
LIB.X. DE FODINARUM CONDITIONIBUS, 229 
Cap. V11I.adeo horrida eft, ut vel intuentibus primo]in monetarium ufum cedat.. Utrum verà 
formidinem incutiat , ita quoque miferandi aurum in planis hujufmodi five agrorum, 
foffores , vel fractis fcalis coriaceis,, vel ve- camporum, fylvarum, aut fluniinum alveis, 
narum, quibus onerantur, mole przponde- jripifque à Natura elaboretur, merito quis 
rante , laboribufque fracti , dejectique zru- |dubitare poflet. 
mnofam vitam formidanda morte finiunt. Dico itaque , iftiufmodi Aurum nequa- Avrumzs- 
P I quam in dictislocis originem fuam duxiffe, 77, or 
RO RS SU S fed ex intimis montium venis opulentiffi- 
De modo, quo Aurum, quod V irgineum vo- mis, aquarum defluxu in campos evolutum; 
tut , [ed ex 
montibus 
! eductum 
Aurum i5 
Aiifpantola 
pim pu. 
rum vepe- 
ritur. 
Francifcus 
cant , à Naturaad ultimam perfectionem ela- 
Zoratum ,in Infula, quam Hifpaniolam vo-! 
cant , eraaut , Jpreparenique. 
S! ullum Americz Regnum,certe cumpri- 
mis Hz/paniolam infulam ditavit benefica| 
rerum Natura : Nam ut ex Relationetum| 
Noftrorum Patrum , tum Americanorum | 
Scriptorum teftimonio conftat , ajunt enim; 
quod ibidem non folummodo intra intimos 
montium receffus , fed & vel in extima eo-1 
rundem fuperficie , inter faxorum videlicet 
fiffuras, rimafque, imo & in ipfis vallibus, 
planitiebus , fylvis , agris , ripis, fundifque 
fluminum, ingens copia azr?, non folitis he- 
terogenearum partium fordibus involuti, 
fed paffim puri puti copiareperiatur erua 
turque. Nam ut £rancz[cus d'Oviedo narrat, 
quod variis modis contingere potuit. Nam 
Primó fubterranez aquz vezam auri trans- 
euntes femper nonnihil ex conftipatis auri 
fruftis abradunt, fecumque extra montem 
devehunt, unde limus fluminum aureis are- 
nis, ramentifque, minimis , minoribus , & 
maximis fcatet : quo eluto, aurum puriffi- 
mum tandem colligitur. Secundó, cum ab- 
undantia fpirituum auriferorum continuó 
intra montium gurguítia furfum feratur, 
indéfit , utintrarimas montium coagulati, 
cum tempore integras maffas producant, 
quz torrentium,imbriumque violentia, que 
maxime menfibus Decembri , Januario, & 
Februario ibidem dominantur, abrafa, in 
radices, planitiefque montium deducta, ibi- 
dem limo, argilla, faxifque partim tecta , 
d'Oviedo. ; j 3 - x T 
"Auri maj, in fua de Novo Regno Hiftoria, inventam |partim detecta relinquuntur. Quoniam ve- 
36oo &4- fuiffein Hifpaniolapuram putam auti mas- rà quotannis ex continüis trium menfium 
les pendens, 
inventa. 
fam, 36co Reales ponderantem. 
Cum itaque vel in ipfis agris, campis,fyl- 
vis, fluminum limo fine magnis impenfis 
auri fuppetat copia ; hincrelictis montium 
fodinis, in quibusaperiendis, cum non nifi 
immenfis fumptibus , non nifi ingenti ope-/ 
rarum multitudine aurum tum erui , tum 
erutum feparari poffe viderent ; ex Agris, 
campis, fylvis, fluminibufque id ea, quz fe- 
quitur, rationeeruunt, eluuntque. 
imbribus, alia, atquealia aurifera materia 
ex fuperficieemontium abrafa in plana fer- 
tur, hinc fit, ut plana loca femper nova & 
nova cutetegantur,& à multisannis in fum- 
mam altitudinem arenarum cumuli exfur- 
gant; cujusquidem rei luculentum teftimo- 
nium dat fupra citatus Francifcus d' Oviedo, 
amülos aureos affabre elaboratos, quos Indi- "^ 
gene auribus appendere folent , inventos 
u 
,M» *- - Remotisitaque juxta flumen aliquod, lo- fuiffe refert , una cum carbonum multitudi- 
ludique. CIS, queis arena aurea dives eft , faxis , fruti-| ne adeo recentium, ut non ita pridem ex- 
AUTHNI. 
cibus, & arboribus quoque excifis,, certum 
fodinz fpatium determinant, deindead pe- 
tincti viderentur. Quod quidem alia ratio- 
ne fieri non potuit, nifi quod ab Indigenis 

desunum atque alterum incipiunt effodere 1 
q t P 
glebam ,quam ftatim ad flumen elotam , ex 
ibidem uculento foco olim extructo, inter 
folita gentis tripudia annuli amiffi fuerint, 
per ffmina, 

qui fuo tempore in fodinis planorum, duos Café ra- 
-uorod) àrena, num divesfit, explorant : $i non, ad & deinde imbrium ,torrentiumque violen- 
vene divi- aliud profundius fpatium glebam effoffam tia locus arena, limoque involutus, aliifque 
we"- denuoelutamin flumine probant ; quam fi identidem pofteris temporibus nova limi 
teníur. 


fterilem, ad fex , aut feptem pedum effoffio- 
nem repererint , illà relictà, aliam campi 
partem adoriuntur, & hoc pacto procedunt, 
donec divitem auri glebam incurrerint : 
quam deinde fodinam quaquaverfum dila- 
tant;effoffamque glebam corbibus inditam, 
ad flumen deportant , ubi à mulieribus ad id 
officii deftinatis , in certis cribris fetaceis, 
elutione limus ab arenis aureis feparatur. 
Si veró non nihil adhuc terreftris , limofz- 
que materiz relictum fuerit , id iterata , at- 
que iterata elutione expurgatum , tandem 
omnibus feparatis fzcibus , fola aurea ra- 
menta, fcobemque relinquit,quod purum pu- 
fum aurum tant bonitatis eft, ut nec igni ad 
depurgandum,necplumbo,aut Mercurio ad 
feparandum.indigeat,fed in laminas fufum, 
adductione quotannis admota , campus in 
| eam excreveritaltitudinem , quam tum ef- 
Ifoffioneannuli, carbonefque inventi pofte- 
ris temporibus demonftrarunt. Atque hzc 
de Auro Virgineeruendo,eluendoque Ame- 
iricanis erui folito , fatis. 
DERLO COE S SEDSSUEDE 
| De Metallorum , potiffimum Auri , & Argenti 
feparatione , & preparatione y America 
ufitata. 
1 Inerz,quibus árgehtum promitur inPo- 
tofinis montibus plerumque inter duos 
fcopulos , quos Caffe nominant, procurrunt, 
|quorum alter ita durus eft , ut cum quolibet: 
|filice certare queat : Alter vero perpetuo 
mollior, &fragilior exiffit. Per horum me- 
Ff s dia 


