

43 
enhoev voor den eersten zin plaatst, b.v.: enhoev oehoel afa, 
oekerdja, al pratende werk ik. Een toevallig samentreffen geeft men 
weer, door de zinnen zonder meer naast elkaar te plaatsen, b.v.: hoeb 
oean afa, oebatar, nog etende stond ik op. 
B. Participium praeteritum. 
Geeft het verleden deelwoord een reden of oorzaak aan, dan wordt 
het als een causale bijzin vertaald, b.v.: zijn huis ingevallen zijnde, ver- 
trok hij, —= omdat zijn huis ingevallen was. 
Geeft het verleden deelwoord een tijd aan, dan wordt het: vertaald 
als een temporeele bijzin, b.v.: zijn huis ingevallen zijnde, vertrok hij, —= 
toen of nadat zijn huis ingevallen was. 
13°. Gerundivum. 
Het werkwoord heeft nog een eigenaardige samenstelling met nan, 
die we met een gerundivum of supinum kunnen vergelijken. Nan duidt 
aan tot welk doel men een handeling verricht of tot welk einde iets 
gebruikt wordt en is dus reden-, middel- of doelaangevend. In onderge- 
schikte zinnen echter kan men alleen nan gebruiken, wanneer de onder- 
geschikte zin hetzelfde onderwerp heeft als de hoofdzin; anders gebruikt 
men fo of fo län, b.v: oetaha säav nametan ai, ik neem een 
aks om een boom om te kappen. Maar: oea säv wer o, fo oemetan 
ai, ik geef u een bijl, opdat gij den boom om zoudt hakken. _ 
14°. Interrogativus. 
Bizondere vormen om een vraag weer te geven, bestaan niet. Dat 
een zin als vraag bedoeld is, kan blijken: 
a) Uit de omstandigheid, dat in den zin een vragend partikel voor- 
komt, b.v.; hiraki endat? wie is er gekomen? Oemhaawk afa 
aka? wat zoek je? IT enba be? waar gaat hij heen? Deze partikels 
hebben rechtstreeks betrekking op een afzonderlijk deel van den zin, het- 
zij onderwerp, voorwerp, betrekking of bijwoord. 
b) Men kan echter een zin ook vragend maken, door achter een 
bevestigenden zin een vragend partikel te plaatsen, hetgeen dan op den 
geheelen zin terugslaat. Deze partikels zijn de en te. Men gebruikt bij 
voorkeur de, wanneer men op zijn vraag een bevestigend antwoord 
verwacht, b.v.:ohoi i hoeb roro de? dat dorp is nog ver niet waar? 
Wanneer men te gebruikt, moet echter ook uit de betoning nog 
blijken, dat een vraag bedoeld is, anders is te een versterking van een 
‚bevestiging, b.v.: omoesoek te? is ’t naar je zin? Ning soek te, 
zeker is ’t naar mijn zin. Te is eigenlijk — of en als vragend partikel 
waarschijnlijk een afkorting van te waeid? of niet? dat ook vaak 
achter een zin gevoegd wordt om dien vragend te maken. De vraag: 
moe soek te? zou dus gelijk zijn met: moe soek te waeid? 

