir; 
caufa eft, quod & vene magis, aut minus 
terra obruantur, & fragmenta longe , aut 
minus longe protrudantur. : 
4. Obfervande jpruime , quibus omnes rraizs, 
herbz candicant , his exceptis, que crefcunt 
fuper venas : Vene enim quia ficcum ex- 
fpirant calidumque halitum , pruinz con- 
cretionem impediunt ; quo igitur loco her- 
bz humidz non congelant pruinas, fubeft 
vena, quz fi fpirarit valde calidum , fert 
ea terra humiles herbas, & colore fub- 
languido. 
5. Indicium venz latentis eft, fi arZorum aborum 
foliatempore verno livida fint , vel fubcoe-/?i^ 
rulea ; fi rami , prefertim füperiores , in- 
fecti nigrore, aut alio colore minus natu- 
rali. $i ftipites bifidi , fi rami nigri , aut 
difcolores ; ea namque opera efficiunt ca- 
lidi & ficci venarum halitus, qui ne radi- 
cibus quidem arborum parcunt , fed eas ad- 
urentes prorfus infirmas reddunt : Qua 
de caufa vis ventorum frequentius hujus 
generis arbores dat ad cafum , quàm reli- 
quas. 
6. Montium cacumina, quz ad Meridiem Mowiu 
tendunt , radicibus ad Boream fpectanti- "^"^ 
bus, argumentum metalli przbent, & ma- 
E Venarunas 
fragmentis. 
|xime argenti , cujus fodinz feraciores re- 
&a ex Oriente in Occidentem tendere fo- 
lent. 
7. Color Montium, & lapidum,acterrg,non Montium 
folum metallica ibidem effe, fed & qualia &/aPiv» 
fint docet : /ridis fit abre, siger ab ar-— ' 
gento , & auro; purpureus à pyrite » Iroidus 
àplum- 




