Sec IV. 


"Arfenici 
fodina. 





argenti fe- 
TAX, 





PERGGGE 
dads 

yolenfes. 


: Mercatores Veneti illud in variosufus ad- 
Arfmieum tes. Et quoniam iftiufmodi in feaurum, ar- 
Salina Ty- 
246 MUNDI SUE 
rubram ad longitudinem pueri, & certotem- 
pore coémptam illis veluti munus offerre, 
quod ni fecerint, inclementes, & offenfos 
virunculos experiuntur ; fi fatisfecerint, | 
beneficos erga fe experiuntur, tantam enim 
effodiunt , malleifque excutiunr metalli 
uantitatem, quantam vix pluribus diebus 
hin omni adhibito labore poffunt: ita 
homines Superftitiofos ludit humani gene- 
ris hoftis Satanas. 
Non procul Hydria in finibus Superioris | 
Carinthiz fupra Villacum urbem octo mil- 
liaribus, in valle Ra£sz52/, melioris notz Ar- 
fenicum citrinum , candidumque reperitur : | 
citrinum uti eft melioris notz, ita quoque 
hibent, quin & ZEgyptiis vendunt , qui pro- 
pullulantes ferpentes , qui fingulis annis 
poft Nili inundationem ex limo magna co- 
pia nafcuntur, hoc arfenico per agros fparfo 
enecant; nullum apud hujufmodi fodinam 
unquam venenofum animal, aut vermes vi- 
fosfuiffeajunt. Foífores contra Arfenici vi- 
rulentiam utplurimum certis utuntur un- 
guenti refrigerantibus, & Theriaca, larva 
quoque vitrea aut veficaria vultum munien 
gentum , & cuprum continet , ita quoque 
avaritia humana non obftante tanto vitz 
difcrimine, illud fequenti modo effodere 
folent. Primó enim vena exploratur , de- 
prehenditurquepercuffione malleorum ; fi 
enim faxum quoddam percuffum ignem vi- 
bret , id luculentum melioris notz Arfeni- 
calis venz fignum eft ; deinde pluribus in 
locis venas przgrandibus terebris perfo- 
rant, & factis jam foraminibus , tuboslari- 
cinos pulvere pyrio refertos intrudunt, de- 
inde fomitem adjiciunt przlongum , qui 
foris accenfus , ubiattigerit pulverem, to- 
tam in momento Arfenicalem venam fru- 
ftatim rumpit, ita ut poftmodum extincto 
igne, & fodina refrigerata, frufta Arfenici 
fine periculo colligant; quod decoctum de- 
inde poft feparatum argentum in floresal- 
bos,& in vitri confiftentiam deducunt. Fos- 
fores in hac fodina ocreis, chirothecifque 
induti, no&u, diuque duodecim tantum 
horis laborant : rudis minerz centenarius 
eruitur 16 crucigeris, id eft 6 bajochis: Ex- 
purgate centenarius ry florenis : ex cen-| 
tum centenariis hujus minerz funt viginti| 
centenarii Arfenici puri, &citrini. Hzcde 
fodinis Auftriacis. 
De Tyrelenfibus Salisfodinis cum alibiam- 
plam mentionem fecerimus, híc reiteranda 
non duxi, cum eodem prorfus modo dulcis| 
aqua intra montes falfuginofos collecta;fal- | 
fugineque fufficienter attrata , deinde in 
fartaginesofficinz falinariz per canales ad 
cocturam derivetur. Hoc addo, vix in Euro- 
palocum effe, ubi Natura majori rerum va- 
rietateludat, non enim folum auri , argenti, 
ferri, cupri, plumbi, uti Suazii , fed &pre- 
TERRANEI 
tiofis lapidibus refertiffima eft , quarum re- 
rum tum Sereniffimus Archidux, tum ejus 
Sereniffima Conjux harum rerum ftudio- 
fiffima inveftigatrix , per Patrem Mic/ae- 
lem Staudakerum utrique à concionibus me 
certiorem effe voluerunt. Sic vero dictus 
Principum Archiducum Nonnulla admiratione 
digna , quie in Tyrolenft comitatu Natura moli- 
|tur. Principes metallorum cognitioni unice in- 
cumbunt ; 8, quod mirum eff in femina, non eft 
peregrina Sereniffrma in bac fcientia , €) ipfa- 
met buic labori , ac operi intendit : aggre[fa quo- 
que eft lapides inquirere, & fecernere , qui ante- 
hacue nofcebantur quidem , €9 negledlui erant, 
cum tamen reverapretiofi fait, (9 2n gemmarum 
numerum jure merito venire queant : lalorati 
enim , & politi , pulcherrimi evadunt ,limpido- 
que, S egregio colore afpetiui blandiuntur , ue- 
que oculis tantàm voluptatem C9 admirationem 
prelent , fed digni omnino funt , qui eximio 
etiam pretio eflimentur. Cuperem ut Rev.V. 
[pecimen aliquod videre poffet , laudaret equi- 
dem , & miraretur non agnitas batlenus ne[lr ee 
Patrig drvitias, Copia ejufmodi lapidum jam 
magna colletla eff , inter quos reperti [unt Jafpi- 
des , Achates, Chalcedonii , Rulini , non quidem 
tam ardeutes , & [anguinei , uti Orientales, fed 
dilutioripurpurá , que tamen revera venu[ifsi- 
ma eft , ut fortaffis apud quorundam oculos , fal- 
tem propter raritatem , alteris palmam prari- 
pere poffmt. Mererentur profetlo bi woffri lapi- 
des, &&, fine mendacio dicam ,gemme , ut earum 
aliqua mentio cum Sereniffime encomio , in 
Mundo Subterraneo feret. Hac ufque bas lit- 
terasperduxeram, cum [ubinde Sereniffima col- 
locutus, ab illa intellexi, inter gemmas batlenus 
apud nos inventas , etiam numerum facere Ame- 
tbyflos, Smaraados, Corneolios , Turchefias, Gra- 
natas, Molochitas, &g Adamantes parvos qui- 
dem, fed tante duritiei, ut alios adamantes [cin- 
dant, uec ipft fciffuram admittant. Cbalcedoniog 
nofiros ait Sereniffima Orientalibus pra flare, 
Adamantes nafci ubi cryflallus generatur : banc 
effe bexangulam , Ametbyflos quatuor angulis, 
principium vel materiam efe liquorem , frve 
aquam per venas metallicas derrvatam , quee 
guttatim defluens primum in Talcum , dein in 
gemmas concrefcat ; pro Talci autem colore 
etiam gemmas imbui , && bas demum valide da- 
refcere dum ex montibus devolutg Oeni flumi- 
nis aquis perluuntur ; illas verb , que in ipfo 
natalt folo , boc eft, in montium cavernis eruun- 
tur necdum tantam duritiem induife. 4n amne 
quoque , qui Sil vocatur, C$ non procul Qenipon- 
te Qeno fe mifcet, filices paulatim && proce[fu 
temporis flavo colore tingi : fuit aliquando 
bic amnis , 8 fortaffis etiamnum efl , aurifer« 
Sed hzc deraris Tyrolen(is comitatus fuffi- 
ciant. 
De 

Pater ad me fcribit. Expone Rev. V. jufu Mira i ty. 
rolenfi Da- 
cA. 
Granatas duodecim an decem circiter. Porro ex- Origo genss 
| perzentia fe comperifJe , ait,omnium gemmarug morem. 
