
42 
later, bissa, i bo, i ne, en toen, bvisen er neen enlek, 
fomoer i nöfjaeit, hij is verhuisd, nadat zijn huis was in- 
gevallen. 
„Voor dat, vooraleer, eer dat”, vertaalt men door den bijzin voorop 
te zetten met hoeb achter het werkwoord, b.v.: i endat hoeb, 
jaw oeba, ik ga voor dat hij komt. Meestal echter bezigt men voor 
dergelijke gevallen een geheel andere wending, nl. met neslän, 
wedijveren, b.v.: ik ga eer ’t donker wordt, oeslän dedan,=—= ik 
wedijver met den nacht. Deze wending geeft echter meer te kennen, dat 
men iets vóór wil zijn en wij zouden eer vertalen door: zich haasten voor. 
Geven „voor dat, eer dat’ meer een reden aan dan een tijd, dan vertaalt 
men de daardoor ingeleide bijzinnen als gewone causale bijzinnen, b.v; 
ik ga voor dat hij komt, — ik ga, want hij mocht eens komen, o eba 
niraan matak endat. 
Voorwaardelijke bijzinnen worden ingeleid door voegwoorden als bet, 
fel, likfel, indien, ferne, betne, vermits, en kunnen zoowel den 
hoofdzin vooraf gaan als volgen, b.v.: ferne oemkerdja, 
oereeng o, of oereeng o, ferne oemkerdja, als ge 
werkt, zal ik u loon geven. Wordt op de voorwaarde minder nadruk gelegd, 
dan kan men de zinnen ook zonder meer naast elkaar plaatsen, b.v…: 
oemkerdja, oereeng o, werkt ge, dan beloon ik u. 
Opmerkelijk is het, dat in ’t Keieesch, de voegwoorden bijna altijd bij 
den hoofdzin gevoegd worden en niet bij den bijzin, zooals dat in andere 
talen het geval is. Zie hierover aan ’t slot van het hoofdstuk over de 
Voegwoorden, blz. 63. 
12%. Participium. 
A. Participium praesens. 
Het tegenwoordig deelwoord wordt meestal door den grondvorm | 
weergegeven, b‚v.: spelende kinderen maken veel lawaai, koet nat- 
meen, moemoer läi, —= kleinen spelen, lawaai groot. 
Wanneer het tegenwoordig deelwoord een oorzaak of reden aanduidt, 
vertaalt men het als een oorzaak- of redenaangevenden bijzin, b.v: 
loopende is hij gevallen, néfla ma enlek. 
Indien het tegenwoordig deelwoord een bedoeling aangeeft, zet men 
enhaawk, willen, voor het werkwoord, b.v.: opstaande viel hĳ, — 
willende opstaan, viel hij, enhaawkenbatar ma, enlek. 
Indien het tegenwoordig deelwoord wil zeggen: bij wijze van, dan laat 
men het werkwoord volgen door waawn, als, gelijk, b.v.: al spelende 
heeft hij dat gemaakt, enoet afa i waawn enbeïn wat. 
Dient het tegenwoordig deelwoord, om de gelijktijdigheid van twee 
handelingen of toestanden uit te drukken, dan verbindt men de twee 
zinnen met enhoev. Op de gelijktijdigheid valt meer klem, indien men 


