









Cap. TT. 
LIB.X. DE FODINARUM NATURA. 
Refpondit, antliis, coriaceis faccis & fi- 
milibus. 
$5. Quomodo procedunt adverfus pefliferam 
auram, (S quomodo eam tollunt in fodinis ? 
Quando fodinz funt profunde, ita ut bo- 
naaura infpirari,& prava exfpirari nequeat, 
tum folles magni ita adaptantur , ut bona 
aura infuffletur, & prava expellatur; fi vero 
aliquis ab aura fubterranea lzfus fuerit, alio 
medicamento non utitur , quàmut protinus 
ad auram apertam deducatur. 
6. Utrum compareant Dgmunculi (eu pygmai 
in fodini? 
Refp. tales vifos fuiffe, & auditos pluries. 
7. Utrum reperiantur animalia in fodinis ? 
Refpondit, talia minime reperiri , nifi 
vermiculos quofdam nigros in lapidum po- 
ris aliquando habitantes. 
8. Utrum experiantur fo[fores fulgura ,tem- 
peflates, fulmina, terrmotus, &c. 
Olim in DSerrengtumb/ priufquam in fo- 
dinis fpiracula facta fuerunt, obfervatum eft 
vapores in fodinis coacervatos fuifle , qui 
facillime intrante accenfo lumine incenfi 
funt maximo cum fragore, &ab hocigne 
tacti,itaambufti fuerunt , ut cutis facile de- 
trahi potuerit, ac fi aquz ferventi adufti es- 
fent. Ceterum Zerremotus contingunt fub 
terra, ficuti fupra terram. 
9. De fluminibus & fontibus fubterraneis, 
an reperiantur ? / 
Reperiuntur Zque fubterraneg in fodinis, 
pro fodinz fitu plus, vel minus: Ex quibus- 
dam fodinis fingularibus ductibus educitur, 
alibi inftrumentis Hydraulicis extrahitur. 
1o. Omnia miracula Nature fignificentur. 
Refpondit, Hic nihil aliud novum, vel 
mirabile, preter Japidem quendam varias fi- 
guras reprzfentantem. 
11. De efla, G9 frigore fodinarum , quibus 
in partibus maxime dominentur , utrum profun- 
diores calidiores , € num videantur ignes [ub- 
terranei? 
Refpondit, Fodizz dum funt ficce, quanto 
profundiores, tantó ca//dioresfunt, quia im- 
poffibile eft illisfpiracula fufficientia face- 
re, ob profunditatem ; quando vero aquas 
habent, non funt ita calidz, etiamfi profun- 
dz : Si vero profundz, & ficcz , & venasha- 
bent Marchafiticas, femper funt calidiores. 
'Tempeftates ignez apud nos non fentiun- 
tur ; multoties vero videntur in montibus 
metallis divitibus, nocte flamme coerulez. 
12. De ventis fubterraneis, utrum per rimas 
fodinarum eorum fentiatur eruptio ?. De aéris 
fubterranei con[litutione , num &9 quomodo , ne 
noceat , purgetur , & quibus inflrumentis? 
Refpondit : Venti fübterranei apud nos. 
non percipiuntur. Prava aura ex fodinis ex- 
pellitur follibus , & fpiraculis J vel fi fodinz. 
non admodum profunde , commotione a&- | 
ris per inftrumenta idonea. 
13. DeTerrgmotibus fabterraueis ,an in tan- 
zum concutiant terram, ut operantes epprimant ? 
205 
Refpondit, Contingere, & exempla plura 
contigiíTe narrat. 
14. De Aquis fubterraneis , num incidant in 
Rivos fubterraneos , fontes dulcium Aquarum, 
nitrofarum , vitrielatarum , bituminofarum 
aquarum, C9 fi exitum uon babeant, quomodo eas 
|exbauriant, C5 quibus inflrumentis ? 
Refpondit , Reperiri in fodinis aguas 
dulces potui aptas , aliquando putridas, 
& impuras, item, vitriolares aquas, quz fer- 
rum in cuprum mutant, ut fupra narratum 
eft ; Rivi vero educuntur per aquzductus, 
velper inftrumenta Hydraulica. 
15. Devenarum metallicarum duclilus, quam 
Mundipartem potiffimum refpiciant ; an ferri 
veng potiffimum ad Boream tendant ? 
Refpondit, Ductus metallorum tam fer- 
ri, quam aliorum aliquando verfus Meri- 
diem , aliquando verfus Boream , etiam ali- 
quando ductus effe cruciformes. 
16. De Sympatbia , (& Antipatbia metal- 
lorum, & Mineralium, & in quibus illa con- 
Jiffat ? 
Refpondit : Quzlibet minera habetfin- 
gulares fuas proprietates : Quedam unum 
tantum metallum producit,alia plura fimul. 
De cztero eorum Sympathiam & Antipa- 
thiam prorfus ignorant Metallurgi, neque 
illas perquirunt. 
17. Quifnam modus fit feparandz metalla à 
fuis mineris ? 
Unumquodlibet metallorum variis mo- 
disfeparatur: Generalisveró modus eft , ut 
Minera priusleni igneuftuletur , ut evapo- 
ret 4 , id eft, fulphur combuftile, poftea ab- 
luitur ufque dum omnis levior terra fimul 
cum corrofiva qualitate recefferit: Gravior . 
vero, quz fingulis lotionibus fundum petit, 
exficcatur, & pro metalli conditioneliqua- 
tur, & ultimo feparatur , prout fufiüs tractat , 
Agricola , & Lazarus ErKerus. 
18. Quaenam fint figna minerarum , & qua 
ratione cognofcantur vena auri, G& argenti ? 
Minerarum venz potiffimum cognofcun- 
tur longa experientia , & exercitio , quia 
quzlibetvena fuos fingulares habet lapides. 
"Terra argillacea nigra, &tenax plerumque 
mineras circum , vel fub fe habet 2477. 
19. Nominentur loca, in quibus, [o que effo- 
diautur Mineralia in Hungaria. Ytem de Ther- 
anis , Acidulis , &9 quanta ftt profunditas Mine- 
rarum. 
Neofolii effoditur Minera cuprum fo- 
làm continens, & ibidem effoditur alia 
minera nigra cupri, cuprum & argentum 
fimul continens. Quantum ad profundi- 
tatem fodinarum ; quzdam funt profun- 
ditatis 147, alie 137 flafffer / id eft , ul- 
narum. 
Cremnitzii reperitur vena auri. Schem- 
nitzii reperiuntur venz argenti , & plumbi. 
Regiomonte eft venaauri , item Pugantzii, 
In Dielen , uti & in Holdritz venzargenti 
inveniuntur. 
Xher- 

€c 3 
gricola. 
Laz. Erker, 

