


Cap. XT. 
Fontes 
Salini. 
LIB.X. DE FODINAR 
(De Salinis Burgundia. 
QC Un more mihi folito ubique locorum 
cum Viris eruditis literarum commer- 
cium dererum naturalium arcanis in Mun- 
di Subterranei fubfidium inftituiffem, & in- 
ter alios Eximium fané, & do&tiffimum vi- 
rum 7oaunem Menecard Canonicum , & Suc- 
centorem Sas Mauritii de Salinis Bur- 
gundiacis confuluiffem , is uti ad omne ob- 
fequiorum genus przftandum , promptiffi- 
mum fe exhibuit, ita quoque nil non egit, 
quàm ut exactam mihi , & accuratam de Sa- 
linarum, quz z» Burgundia vifuntur, celebri- 
tate nominis infignium, addito rerum e&y- 
po, informationem daret : 
litere ejus multum falis fapiunt, eas hícad | 
pofteritatis teftimonium apponendas duxi.! 
Ita autem fcribit : Í 
Mandat autem Rev. V. Paternitas nonnulla! 
fibi de fubterraneis noftratibus thefauris fran- | 
Jeribi. Provinciam banc mibi demandatam ni-| 
mis gefHo , dummodo flili deformitas rerum ma-| 
jeffati nibil detrabat, aut veritati. | 
Salinis itaque bona noftra forte lufus Naturae | 
Jalft fubfiliunt fontes , qui quafi de terra vifceri- 
Zus adeà alte deprefft, prater naturam exiliunt,| 
Q9 in altum fuopte fe provomunt. Suntautem | 
Saling, ur£s antiquiffma , Seguanice Burgun- 
dig , feu Comitatus Burgundie Caput , in Valle | 
Scodinga Romano itineri Regum && Con[ulum, | 
2m G Julii Cefaris temporilusperviz , (quod | 
pluribus demonflraripoteft) fita 5 Vallis autem | 
omnis nemoro(a primitus circumjacentibus per | 
gyrum caffellis tanquam confita, donec armenta, 
(S greges totos dies bauffis buju[modi avidiff- 
ma indicio fuerunt latentis necdum [atis cogniti | 
Zeneficii : diverfis regnataeft Principibus: nunc 
autem Imvitlifsimi Philippi Hifpauzarum Regis | 
Zitulog auget, C& Dominia. Glbsrin alterum 
portis Urbis impendet , (& meuibus , nativitate | 
Divi Claudii Priscipum Salinenftum Santlifsi- 
miperquam celebre, Bracon vocant: Geteraper 
juga montium , qui urbis collimitia deffniunt, 
eminus pro[pecla munitionum vices implent, bo- 
Jlibus infeflifiima. Inter duos oppofitos montes 
ab ortu , && occafu valde praeruptos , C9 arduos, 
"Meridianus Urbis, menibufque binc indeparal- 
Telis,per radices eorundem montium diffeuditur: 
reliqui autem montes à Meridie (g Sepzentrio- | 
ne altifizme furgunt,alteroque milliario, && am- 
plius ab urbe ipfa dividuntur. Horum omnium 
2n medio, quaft centro Salità fontes elulliunt, 
quorum proinde vwüderyum. fidum mandamus, | 
unà cum admiranda magis , & diverfa qualita- 
um intenfione , quod in anguflia olo , aut ad 
Jummum decem pedum differentia , differentes 
fontium [caturigines qualitate ferveant , & 
quantitate (aliant : quorum rur(us indiciano- 
tis litterarum bic fubjetla damus accuratius. 
A. Fontium defignat optimum, qui per tenues 
arenas inter rupes duas, ac vivos lapides, ab imo, 
UM CONDITIONIBUS. 247 
Bus nova tam aque quàm falis reddit incremen- 
ta, (experimento quotidiano etiam nolilis Petri 
Chaudes, qui pene à puero, titulo hereditario 
Qeconomiz buju(modi praefuit) neque turide- 
feit unquam, vel defícit, nift quod reflante Borea, 
qualitate nonnihil, & quantitate minuitur. Cg- 
| terum aque bujus Libre centum vigintiquinque 
| daut. falis candidiffimi 5 eptimi mediaute 
jgne fubjetlo caldariis , quatuor circiter decem- 
|pedarum. diametralis. latitudinis » & pedum 
| trium altitudinis ; adeó autem falita efi Aqua 
hec, ut nift aqua ipfa , debilioriLus alis inter co- 
quendum temperetur, falipfum in formam ma- 
ritimi falis coalefcat & coaguletur. Quod rur- 
Jum valde notandum eft , muria ipfa, que fuper- 

