Cap. V. 
LIB.XI. DE LAPIDE PHILOSOPHORUM. 
Cap. YV..hibuit ; cui tamen in omnibus 4rzoldus Vil- 
lasvanus , uti poftea videbitur , contra- 
dixit. 
Hofce itaque principes AIchymiefecutiin- 
numeri alii, quiuti auro divitiifque avidius | 
- inhzrebantatqueadmirandorum effectuum 
fructus, quos bendi, ut vocant, verius ma- 
ledicti lapidis beneficio fe confecuturos 
fperabant; ita omnem operam, ftudium, 
facultates omnes ,imó vitam ipfam fine ul- 
lo fructufede proftituerunt. Hincnullus 
fere,non ditam Philofophus,fed vel ex infi- 
ma plebe opifex inventus fuit, qui non ad 
tanti momenti arremanimum applicuerit; 
Philofophi, & Medici vero , ut nonnihil fu- | 
pra alios fe fcire jactitarent, artem quoque. 
typis evulgarunt; Principesunà cum vulgo, | 
tot tantifque pollicitarionibus przfertim | 
circa Chryfopceiam, five avaritia , five cu- 
riofitate tantz raritatis alle&ti , negle&is 
Rerumpubl. negotiis, intra abdita ergafte-| 
ria, quz ZaZoratoria vocant , fefe unà cum, 


285 
carbonariis ciniflonibus ad artis fructus 
percipiendos artemque exercendam , con- 
cluferunt. Sed quid tandem ? Exhaufto, in- 
|dignante populo, zrario, prater fumum, 
carbones , cineres nil aliud dignum retule- 
runt. Quisenim unquam Principem hujus 
falfarii operis exercitio quicquam ad artis 
veritatem conteftandam, aut lucratum fuif- 
fe, aut indé citiorem extitiffeaffeverare po- 
terit? Imo multos, quorum famz data ope- 
ra confulo, adeb fatalibus horum nebulo- 
num exercitiis non dicam dementatos , fed 
ita obczcatosfuiffe conftat, utinde domum 
ceteroquin opulentam , in ultimam ruinam 
deduxerint. Sed ne Alchymiftis injuriam 
facere videar, jam ad rationum pondera 
progrediamus , quibus DEO dante, Alchy- 
miam , ejufque paulo anté adductos procef- 
fus, non tantüm vanos, & irritos, fed & in- 
dignos effe, quià Principibus aut admittan- 
tur, aut in admiratione habeantur, luculen- 
ter demonftrabimus. 
COUP. Ui put 
uo Alchymicos Magne Zrtis proceffus; paulóante addu&los fubfiflere non pofTe docetur. 
y EA P P b 
Uamvis ingens , (qua continuó agi- 
tantur veluti fluxu quodam & reflu- | 
xuin magni Lapidis ftructura Alchy-! 
miftz) contradictionum varietas fufficien- | 
tiffimum falfiratis argumentum effe pos- 
fit; netamen mihi obganniant, veritatem 
fub contradictione illa non nifiab artis fi- 
liisintellectam, occultari; reconditam veró | 
fub illa jacere à Philofophaftrorum capaci- | 
tate longé remotam , uti Schole Hermetice 
epigraphe docet : procul binc procul efte profa- 
2i: Contradictionem quidem videri , non 
tamen effe. Sed hezcargumenra, uti nefcio, 
quid dAoyía; prz fe ferunt , acbelluinz Phi- | 
lofophiz, quam humanz fimiliora fint , ita 
ftultis quoque folvenda relinquimus, quibus 
folis nil facilius eft, quàm album nigrum, 
contendunt, fed auro minerali,& natura ge- 
nito, multó nobilius, & excellentius, utpote 
vivum, & multiplicativum. Quzro , usde 
provenerit zazta 2/ auro. excellentia? Re- 
fpondent ex depuratione,& femine vivifica- 
tivo auri naturalis. Iterum quzro, quanam 
ratione iftud femen extrahi potuerit non re- 
manente fubjecto, in quo fubfiftat? Refpon- 
dentfubjectum, & femen effe mercurium ex 
auro abítractum. Contrà ; Velille mercu- 
rius eft mineralis, vel non; Siprius, jam 
videndum eft, quomodo is pertot ignium, 
rofionifque aquarum tormenta, caloris im- 
patiens, non evanuerit? Si pofterius, jam 
erit mercurius, & non mercurius , & confe- 
quenter ex non mercurio fine matrice au- 
rum producetur multó nobilius naturali: 
grave leve, aurum nonaurum effe, perfua- | Sed hzcuti contradictoria funt , ita refutari 
deri poteft. [ non merentur. Sint itaquehzcomnia purz 
Dicunt Alchymiftz, aurum, quod lapi- putz Chimerz, & ftolida delufz imagina- 
dem conftituit, »oneffe aurum ; Mercurium tionis, ac delire mentis phantafmata: Si 
inarte magna non effe Mercurium ; & ta- enim , quod ex mercurio illo imaginario 
men aurum, & Mercurium ad opus ma- | producitur verum aurum non eft, quomodo 
gnumaffumunt, dicuntque,aurum príus,uti| verum aurum inde prodibit, cum ex non 


Ariftotel. 
objeimes bent. Plerique Alchymifte dum aurum 
€ folutio - 
ses objecto- 
7THiD. 
& mercurium inaliam formam meliorem 
abiiffe: Quzro,fi in formam meliorem tran- 
fiit, vel illaforma fpecificé, ut cum Scholis 
loquar, abauro minerali diftinguetur, vel | 
accidentibus tantum: $i prius, non nifi 
mentecaptus illudaurum fpecie diftinctum 
effe afferet,.cum in quocunquetandemre- | 
rum genere fpecies unica fit, & alteri in- | 
communicabilis: Nam ut recte Philofophus 
l. 7. met. Species rerum ficuti numeri fefe ba- 

Chymicum non verum aurum dicunt, con- 
fequenter fpecie diftingui afferunt; Alii,qui | 
aliquid altius fapiunt, aurum quidem effe | 
vero, verum facere aJvya(o fit ; aut fi à mi- 
nerali auro fpecie differat, quid aliud con- 
cludere poffumus , nifi quod ex iftiufmodi 
auro, aurum à naturali fpecie diftincdtum 
producat, effentià, proprietate, viribus, toto 
coelo diverfum; quo quid in Philofophia na- 
turali abfurdius, ftultiufque dici poffit, aut 
debeat non video. 
Sed cum hujus infaniz eos puderet , non- 
nulli veluti ex tripode quadam Apollinis 
arcanum tot fabulis, tot barbarorum nomi- 
num monftris obvelant, ut imperitz qui- 
dem plebi Hermetes redivivi , veris tamen 
Philofophis non nifi Aurati, nedicam au- 
Nn. riti 

