
Hiwoet—Hoel 
Hiwoet, e n-, doorboren. 
Ho, stookplaats, vuurplaat. En to e- 
oe ho, de stookplaats opruimen. Inzon- 
derheid wordt dit gezegd van het vuur, 
dat bij de geboorte van een kind werd 
aangestoken en waarbij de moeder de 
eerste dagen na de bevalling op de too d 
gelegen heeft. Alles wordt dan ‘tevens 
gereinigd, potten, spatels, enz. hetgeen 
in den tusschentijd niet heeft mogen 
gebeuren, zoomin als men asch van de 
vuurplaat heeft mogen verwijderen. Dit 
alles geschiedt op den dag der zuivering, 
4 à 6 weken na de bevalling.Men noemt 
dit ook: enrinin watoek tôr 
tamoer. 
Ho, e n-, zich begeven naar, gaan naar, 
gaan over. Oemho ruk Jär te 
hoeb? ben je al te Dobo geweest? E n- 
ho nangan, over land reizen, gaan. 
Enho roa, over zee reizen. Enho 
wordt alleen voor plaatsen gebruikt; 
voor zich begeven naar of tot een 
persoon, zegt men: enba. Enho 
enro, voortgaan, doorgaan. Enho 
ded, langs, over den weg gaan. Ded i 
enho be? waar loopt die weg naar 
toe? Ho- be? waarheen? werwaarts? 
Hoa, e n-, bezig zijn met, onder handen 
hebben, zich toeleggen op; goed maken, 
herstellen. Nanär hoa, bijleggen, 
goed praten. Enhoawaäi, goed maken. 
Hoba, e n-, op reis zijn of gaan naar. 
EnhobaAtnebar,op reis zijn naar 
Tenimbar. Mar- hoba, reizigers, af- 
wezigen. 
Hoban, e n-, bevelen, gebieden, opdra- 
gen. Enhoban hiranioemat, lui 
aan iemands gezag onttrekken. 
Hoe, fakkel. Verschillende soorten 
zijn: hoe moet, van dorre klapper- 
blaren; hoe lafan of woer, van 
dunne geplette bamboe; hoe teimar 
of sös, van dikke geplette bamboe; 
hoe ai, van gekliefd hout, en vervol- 
gens genaamd naar de houtsoort waar- 
van ze gemaakt zijn. En-fa-hoe, bij 
fakkellicht visschen. 
Hoea, . haarkam. Hoea teimar, 
bamboekam. Hoea kikir, hoornen 
kam Hoea wän, tand van een kam. 
Hoea atnoiewoen, rug van een kam. 
E n-, kammen. 
Hoeak, en-, wroeten. 
Hoean, inlandsche spade, bestaande uit 
een aangepunten staak, waaraan aan ’t 
ondereinde een dwarsstokje stevig met 
60 

rotan bevestigd is, om met den voet op 
te drukken. Het gereedschap dient om in 
de plantingen den grond om te werken. 
Hoean jän,de hoean, waarmee een 
graf gedolven is. Hij moet daarna even- 
als de lianen waarmee de kist is neerge- 
laten, zorgvuldig worden weggestopt, 
opdat de booze geesten hieraan niet 
merken dat er iemand begraven is en 
het lĳk komen verslinden. Atma- 
hoean, (v. atmän en hoean), 
breekijzer, koevoet. 
Hoeb, lo. vóór ’t bepaalde woord: nog, 
alsnog, zoowel bijw. van tijd als van 
hoeveelheid. 2o. achter ’t bepaalde woord: 
nog niet. B.v. hoeb doot, het regent 
nog. Doot hoeb, het regent nog niet. 
| 
Hoein, vischsoort. 
Hoein, jên hoein, scheenbeen. 
Hoek, boomsoort, gnetum gnemon, L. 
(M. ganemo), De gekookte bladeren 
worden als moes gegeten. Van de bast- 
vezels wordt touw gemaakt. 
Hoek, en-, vischsoort. 
Hoekoem, (M. hoekoem), vonnis, ge- 
rechtelijke uitspraak. Hoekoem ein- 
fit, de geheele rechtspraak. Enjoôt 
hoekoem, gevonnisd worden, meestal 
in de bet. van gestraft worden. H o e- 
koem bök, gunstig vonnis. Ho e- 
koem elleman, bezwarend vonnis. 
Entetat hoekoem, een vonnis 
vellen. Hoekoem enlek, het vonnis 
is geveld, het vonnis is vernietigd. E n- 
jaeik hoekoem, zich tegen een ge- 
rechtelijke uitspraak verzetten. Doead 
hoekoem, de wrekende God, zie 
belwirin. En-, vonnissen, oordeelen. 
Doead enhoekoem, bezwering. 
Hoekoen, broodboom, broodvrucht, 
artocarpus incisa. L. De vrucht wordt 
gegeten, alsook de pitten; het sap uit 
den bast, getah, wordt gebrand en dient 
dan om gebroken aardewerk te her- 
stellen. ® 
Hoel, en-, bezoeken; opzoeken; lich- 
ten van een fuik, strik of vischkorf; 
vertellen, verhalen. Enhoel jä}, 
rondvertellen. Enhoel toel, bood- 
schappen, berichten. Enhoel toem, 
sprookjes, legenden vertellen; kletspraat- 
jes vertellen. 
Hoel, recht, oprecht. Enmel hoei, 
rechtop groeien, recht of stijf vergroeien 
‚ van ledematen of gewrichten. Atnêm 



Ö 
| 
| 
8 

