














234 
fibi mixtum habet aurum. Jam qualiter hoc 
aurum ab argento feparetur , pulchrum eft vi- 
dere, & Rev. . fcripto proximé tranfmittam. 
Eft autem duplex modus : Unus eft iti 
acofiea Ofterci/quem proceffum R.V fublite- 
ra K. accipiet, Alter eft (fein 2Bercin probi- 
fcrt. quem modum fic inpraxim deduxi, Pri- 
mó accepi bei Gofoffáftigen Giilber-Sorm 
quod füper incudem in laminam tenuis- 
fimam deduco malleo , hanc laminam in 
minutiffimas particulas concifam injicio in 
cin &ícín gláftri Crjatbfofben / affundendo 
aquam fortem , & teneo vitrum fupra pru- 
nas, ut calefiat,)non nimium tamen,ne rum- 
patur vitrum , in bulliente hac aqua aurum 
ab argento folvitur , & ad inftar nigri pul- 
veris in fundum vitri fubfidit, argentum a- 
qu£ commifcetur , tam limpidzutabaqua 
fontana nequeat difcerni. Quod fi aqua for- 
tis non fit adeb potens, velfufficiens ad dis- 
folvendum aurum plene, affundo novam, 
donectota aqua fiat limpida & pura. Hoc 
facto cum aqua nihilamplius laboret,effun- 
doillam aquam fortem paulatim in ollam 
teftaceam paratam: plenam aqua communi 
bene calida,ita tamen ut ex vitro non exeat 
pulvis ille niger in fundo refidens. Ubi to- 
tam aquam fortem effudi, infundo in vi- 
trum recentem aquam communem , & pul- 
veres illos nigros lavo, qui ubi refederint, 
effundo aquam, & pulveres aureos benelo- 
tos in fcutellam aliquam effundo, & fupra 
prunas exficco , fic purum & virgineum au- 
rum folum habeo. 
Jam reftat ex aqua extrahere argeztum, 
quod fit hac ratione, Accepi laminam cu- 
pream (& quod valde miror, dicunt, nullam 
aliam vel ex ferro, aut chalybevalerenifi 
folum ex cupro) illam filo aliquo pendulam 
impono in medium oll fuper prunas fer- 
ventis, in quam eft illa aqua fortis injecta, 
& ecce argentum laminz,quz in medio oll 
fufpenfa eft tenenda adhzret ; extraho la- 
minam, &aliquo lignello adhzrens argen- 
tum adinftar alicujus luti cineracei in va- 
fculum aliquod detergo, & habeo argeztum 
purum. & virgineum. Eft tamen adverten- 
dum, aquam fortem debere in magna quan- 
titate feparari ab aqua dulci in olla, alias 
lamina cuprea arrodetur , & diffolvetur , & 
argentum adulterabitur. Hoc experientià 
didici. Eft tamen dignum fcitu & notatu, 
& poteft effe pro puncto digno confidera- 
Mira pil- tione. Quarto, $i dictà aquá forti, in qua 
bi eft argentum, vel candidiífimo etiam ar- 
tas. genti pulvere, qui di&o modo colligitur, 
manushominis vel quzcunque pars inficia- 
tur, ita manum vel faciem reddit nigram, 
ut difficillimo labore nigredo illa poffit tol- 
li. Et hujus rei ignorantes folent fzpe ifti 
artifices decipere, & vexare ; citius tamen 
nigredo hzc tollitur, ut experientia didici, 
oleotartari, quam, ficut illi dicunt , recenti 
butyro. Hacaquanuperunum , dum curio- 
Sect. IV. 
Aurum 
quomodo 
& cateris 
enetallis fz« 
paretur. 
Quomodo 
ex aqua ex- 
trabatur 
argentum. 

MEONDI SUBTERRANEI 
fius res, quas Rev J. mifi, velletperfcrutari, 
in manu cruce fignavi , non potuit crucem 
hanc plufquam unius menfisfpatio,nec ulla 
lotione vel frictione tollere, donec oleo tar- 
tari fe lavit; tollit etiam hané maculam fal 
cinerum. Addo ratione argezti notandum, 
multum argenti, quod in lamina refiduum 
non extrahitur in ollz fundum fubfidere. 
Quinto, mirabile etiam eft, quod expe- 
rientia eft deprehenfum, & pro vexatione 
rudium & incipientium,tocic)c erft anfangen 
gu orobiteu/ folet infervire. Ex fcripto fub li- 
tera L. & altero fub lit. G. num. 4. ad finem 
inveniet Rev. /. oie ita ba8 Coilber bon 
9pfen feoaiben / tub. itt SBrobir-offen auf bet 
Capelle abtreiben (off. Dum itaque hoc face- 
re volunt , ib ber orn Goilber fion auf ber 
Gapefnift/ (i addatur patva etiam particula 
ftanni , fo [aft fic bae Goilber nit abtreiben] & 
non eft fere modüs feparandi argentum à 
plumbo, quod facit admixtum ftannum, vel 
faltem difficillime & ingenti labore fieri 
poteft ; tales moleftias ftannum facit, fiad- 
mifceatur: fine ftannofantnane abteciben 
ba8 C^ilber ad fummum intra duas horas, 
prafertim fi folles manualesadhibentur. $i 
veró ftannum fit injectum, debebit talis pro- 
bator habere etiam decem horas. peritiores 
probatores habent alium quidem modum, 
de quo in fequenti£us. 
Quod Aev.7 .in fecundis literis ad me da- 
tis fcribit, ut fcilicet ei fignificem , qualiter 
ferrum debeat effe conftitutum , ut in cu- 
prum per aquam vitriolatam vertatur. Si- 
gnifico Aev. . quod foleant tum in £xttett- 
Grütbf prope Neofolium , tum Schemnitii 
prope Sepufium, omneantiquum ferrum & 
fracta ferrea inftrumenta,quz nulliufui am- 
plius effe folent, uti funtantiquz palz fer- 
rez, raftra fracta, fecures,, &c. apud fabrum 
perignem recudi in laminas rotundas, ob- 
longas,ovalis figure, &c. & quanto tenuio- Modwsfer- 
rescuduntur, tant citius in cuprum vertun- 777 77 
tur;hzc eft praxis. Debet autem Aev./. fcire, cepa. 
quod aqua illa vitriolata fit profundiffime 
intus in monte, & quia ibi ob erutas cupri 
mineras magnz funt foffz & loca excavata, 
in profunditatem illam , ubi aqua dicta re- 
peritur, erunt, fi bene memini , centum or- 
gyiz, fi non ultra, pro certo non poffum di- 
cere, oblitus fum inquirere. Ibiaquz vitrio- 
latz parvus rivulus ex monte effluit, tum ibi 
habentlintres , vocant fyaften/ ex ligno pa- 
ratos, in quos aquam illam derivant ; hi lin- 
tresillà aquà plenifemperfunt : in hos 'in- 
tres injiciunt ferri laminas , & ibidem (itt 
Serrengtumbf / ubinon eft ram fortis aqua, 
ficut Schemnitii) permittunt jacere per 
| tres menfes, runcferrum illud jam plené in 
cuprum eft verfum, & jacet in aqua, ficut 
aurum : fi excipiatur, ita mollis eft materia 
ficut lutum , vel ficut maffa panis, tvic círt 
füig : fed poftea quando foras effertur ex 
monte, indurefcit. 
CA- 
