Dus MUNDI SUBTERRANEI 
Seg IV. CaPur IV. 
" Fodina. Argentifera ,. ejufque matura & proprietas. 
a M S , uti eft apud Agricolam , puta- | quibufdam punctis predita, luculentum fa- 
verunt, argenteam venam perfepu- | ne meliorisnotz argenti indicium. Sivero 
ram non reperiri , fed vel zrátz , vel | inveniatur zz /apide candido, & plumbeo , Yeearge- 
plumbez venz , aliifque metallicis corpori- | tum maxime appetitur,eó quod à terreftrei- Pspirisn Am 
bus commiftam. Sed hoc & experientiz, & | tatefua facile purgetur. ; 
hiftorig repugnat ; fiquidem in Potofinis! — Rurfus ut plurimum quoque reperiri fo- 
Americz montibus,aurz argentique frufla fub- | let faciatum Marchafitis , feu pyritibus, que 
inde adeo pura reperiuntur , ut ne quidem | tamen quanto aureo colore plus fuperbiunt, 
ulla depuratione indigeant ; fed aurificibus, tanto minus argenti fpondent : quanto ad 
utinata funt, tradantur in neceffarios variz | candidum colorem plus approximant, tanto 
fupellectilis ufus elaboranda ; cujufmodi & | feecundio rem argenti venam pollicentur: 
in Hungaricis fodinis fübinde inventa fuis- | Cujusrei caufam hanc damus , quod fulgi- 
fe referunt; non dicam intra abditas mon- | dior pyritarum color, nefcio quam aduftio- 
tium venas, fed vel aratriope, in agrorum | nem notet, quaargentum paulatim confu- 
fulcis, intra radices arborum quoque, vel | mitur : Contra. candidus pyritarum color 
etiam in fcaturiginibus, quz ex montibus utitemperatiorem calorem indicat,ita quo- 
auriferis, argenteifque erumpunt; imo fub-| que uberiorem argenti copiam fpondet, 
inde quoque ipfi vitium racemi foliaque przfertim fiplumbo , & zi fuerit fociatum. 
aureo colore tincta fpe&tantur. In intimis | Accidit fubinde , ut Sulphur? & Arfenico, 
quoque Monomotapz defertis montium | Mercurieque nondum fixis , fimilibufque 
vallibus purum putum aurum fubinde inftar | combuftibilibus rebus cozjuzifum invenia- 
lapidum reperiri, Abaffini annales Societa- | tur; tum nullaalia re opus eft ,nifi ut igne 
tis noftrz tradunt. Agricola confirmat dicta, | forti, argentum à cateris per evaporatio- 
argentea ila ta£ulaintra Saxonicas fodinas | nem feparetur : Quomodo veró hzc fepara- 
argentiferas inventa, quam natura ad tan- | zio, fiat , ex praxi, qua in America paffim 
tam puritatem, & perfectionem deduxerat, | utuntur, poftea exponam. 
Mons ar- ut Aurificis quidem induftria eliquata ; & FETA : / 
mies D^ quamoptimepolita , in menfam efformata 4irgentinatura & proprietates. 
purum Na- Videretur, ut vel ipfe Dux Saxoniegloriari| —Mareriam argenti exfubftantia Sulphuris, i 
ie t". fitfolitus, ne Imperatori quidem intam in- | & Argenti vivi dimanare A/Zertus Magnus, P Maga: 
folita, mira, & plenamagnificentiz menfa, aliique pronunciarunt. Zrafavo/us tamen Pract 
non manu artificis efformata, fed incredi- | ftatuit effe argentum vivum condenfatum 
bili Nature induftria elaborata, convivari, | fulphur virtute comprehendens,cum ex fre- 
conceífum effe: quod luculentum fignum, |quentipertra&atione argenti , odor fulphu- 
argentum proprios habere fui exortus na- | ris perfentiatur; fed fub argento, & auro ful- 
tales. ; phur diverfa ratione latitare affeverat; 
Omiam- — Áccedit, quod hoc, quod deargeztodici-| quandoquidem auro fulphurin actu, & ar- 
ee tur, id deomnibus aliis venis metallicis di- | gento fulphur in potentia affignat. Veri au- 
ci poffit,cum nulla fit adeo pura, & ab omni- | tem philofophi , & diligentesrerum natura- 
bus heterogeneis ita depurgata, quz non |lium fcrutatores, argentum ex fub flantia ma- 
femperaliquid reliquorum metallorum fibi gis zg4e2, quàm ignea prodire affirmant, 
commiftum habeat, pro varietate halituum, | ideoque illud in tem peratura frigida , & hu- 
venas nunc hoc, nunc alio colore tingen- | mida conftituunt, quidquid aliidetempe- 
tium, cum fingule venz exaltentur , colore | ramento frigido, & ficco argenti dixerint. 
quodam in ceruleum, nonnullzin viridem, | Imó A/Zertus, & ipfeargentum frigidum , & 
aliz in fulvum, fufcumque; non defint, quz | ficcum non fine aliqua humiditate exifti- 
incinericium nigrumque , aliofque colores | mat. Quoad alias affectiones confideran- 
juxta compofitionem , combinationemque | dum eft argeztum effe tractabile , & fonorum: 
cum prima, & proxima metallorum materia! auribus enim non injucundum tinnitum 
efllorefcant. Argentum itaque pro hujusmi-| communicat , & fi purum fit, hominishali- 
fturz ratione nuncin majori, nuncin mino-| tum recipit, & nubem protinus difcutit. Cz- 
riquantitate, pro majori, vel minori fulphu-| terum fi comparetur ad aurum, profecto mi- 
reo-mercurialis halitusin terra pura , & at-| nusperfectum eft: quocirca Chymici dice- 
gento producendo proportionata conco-|refolent, Utifehabet Luna ad Solem, ficfe 
Ctionereperitur: Namutex fodinarum prz-| habet argentum ad aurum : Sed Luna eft Alia pra- 
fidibus intellexi, concrefcit illud plerum- | minoris luminis, ita & arzentum minoris/"eee 
que zn Japid- cimerei , vel grifei coloris : pr-| pretii, & ponderis effe debet. Similiter Hir 
terea in lapide quodam duro haud abfimili| meditemur utriufque metalli proprietates, P. 
"Tyburtino , quem 7ravertinum vocant. Ve-| maximum inter utrumque difcrimen inve- 
nagravis eft,& ponderofa, lucentibusveluti| niemus. Primó enim in eruendo à fodinis 
argento, 
Agricola, 




