














230 MUNDI 
Seil IV. dia fpatia metallicarum venarum fitus por-| 
rigitur, quamvis ubique necfimili mole, ne- 
que zquo du&u : aliis enim in locisvena ad-| 
modum craffa, divefque, argenti feraciffima. 
profluit ;in aliis contrà fragilior exiftit. Il-| 
]udambrz colorem refert ; hoc magis nigri- | 
cat ; aliud rofz, aliud cineris fpeciem, colo- | 
remque exprimit. Verbo, ejus coloresad- | 
eb diverfi funt, ut rerum imperitis meri | 
lapides videri poffint: fofforibus vero non 
aliis ex fignis , quàm ex punctis, venulifque | 
certo colore infigniti innotefcunt , quid- 
quid eruitur ex fodinis Minerarum, id Oves| 
Peruanz,quibus equorum, mulorumque vi- | 
ce utuntur, ad molas deportant : Itaautem | 
in metallicg minera eliquatione procedunt. 
Molusgur-. Fornaces,quas Guairas vocant,conftruunt, 
244i ?'- quibus minerales glebas primo molis con- 
entuitno. SX ;l5 
: tufas.injiciunt; quod utfacilius folvaturme- | 
tallum plumbofum, & facillime inliquorem 
refolubile, quod Zeracben vocant , adjun- 
gunt: Spuma liquatione excitata, per me-| 
dium ignis defcendit , plumbum vero unà| 
cum argento , cui argentum innatat incu- 
batque tamdiu,.donec totum depurgetur.Ex | 
metalli hujufmodi quintali , vi eliquationis| 
" nonnunquam 3o, aut 4o Regalesargenteos 
eliciunt. Refert Acoffa, maffam fibi quando- 
que donatam fuiffe , ex cujus fingulisquin- 
talibus 200, aut 2 yo regales educti fuerint : 
Sterilioresvero venz ; non nifiad fummum| 
quinos, aut fenos regales przftant, & hujus-| 
modi ut plurimum quoddam argentum du-| 
riffimum, ficciffimumque eft, vix ob plumbi | 
paucitatem eliquabile ; unde in ftrues con- | 
geftum , ceu inutile , & rejectitium olim 
abjiciebatur , donec peritiores metallurgi. 
ingenio,& induftria, tandem vi hydrargyti, 
magno & incredibili cenfu copiofum argen- 
Hydrrgy- tum eduxerint ; Norantenim hydrargyrum| 
us gai, argentum fterile maxime purgare, emenda- | 
pegar. Me reque. Compertum etiam fuit,metal/a quan- | 
ula we to funtaeliora, tanto iis plus ex hydrargyri. 
fed Rei. mixtura decedere ; aptum quippe , quod in | 
lion, tav. igne confumat voretque metallum, per pat-| 
eh « tium merallicarum , quas fecum devehit, 
byirargm. fübductionem fublimatum ; Sed & huicre-| 
medium oppofuerunt , ita ut temperato| 
ignis gradu , fine ja&ura illud non Poroftz 
duntaxat, fed & in MexicanoRegno, h | 
drargyri ope eliquent. Hinc relictaarte à. 
fionis per fornacularum , quas Guazras vo-, 
cant, peractz, quarum in Potofini Montis, 
ambitu ad ooo olim numerabantur , quz| 
omnes argento fundendo extruebantur ;| 
hodie vix ultra 2000 fuperftites funt, utpote 
hydrargyro folo principatum fibi ineZqua- 
tione metallica vindicante. 
PROCESSUS IL. 
De Praparatione Argenti, 4urique,hydrargyri | 
Benefício in Regno Peruano ufitata. 
Acofta. 
| 
Ydrargyronin variis tum terrenis, tum 
SUBTERRANEI 
|fodina omnium opulentiffima de Jes Santos 

4 
lii utplurimum ex humida terra educitur,de 
quo inprecedentilusfusé egimus. In Ame- 
rica, uti & inaliis Europz fodinis, potiffi- 
mum in Hifpania , utplurimum ex Cinna- 
bari, & Minio educitur. In Americavishy- , Mira. 
drargyri Cinnabari infiti,ante Hifpanorum MU 
in eas orasadventum , non cognofcebatur, irium f. 
fed color cinnabaris tantüm hominum, ido- 1 
lorumque vultibus imbuendis , tingendis- 
que, tum ad ornamentum , ut ipfiputabant, 
tum ad terrorem hoftibus incutiendum , in- 
digenis inferviebat , donec tandem operà 
Licentiati Caftri Peruviz Gubernatoris 
ufus demonftratus fuit, fodinis hydrargyri 
primo dete&is, Anno 1566. ac imprimis 
appellatur, que quidem nihilaliud eft, tefte 
Acofla , quam rupes , feucautes folidiffima, 
duriffimaque , /ydrargyro quaquaverfum 
| perfufa, tantz molis , utin longitudine 86, 
| in latitudine 4o virgas, feu perticas Hifpa- 
nicas occuparit ; perfoffa hzc rupes forma 
quadrilatera ad profunditatem 7o orgyia- 
rum, cujus amplitudinem tantam effe per- 
hibent, ut uno tempore 3oo viros unàope- 
rantes facilé capiat. Quomodo veró Aurum 
Argentumque hydrargyr? wi extrabatur in 
America, jam dicendum reftat. 
Diximus fuprà, ingentes ftrues Minerz 
argentiferz circa Potofinum montem, tan- 
quam inutiles congeftas effe, quas cum Pe- 
trus Fernandes de Velafco,metallicarum rerum 
peritus , infpexiffet , commoditate argea- 
1i vivi ufus, ex iis ingentem argenti copiam 
eduxit. Hoc autem pacto in utraque vena 
tam fertili, quàm fterili excoquendapro- 
ceditur. Vena bydrargyri ferax probé tufa^ EE 
in ollam conjicitur, quz obturatà deindeyrz ecrra- 
ignicommittitur; hoc peracto, vi ignis àedi m» 
f&a minera /ydrargyrum quafi divortium fa- tn 
cit, feparatumque in fublime elatum , ubi 
denfiori , folidiorique corpori.occurrerit, 
auramque frigidiorem fenferit, illico natur 
fuz prifting reftitutum deftillat deorfum- 
queruit; Eoperacto , prolecto hydrargyro, 
olla, quz jam probe refrixit ,referatur; ubi 
tamen fummopere cavendum,ne bydrargyr? 
calente adhuc olla fuus , cum fummo vite 
periculo, aut dentium ja&ura excipiatur. 
Cum veró ad metallorum folutionem in- Herbama- 
finitalignorum copia opus effet , certaher-777 7/7; 
ba, feufpartigenus inventum fuit , quod in quain. 
Peruvianis montibus uberrime provenit, "4lb- 
cujus ea mira vis eft, ut metalla, quz zítuan- 
tiffimis arborum , carbonumquefornacibus 
inje&orum incendiis liquefieri non pos- 
funt, hzc herba in fafces colle&a, fornaci- 
bufque injecta , maximo fane negotiationis 
metallic emolumento protinus venas flue- 
refaciat. Solutum itaque,eliquatumque 5y- 
drargyrum coriaceo facco inditur, & recondi- 
torio illatum inde Potofium advehitur ; ubi 
integriunius anni decurfu 6ooo , aut 7000 

Argentuns 

lapidibus reperitur. In Hydria Carnio- 
hydrargyti quintalia pro parandis metallis 
impen- 
