











Sect 1V. 
Ferri deco- 
&io , c in 
ebalybens 
£OTDIMEA- 
tie, 
Modus cba- 
lyàis confi- 
eiendi, 
242 
fectum fupplentes, ferrum quodvis eain- 
geniiinduftria, quam fubjungam, inchaly- 
bem convertunt. 
Primó. Accipiunt fertum , jam, utifuprà 
dictum fuit, in fornace prob excoclum , ejus 
quantitatis, que eorum intentioni fufficiat; 
hocin partes minutiffimas rumpunt. 
Secundo. In foco Vulcanio conftituunt 
receptaculum rotundum pro chalybis confi- 
ciendiquantitate, majus, minufveexluto, 
cujusuna tertia pars fit argilla, duz veró ter- 
tiz fint carbones in pulverem reda, opti- 
mé aqua mifto , amalgamatoque compa- 
&um, in cujus centro foramen fiat, per quod; f. 
folles ventum exonerare poffint ad exfuf- 
flandos catbones. 
"Tertio. Hocreceptaculum tum ad igneum 
fervorem reverberandum , tum ad ferreo- 
rum fruftorum , carbonumque imponendo- 
rum congeriem firmius retinendam , lapi- 
dum circumpofitione, veluti muro quodam 
muniatur. 
Quarto. Totum hocreceptaculum carbo- 
nibus ufque ad fummum repleatur , qui ubi 
folliumfollicitatione in fümmum fervorem 
gftuaverint: ita porro procedunt: 
Quinto. Ex ferro in chalybem conver- 
tendo, & in fruftula comminuto , particulas 
paulatim unà cum contriti marmoris, alio- 
rumque filicum fufilium pulvere mixtas 
fparfim intra coacervatos carbones jam fuc- 
cenfos injiciunt, & hoc pacto ferrum faci- 
lem fufionem intra receptaculum fuftinet. 
Sextó. Hoc peracto, ex eodem ferro jam| 
ceptaculi fufum liquorem impofitas qua-| 
tuor , aut quinque horis relinquunt, con-| 
tinuo follium vento ignem , carbonefque. 
follicitando, nec non ferrea virga longiore! 
materiem tamdiu movendo, circumagitan- | 
doque, donec virgarum ferrearum pori, fub- 
tili fufz jam intra receptaculum materiz 
fubftantià expleantur: quod ubi opifices ob- 
fervaverint, ftatim forcipe unam poft alte- 
ram ereptam fupra incudem malleis parum- 
per diftenfas, in preparato feorfim aquz fri- 
ide balneo extinguunt : quas fi necdum 
Bibira perfectione fibi conftare deprehen- 
derint, denuo igneo fufz materiz balneo in- 
jiciunt, & hoctotiesrepetunt, doneculti- 
mam perfectionem confequatur. Itaautem 
hac induftria depuratur, perficiturque, ut 
duritie, compadione , colore, levitate , & 
nitore , fpecificam à ferro differentiam in-| 
duiffe videatur. Non nefcio, aliosquoque| 
hujufmodi candefacta ferramenta, in certis 
herbarum fuccis extinguere infigni fane 
fucceffu, uti in prucedentibus patefecimus. 
Mió^»m inter Chymicos , & Metallur- 
gos de ferri in es tran[mutatione diffi- 
dium eft ; quod omni , qua feri poteft , dili- 
gentia, modo opportune decidendum eft. 
De ferri in es tranfmutatione, 
MUNDI SUBTERRANEI 
Paracelfus , ejufque fequaces tranfmuta- Paracelfus 
tionem perfe&am unius metalli in aliud 
Ferri in as 
affirmant, eo forfan fine & intentione, ne »anmura- 
perfectam tranfmutationem fubire dicunt, 
conclamatam concedant. Sed enim hanc 
vel ipfi metallicarum fodinarum przfides, 
mira in metallis eruendis, lavandis,coquen- 
difque peritià, aliarumque arcanarum re- 
irum notitià inftru&ti prorfus non dicam ne- 
gant , ut potius rideant. 
i Certé,quemadmodum PaterJoannes Schaf- 
iferus mihi fcribit, in Hungariz fodinis,quas 
| SSerrengritibt dicunt, magno fan? Caefaris 
annuo proventu, ex ferro 2s optimz notz 
confici: quomodo veró in hac Metallome- 
tamorphofi procedant, etfi in Offavo Lidro 
modum oftenderim , hoc tamen loco pau- 
cis illum repetere vifum fuit. 
Ferrumrubiginofum, & inutile, uti va- 
riorum veterum inftrumentorum fupelle- 
ilem accipiunt, atque fornaci inditum, ad 
incudem reductum , in tenuiffimas laminas 
extendunt : Hoc peracto, haslaminas rivi 
vitriolati , qui in profundiffimis fodinarum 
cuniculisprofluit ,fundoimponunt ,impo- 
fitas ad nonnullos menfesrelinquunt. Con- 
ftituto itaquetemporerivum adeunt, &la- 
minas in pultem fubflavam amalagmi ad- 
inftarabiiffereperiunt; hifceaéri, ventis- 
que expofitis in optimz notz zs induratur. 
Atque fic proceditur Neofoliiin Hungaria. 
Quzritur itaque, utrum vera hzc ferriim 
es tran[mutatie dicipoffit? Dico, veram híc 
tranfmutationem dari minime poffe, cum 
non totum ferrum in zris fubítantiam mu- 
tetur,fed ex accidente tantüm ; me explico: 
Cum enim in vitriolo infinita zrata corpu- 
fcula inexiftant, & quemadmodum illa ma- 
anté virgas mallei vi coactas intra hujus re-| 

quoque fit, ut ftatim ad ferrum confluant, 
atque in ejus fe poros intimé infinuent. 
(Cum vero ingentis acrimoniz fpiritibus 
Ipolleant, hinc intraferrum infinuata , illud 
jmox rodere incipiunt , ufque dum omni 
pinguedine ferri confumpta, ferrea fubftan- 
tia diffoluta , in fcobem , feu rubiginofum 
pulverem abeat : corpufcula vero vitriola- 
ta in confumpti ferri locum fe fübftituen- 
tia, nativa tum ferri, tum propria pinguedi- 
jne, inunam maffam conglutinantur, quz 
|primó quidem intra aquam mollis, aéri ta- 
men liberior, ventis,Solifque radiis expofi- 
ta, in perfectum zs induratur; atque hocpa- 
&o idem fit, quod antea fuit : antea quidem 
per ipforum corpufculorum in aquis difper- 
fionem , modó per eorundem à ferro tracto- 
rum unionem. $i enim vera híc daretur 
tranfmutatio, nil amplius ferri fupereffet : 
pendebat : & ut hujusrei experimentum ex- 
actiusfumerem , fupramemorati fodinarum 
Hunga- 

artem illam magnam deridiculo illo lapide ** 7^» «f 
philofophico tantopere ja tato , quem & "^ 
Ferri inas 
tran[mu- 
: » - tandi Ratie 
ximam fympathiam cum ferro habent , ita cod. 
Sed experientia docet tantum ferrez rubigi- zsperimes- 
nis manere, quantum feré maffa prius ferrea ^" 
