





Cap. X. Hungaricarum prefides per fupradidum 
Patrem Schafferum,phialam dictz aqua vi- 
triolatz,unà cum folea equina ex media par 
.  tecuprea, exaltera ferrea proeorum in me 
Eri?" benevolentia tranfmiferunt. Huic itaque 
1um ab Au- E CINE : : 
fore fuo. phialz filum ferreum indidi , quod intratri- 
P". — duumtotumconfumptum fuit, pulte in fun- 
do relicta, quz à fcoria feparata purum ze; 
reddidit,fcoria autem feró ad ferrei fili pon- 
dus acceffit, ut proinde de hoc negotio à ne- | 
mineamplius dubitari queat. Eft & hocad- 
miratione digniffimum, quod Pater Schaffe- | 
rus de quodam Medico fibi multum fami- 
liari, magno Chymico,fcribit , eft ei nomen | 
Difirentia Morlandus : hic Rene experientia do 
pisei. &us, magnam di 
tivi. quod exferro peraq 
illud, quod ex min 
Experimen- eX ferto confecti centenario, 2 
nm?" 16 extraxiffe refert, cum ex c 
rum ne quidem fex lotones educere potue- 
rit, rogatque à mea tenuitate hujusrei ra- 
tionem. Reípondi, id mirum non effe, cum 
enim agza vitriolata non atramentofis tan- 
tum corpufculis, fed & azrei; unà cum vi- 
triolo ex propriis venis abrafis profluat, 
hinc fit, ut ea à vitriolatis corpufculis ex na- 
turali fympathia attra&ta in unum intra fer- 
£i poros confluant, ferroque confumpto , in 
unam farinaceam maffam in fundo fubfi- 
dant, ex qua deinde aéris ambientis ficcita- 
te indurata aurum id eliquatione feparetur. 
Quantó autem per ditiorem auri venam 
fluxerit aqua vitriolara , tant major zrofis 
corpufculis auri copia inerit; quod tamen 
nequaquam fieri poffe putem , nifi in aqua 
.CAPU 
LIB.X. DE FODINARUM CONDITIONIBUS. 
5lotonesauri| unciam ex fingulis , commifceantur fimul 
upro minera- 
243 
vitriolata per auream venam tranfeunte. 
Quoddeinde in ere minerali non tanta au- 
ri copia eruatur, ratio eft, quod plerumque 
terreftribus fordibus involutum , exiguam 
auri copiam illi inexiftentem prebeat. Si 
vero aurez venz zrofa conjuncta fuerit, 
non video , quare non eadem auri copia , 
quz ex ere vitriolato , inde educi queat. 
Depende: itaque ea folutio ex eo , quod 
Chymicus ille in zrofa fubftantia auro in- 
ope, in vitriolato veró zre auro divite expe- 
|rimentum fecerit ; ut proinde nil in hoc 
| admiratione dignum occurrat. Quomodo 
veró ex Zrgento, exquo omneaurum jam, 
- 'ut fcribit , extractum eft, nihilominus ex 

erentiam inter cuprum, uno lotone tantum adhuc auri extraxerit, 
uam vitriolatam fit, & | quantum octogrofforum pretium erat: Ar- ream 
eriseruitur,reperit: ex | canum .hifce verbis mihi 'communicat 
cupri fiquidem arte peraquam vitriolatam | Accipe Antimonii, tartari , falis nitriuna 
. Chymienus 
* ex argenti 
m /eoria au- 
YHID EX(Y Aw 
P n . 53 ;e| ? bendi, 
&falia frigida fontana diluantur, à quibus 
|fi unam unciam Argenti feparaveris per 
| cupellam , id dabitunam unciam auro octo 
| groffis zquivalentis : Si vero fecundo hujus 
experimenta cum eodem argento feceris, 
nihil extrahes, argento remanente fterili. 
| Miraturautem, quomodo ex Argento, ex 
| quo omne aurum extractum eft, nihilomi- 
| nus aurum adhuc fubfidio di&orum ingre- 
| dientium extrahi poffit. Dico itaque, fal- 
ifum effe , omne ex argento aurum extra- 
Cum fuiffe, cum Argentum non ita depura- 
ri poffit , quin adhuc aliquz particulz ei in- 
exiftant ,quz poftea 4ntzonio ,in quo fem- 
per nonnihil azrz inexiftere omnes Chyimi- 
ci fatentur, auctz, aurum illud ad o&to gros- 
Iforum pretium exaltant. 
IET, 

De Salifodinis , Salifque praeparatione. 
Cap. XT, Uamvis in Sexto Lilro ubertim de, 
Sale egerimus , quia tamen interim | 
ex variis partibus , variz de fa/fodi- 
nis relationes tranfmiflz funt, quz magno | 
emolumento non carent, hoc loco eas ap- 
ponendas cenfui. | 
Prima Sa/isfodina occurrit in Superiori| 
Aufltria Traunkirchii : Altera in Tyrolenfi, 
comitatu : Tertia in Burgundigz Comitatu.| 
Et primoquidem in Superioris Auftriz fo-! 
dinis, uti ad me fcribit Pater Joanze; Eiffert, 
ex 'Traunkirchienfi Societatis noftrz Refi-, 
dentia: Aqua ex fa/ifodiuis vatio jam fale| 
imbuta extrahitur , primo rotà fitulis li-| 
gneis hauftrifque inftructa e foffis extrahi-| 
tur,& in canales effüfa ad fartagines, & con- 
camerata receptacula, in quibus femper pro| 
occurrente neceffitate ad cocturam ferva- 
Modus ex-tur, emittitur. Utuntur &trochleis finero- 
trabendi 4- t3. vel axi in peritrochio , uti Staticinomi- 
quam [ali- 2 A B 
74m ?pi. Daft : eft axis rota, vel vectibus inftru&tus, 
DA qua à fofforibusuno, aut pluribus , funeaxi 
circumplicato, haud fecus, ac veru volvitur: 
"Tow. Il. 
| 

Funis ex utraque parte vas hauftrorum ad- 
nexum habet, ita ut uno vafe aqua falina, 
pleno adícendente , alterum vacuum de- 
Ícendat , ut in Figura apparet. Utuntur & 

Antliis ,quz aquam falinam in vasadinftar 
dolii vinarii effundunt, & ex his poftmo- 
dum apertis epiftomiis aqua per canales in 
deftinata loca deducitur; aqua vero hzcex- 
Hb.» trinfece 













































































