Ite—Jadjadoe 
Ite, in samenstellingen meestal ver- 
kort tot te, vrouwelijk, vrouw. Te be- 
toean, oude vrouw. Te rät, vrouw 
van den koning. Boen te, grootmoe- 
der. Man te of -ite, hen. 
Itoef, of itoe, (M. toeba), boomsoort, 
melletia sericea, De schors van dezen 
boom, die gebruikt wordt om visch-te be- 
dwelmen. Enkiïr itoef, de schors 
voor dit doel afschrappen. Entai of 
ensangitoef of enfatoef, aldus 
visschen, hetgeen gemeenschappelijk ge- 
schiedt. Een stuk strand waar zich een 
school visch bevindt, wordt afgezet door 
mannen, die ieder een korf itoef op ’t 
hoofd dragen en zoo diep mogelijk in ’t 
water staan. Bij reeds flink afloopend 
tij spreekt de priester een formulier uit 
en besprenkelt een korf itoef en geeft 
het teeken ’t vergif in ’t water te gooien. 
Door er met de handen op te slaan en 
later nog onder de voeten te vertre- 
den, perst men het uit. Zoodra het gif 
zijn uitwerking heeft, geeft het opper- 
hoofd het teeken, dat men met inzamelen 
kan beginnen. vooraleer dit teeken ge- 
geven is mag niemand een vischje aan- 
raken. 
Iwar, (M. chabar), tijding, bericht, 
gerucht. Iwar enma, het gerucht 
heeft zich verspreid. Iwar nioet, loos 
gerucht. Iwar aka? wat is er voor. 
nieuws? Iwar bok wat, alles wel. 
Iwar enba, het gerucht loopt. 
Iwoek, en-, of en- iwoeng (v. 
iwoen), tegen de borst drukken. Fig. 
Ja, vogelklep. 
Ja, achtervoegsel om meer nadruk op 
een woord of zin te leggen. 
Jaawng, en-, beproeven, trachten, 
probeeren; meestal echter in verbinding 
met andere werkwoorden, == : tracht 
eens, bij wijze van proef, eens. O emt a- 
ha jaawng, probeer eens vast te 
houden. Oemoet jaawng, probeer 
eens, doe het eens. In ’t begin van een 
zin beteekent jaa wng: misschien, wel- 
licht, mogelijk dat; jaawng enkai 
hoeb, misschien weet hij het nog niet. 
Jabar, zeer groote vleermuis of- vlie- 
gende hond, pteropus vulgaris. Soorten 
‚zijn; jabarkalong, jabarngair, 
jabar loean, jabar met. Jabar 
kokok, uilsoort, ook genaamd: jahaw 
tetee, wijl ze een blaffend geluid ge- 
liefhebben, veel houden van. Oeiwoek 
ol! uitroep als kleine kinderen niezen. 
Iwoen, buik. Iwoen nêéfroeak, 
buikpijn hebben met brakingen. I woen 
woes, hongerig. Iwoen läi, verza- 
digd. Iwoen of iwoen ruk, zwanger. 
Enoet tomat wat iwoen, een 
vrouw zwanger maken. Reinan 
1lwoen, moederschoot. Iwoen of 
iroen jaran, neiging tot braken. 
Lar entoeb iwoen, wordt van 
buikpijn gezegd, als daarbij opzetting of 
spanning merkbaar is. Fig.: iwoen of 
iwoen raan, inborst, binnenste, ge- 
moed. ITwoen entoeb afa, aan iets 
gehecht zijn, op iets verslingerd zijn. 
Iwoen enba leen, anders spreken 
dan men denkt. Hirroe iwoer raan 
waawn einmêèëhe, die twee zijn van 
dezelfde meening. Ini ngoin enfa k- 
woenin ni iwoen raan enhoev, 
hij veinst tegenover Ini neoin 
enho dëni ni iwoen enho leen, 
hij huichelt. Nanäar ken ni iwoen, 
oprecht zijn meening uitspreken. N a- 
nar sani iwoen, liegen, veinzen. 
Enfoetar iwoen raan, van mee- 
ning veranderen, in ongunstige betee- 
kenis meestal. Enfoetar hira ni 
lwoen raan, iemand ompraten, over- 
halen. . Ini iwoen raan bök 
enhoev jaw, hij is mij goed gezind. 
Enahai ken hira iwoen raan, 
iemand naar ’t hart spreken. Jên 
iwoen, kuit van ’t been. Habo 
1woen, buik van een boot. 
Iwoeng, e n-, zie en- iwoek. 
ven; op G.K. heet hij kok wav. Deze 
wordt gevreesd, omdat men meent, dat 
hij door een boozen geest bezeten is. 
Jab, of loes jäb, zeearend, pandion 
leucocephalus. 
Jab, een pandanussoort. 
Jab, werk, arbeid. Jäb oerat, al- 
lerlei werkzaamheden. 
Jaboen, Ambon, Ambonsch. Seraän 
Jaboen, Protestant. 
Jabwaän, of waein jabwän, = 
Jan oer, mang ohoi, zie bĳ jan. 
Jadar, vischsoort. 
Jadjadoe, onstuimig, van de zee, wol- 
ken, enz. 

