(  25t  ) 
het  nieuwerwetsch  réalisme  van  Frankrijk  niets  anders 
dan  drie  gevaarlijke  smelziekten  der  letterkunde  waren. 
Op  het  zevende  Nederlandsch  Congres  te  Brugge,  in  1862, 
toen  de  roman?  van  Flaubert  en  van  de  twee  Goncourt's, 
meestendeels  wegens  hunne  onzedelijke  tafereelen,  in 
Frankrijk  en  ook  in  België,  vooral  onder  de  Vlamingen, 
algemeene  en  heftige  afkeuring  verwekten,  hetgeen  voor 
hunne  hooge  letlerkundige  waarde  blind  maakte,  trad 
Sleeckx  op  als  verdediger  van  het  echt  en  niet  onzedelijk 
réalisme,  maar  hij  wierp  dat  der  Fransclie  romanschrij- 
vers  en  schilders  (als  Courbet)  met  afschuw  over 
boord  (1).  Volgens  hem  is  het  ware  réalisme  reeds  te 
vinden  bij  Homerus.  Hij  ziet  het  overigens  bij  al  de 
groote  meesters  : 
De  realist  Shakespeare  reikt  den  realist  Rubens  (!)  de  hand.  De 
heiligen  uit  de  school  der  van  Eyck's  dragen  het  kostuum  der 
vijftiende  eeuw,  zijn  veeleer  ridders  en  edeivrouwen  uit  dien  tijd; 
en  de  engelen  in  Vondel's  meesterslukken  denken,  voelen,  spreken 
bij  poozen  als  eenvoudige  stervelingen.  Maar  wat  wil  ik  verdere 
bewijsgronden  aanvoeren?  Wie  in  de  geschiedenis  der  kunst  geen 
vreemdeling  is,  weet,  dat  de  Vlaamsclie  school  en  hare  waardige 
zuster,  de  Hollandsche,  bij  uitstek  naturalisiisch  of  realistisch 
worden  genoemd;  en  dat  de  iSederlandsche  letteren  met  de  Neder- 
landsche  kunst  immer  gelijken  tred  hielden,  kan  door  niemand 
worden  betwijfeld. 
Wat  er  ook  van  die  bewijsvoering  zijn  moge  en  of 
(i)  Handelingen,  blz.  40-47.  (Cent,  Rogghé,  en  's  Gravenhage, 
M.  Nijhoff,  4863.)  —  Deze  rede  {Over  het  realismus  in  de  letter- 
kunde) is  herdrukt  in  zijne  Volledige  Werken,  deel  X  {Litteratuur 
en  Kunst,  I,  blz.  261-27'1.) 
