
LIB.X. DE FODINARUM CONDITIONIBUS. 
Cap. X. Infulanon nifi ferrum dici poffit , non in- 
fimz notz, fed nobiliffimum, & przftantiffi- 
mum omnium. Et quoniam Infulam ante 
complures annos propriis oculis luftravi, & 
modum ejus extrabendi,preparandique, ac in 
chalybem convertendi fumma diligentia ob- 
fervavi, hinc vifum fuit , modum & ra- 
tionem prout vidi & obfervavi , hoc loco 
adducere. 
Dico itaque, ferrzm uti & reliqua metallo 
non femper in eodem perfectionis gradu re- 
periri. Eft enim ferrum dulce , ut in IlvaIn- 
fula, tantz perfectionis , ut vel glebz mine- 
rales fimplici, & ordinario fabrorum ignein | 
nobile & tractabileferrum in omnem ufum| 
accommodatum fundantur , cujus rei caufa | 
eft, fumma ferri puritas. In aliis verólocis 
ferrum non hujus bonitatis, fed crudum , in- 
cocum, afperum , terreftribufque aliorum 
metallorum odoribus , quifquiliifque ita re- 
peritur corruptum , ut vix nifi ingentibus 
fornacum , igniumquetormentis ad melio- 
rem indolem, magno fané & laboris, & fum- 
ptuum impendio deduci queat. Sunt tamen 
& aliz minerz, quz plus, minufve hujufmo- 
di impuritatum mifturis obnoxiz fint.Quo- 
modo veró purum ab impuro feparari poffit, 
experientia oculari doctus exponam : Ita 
autem utplurimum proceditur. 
Primó. Opusefthomineminerarum fer- 
ri perito , quiglebas minerales ferripzri ab 
impuro feparare norit : has itaque felectas, 
& in frufta confractas ad partes feponat. 
Secundó. Magnaimprimis carbonum ra- 
tio habenda eft; Hic in Italia plerumque 
Lentifci ,Hicis, Ulmi, Fraxini, fimilium- 
que arborum carbonibus utuntur , utpote, 
quz ignem potentiffimum, efficaciffimum- 
que fufcitent. 
"Tertib. Frufta glebarum ferrearum in| 
fornacem apertam conjecta coquuntur , ex-| 
cocta iterum extrahuntur, & pluviis Solis-| 
ueardoribus exponuntur ; hoc enim pacto 
Att materia veluti ad perfectionem debi-| 
tam confequendam maturatur, & digeritur. | 
Quartó. Hoc peracto, frufta Sole,pluviis- 
que impregnata iterum in partes rumpan- 
tur, diligenter obfervando , fi alterius me- 
talli odorem emittant, quem fi repereris, 
iterum dicto modo coquantur, donec depo- 
fito odore fimplicem ferri odorem referant, 
& fic tandem fufum ferrum duke dabit & 
malleabile : contingit tamen fubinde, ut 
iftiufmodi adeo in fua duritie fit obftina- 
tum,ut omnem coctionem refpuat, hoc ca- 
fu, in chalybem id deftinabitur eo, quem, 
paulo poft exponemus, modo. Ut autem | 
figna habeas puri, aut impuri ferri; Nota, qua-| 
tuor effe ferrine minerz fpecies. 
Vaiafwis — Prima fpecies eft, mineralis g/eZa ponde- 
zie fr^. rofa, compacta, à terrz, faxi, ceterorumque 
; retallicorum corporum focietate fejuncta, 
coloris bruni , & hec eft perfecta , & unicé 
defiderata. 
3onitai fer- 
si in llva 
Infula. 
Ferri de- 
eoctie. 

'ToM.II, 
241 
Secunda habet nefcio quem adjünctum 
fplendorem unà cum granofa fubftantia, 
quz facilé digitis in pulverem conteratur, 
& paffim tanquam malz venz indoles re- 
probatur. 
"Tertia gleba mineralis eft groffioribus 
referta granis coloris nigri, quz uti femper 
£5, cuprumqueolet, ita quoquepaffim ne- 
gligitur. 
Quarta denique fpecies minutioribus 
conftans granis, pro conditione matricis 
nuncmelior, nuncpejor reperitur. 
Sunt preterea aliz glebz , quz facilé qui- 
dem ob reliquorum liquabilium metallo- 
rum mixturam funduntur in ferrum , mal- 
leum tamen difficulter ob debilem partium 
nexum , fuftinent; & contrà ,funtquz mal- 
leum fuftinent, difficilem tamen liquefa- 
&ionem habent; illa uti plerumquealium 
ufum, quàm in tormentis bellicis fundendis 
non habent, ita hzc in melioris notz fer- 
rum reduci poffunt. 
Quares, Quenam fint frega ferri puri, aut 
impuri,& quomodo cognofcantur ? 
Dico , quod etiamfi ferrum in terreftri- 
busfubftantiis reperiatur, illud tamen opti- 
mum habetur,quod eruitur ex iis montibus, 
ex quibus aquz frigide, & guftui haud in- 
grate emanant, przfertim fi locus falubriori 
aéreconftet. Sepenumero quoqueid inquo- warice 
dam candido faxo , marmori haud abfimili, f? 
generatur, quod fi unà cum faxo fuderis, 
durumplerumque ferrum obtinebitur: fecus 
accidet, fi puram mineram à faxo fejunxe- 
ris, fornacique immiffum liquefeceris. In- 
venitur & nonnunquam in terra rubra, & 
flava, minera ferri facilà in arenamattritu 
refolubilis , aut etiam inftar maltz mollis; 
in cujus colligendis glebis te tempus perde- 
renolim, cum nil boni indé refultet. Uz au- 
tem ferri puritatem , Lonitatemque cegnofcas, 
ficoperare. . 
Primo. Mittatur intra forte lixivium cu- Experimez- 
jufvis minere fpecies, & deinde poft ali- 7772/7, M 
quod tempus extractà, igniquefuprapofità, ferri. 
folle applicato paulatim ignem exfuftles, 
diligenter bullulas,variique colorisvapores 
obfervando ; quos fi obfervaveris , id lu- 
culentum varii metallorum commercii fi- 
gnum eft; fi finecolore,& bullulis, optimum, 
& compactiffimum ferrum effe, judicabis. 
Secundo. Ferriboni fignum eftboluster- 
ra fufca, & mollis, pinguifque, que dentibus 
apprehenfa, nullum ftridorem excitat. 
Signa puri- 
tatis ferri, 
De Ferri inChalybem tranfmutatione. 
(ym ex ferro Chalybs fíat, proceffum 
totius, ea qua potero, brevitate , & cla- 
ritate defcribam. 
Cum Chalyls nihilaliud fit , quàm ferrum 
ad ultimum perfetlionis fua , puritatifque ffa- 
tum reduílum : quod duplex eft: Naturale & 
Artificiale. Naturale uti paucisin locis re- 
peritur, ita Metallici liquatores Naturz de- 
IH fectum 