quoniam ver | fuit poff concotlionem , ficeteris mi[ceatur aquis 
dum igni applicantur ,€ dofrm » C quantitatem 
Notatu 
falis auget, C9 qualitatem ,ur ceutum aqua libra dignam. 
viginti olo (& interdum plures reddant falis 
optimi. 
B. Prieri vicinus eft digitorum tautum qua- Ton: fali« 
tuor inter[Htio , 
plumbei : Sourcedu canal deplomb. à v;vo 
falit faxo, fecumque ferupulos , feu aremulas Zi- 
aabari aut cocco fimiles colore trahit ; priori feu 
quantitate, feu qualitate nonmibilimpar ; proque 
centum aque libris viginti quatuor tantum falis 
defzcatiffimi /uavifque acrimonig reddit ; per 
eftatem autem uterque libra na falis minuitur, 
Ille 24 tantum , bic 23 feneratur. Utriu[que 
autem ad ufum optimum commifcentur aqua, 
(& Zn commune. conceptaculum tran[mittuutur 
ad ufum; Nibil in boc à primo. diverfum , 
quoad tempe[lates aut ventos , ceteraque. 
quod folam circiter effluit unciam , & viginti 
tantum C5 tres libras falis coagulat , utiliter ta- 
men mi[cetur reliquis : quia nommibilabfimile, 
quantum ad ventos , zempeffates &y imbres pa- 
Hir. 
pedum fex intercapedine tantum diftus :: Li- 
bram unam Cj amplius ab ip[a origine rovomit, 
p ja 
j perennis omuino ficut citteri, nec unquam vel 
minimum turbidus... De media arena in altum 
falieus bullit. Quia porró nonnibil aquarum 
dulcium fibi faciat , feptem tantum falis Jibras 
pro centum aque fenerat. Veruntamen ne[cio 
quid portento[um cognovit in boc experientia : 
centum aque reddit circiter quindecim aut ex- 
decimfalis libras, femperque eadem puritate 
quantitate effluit ; ac proinde aliis tunc temporis 
utiliter commi[zetur,Cy incommune conceptacu- 
Ium, (Cuppam vocant, la Cuve) tranfinittitur. 
E. Sex palmorum circiter altius defluit ce- 
teris , la viel puifoir , quaft dicas, vetus hau- 
ftorium : Zmo fpatio trium perticarum ab aliis 
divifum ,omuium pracedentium abjedliftimum, 
quippe fex tantum falis libras pro centum coa- 

"ueluti ex olla, ebullit copiofif[me, imà copiofus 
per Auflrum, & multos imbres , quibus ce[Janti- 
gulat. Quia tamen ex fuperioribus officinis , in 
quibus coquitur (al, € in certas formas efingi- 
: zur, 
vecaturque Scaturigo canalis "^? 
C. Scaturigo nova feu recentior,la nouvelle 3 agii 
B : . ÁBÁnH . VU. 
Source : vix praecedentibus. diffmilis , nii" 
D. Fons quartus,le Durillon diclus, ab aliis 4 Fons. 
| quando euim per Caniculam priores minus co- Mirus effe 
igno[cuntur, bic nativa bonitate incre[cit, proque dus bujus 
i£ fontis 
5. Fons 


