





e 
206 
Thermzfunt: Cxtubnerbabt : SSonifiet- 
babt. EtSchemnitzii'Thermz prope V itra- 
riam: Iterum apud nosreperiuntur Acidulz 
plures; quarum vires mihi funt incognitz. 
Sed YI. 

MUNDI SUBTERRANEI 
| Hactenus ex: Relatione Joagnis Schapel- 
mami Minerarum cuprearum Prefecti in 
-Sertengrumbt. 
REEGUEAOIDSISO. sLII- 
Ceorgii Schütz fus facra Ceefarez Majeftatis in Camera Schemnicenfi rationum 
in Mineralium negotio prafe&i. 
(CAS PU Ru RIT 
te , (9 experientiis quibu[dam me- 
tallicis. ; 
Tn fuperiori Hungaria in $c/molzitz,ficut 
etiam Neofolii in Octvengttmb reperitur 
tam potens agza vitrzelaris, in qua ferrum 
aliquanto tempore impofitum, in cuprum 
degenerat, & ea,que in Schmo/nitz reperitur, 
potentior eft. Hoc cuprum in igne durat, 
deficit in bonitate à lapide cupreo , fi frige- 
Ícat; unde huic folüm immifcetur. Hic 
Schemnitzii in adjacenti aqua, vifa eftad- 
hzrere quzdam fpuma folida in lignis aquz | 
mineralis inhzrens, per modum naturalis 
lapidis , quz necdum tamen probara fuit, | 
quid rei mineralis in fe contineat. 
Cap. TII. 1. Lx Aquarum Mineralium proprieta- | 
cavendumque eft, ne inter excoquendum 
abinfita eidem commixta maligna qualita- 
te totum deperdat , cum vel maxime vires 
|fuasin ramentis cupri quibus commifcen- 
tur exerat. 
4. Quibus. Inffrumentis Aqug ex Minera- 
lium cavernis bauriantur ? 
Primó maxime juvant ftabilesciíternz 
in montibus exftru&z, ad quasper fiffuras 
decidunt ex fuperiori parte montis aquz , 
inde veró deducuntur per certos du&us. 
Quidquid veró aquz decidit infra has ci- 4»lidufá 
fternas, vel extrahitur antlià, fi non eft a- ^f?/mz 
qua copiofa ; vel per Artificium Hydraulicum 
aliud ; nempe per canalem majorem trium 
orgyiarum, quz infra tympanum fuperne 

2. De eflhlre[centiis metallicis in arbufcu- [rotam habear,& catena tranfit per canalem, 
l5, &c. 
ZW"^- nminerisargentiferis inveniuntur fzpe 
dis metal- 
|rotam,& tympanum; In haccatena affigun- 
| tur facci ex corio, qui in inferiori parte ca- 
jp efflorefcentig argeutee ubi argentum nitidis- | nalis aquam hauriunt, extrahunturque per 
fimum in modum fili, vel capilli ex lapidi- illum canalem. Vide Figuram. in ultimo 
bus merallicis fe exerit:Imó inveniuntur di- | hujus Sect. capitulo propofitam. 
giti craffiudine ramentaargentipuri,licet| Talia artificia funt ultra feptendecim, 
fubnigra, & coloris utcunque plumbei ; exe- unum fupra alterum,& per quodvis aqua de- 
runtfe eriam non raro cryftallinz partes , li- ducitur incifternam quandam, ex illa rur- 
cetnon in eaquantitate, utargentum , tam |fus in aliam, donec in communem cifter- 
purz nihilominus, utbene elaboratz Bohe- | 
micos, & Ungaricos adamantes fuperent. 
3. Quenmam potiffmum Mineralia cuprea 
reperiantur, 
Cremnitii & in Konigsperg in Mineris| 
auriferis minerarum fluxus fulpburei funt, 
ubi & fulphur cum folo auro fine damno| 
commoratur, níagno licetaliis metallis no- | 
cumento, & ficutid aurum purificat , ita cz- | 
Sulphuris 
vis auri pu- 
riicsiva. teris fplendorem, & decorem tollit. 
In Mineris iftis argentiferis invenitur pa- 
riter Cinnabrium, feu cinnabaris, Marcha- ' 
fita; & experientia docer, Cinnabarim me- | 
tallo officere aliquando,nihilominus jucun- | 
dum eft videre fofforibus in primis fodinis! 
fiffuras cinnabaris tinctura refertas. 
In Mineris cupreis in Schmolnitz, & 
ferrengrtinb invenitur pyrizes , ita ut indu- 
cat ad credendum , ex eo vitriolico humo- 
re commixto, accedente calore interno & 
influentiis coeleftibus , cuprum generari : 
habetur enim experientia, in Montibus ubi 
Minerz cuprez deficiunt, pyritem quoque| 
fpurium reperiri. 
Argentum amice fociatur cupro , & magis 
fo quam aliis merallis, imo, in excoquendo ab 
i eodem ad majorem puritatem promovetur ; 

Cinna- 
jrium. 
Pyrites. 
"Argentum 
| nam fupradi&tam effundatur. 
Aliud eft ex diverfis antliis confectum, 
in quo diverfz antliz unius perticzferrez 
motu moventur, & hoc pacto deducitur a- 
qua, ut fuprà. 3 
$5. Quomodo aura peflilens inbibeatur ? 
Aura hgc peflilens eft defe&usrecentisau- Lebifea 
r£, qua vapores diffipentur, atquehzc Pet rro foc 
modum nebulz fubfidit aliquando in fcro- aiia. 
bes, quz odorequodam dulci, inftar mufti, 
atmaligno illas commoventes corripit , fz- 
piufque fuffocat. Diffipatur hecaura mali- 
gna introductionerecentioris per folles bo- 
nam auram inflantes,aut etiam affidua ejus- 
dem peflilentisaurz commotione. Verum 
dehifce machinis, earumque ftru&uris vide 
infine hujus sed. c.c. 
6. Utrum Demunculi compareant in fodinis 
Longiori abhinc tempore ii comparue- Deswsen- 
runtbono femperfofforum omine. V ideat P/srere- 
Leilor in precedenti Libro de Demonilus 
VJulterraness, ubiomnia ad hocargumentum 
pertinentia reperiet exacte tractata. 
7. Utrum animalcula quedam reperiantur in 
fodinis, vel tembe[lates ? 
Nihil animadverfum eft à fofforibus, prz- 
ter Terrzmotus. 

m$ De 
