Ratan—-Rawngob 
lim, Oewat, Elrän of Oe v- 
Ohoilim, Tebäv en Tamngil. 
Tabtoet gaf aan rät van Ro e- 
mat, Sangli genaamd en die afstam- 
de uit den hemel, lanit, het zwaard 
soeroek Ref- warak. Lêr-ohoi- 
lim, waar de koninklijke familie was 
uitgestorven, gaf hem den Ngabal, 
zoodat de rät van Roemaät een der 
invloedrijkste van Kei werd. Te Ibra 
stelde hij een rät aan onder den naam 
van Kirkes en gaf hem als waardig- 
heidsteeken een kanon genaamd sa d- 
sad Enmair, 
Een familie van Lêr- ohoi- lim 
komt over naar Fän, den Ngabal 
ook daarheen overbrengende, waar hij 
woont in een wo woe. 
Rätlbraen Roem ät samen stel- 
len te Fän daarop een rät aan onder 
den naam van Jäb, met als teeken 
een olifantstand genaamd fadkain 
Madmär- warin. Rät Roemaät 
met räat Ibra en rät Fän, stellen 
te Toea (=Toeal) zekeren. Tovle 
tot r ät aan onder den naam van Loes 
en geven hem als teeken een kanon, ge- 
naamd: kasbêr Loïn. Vervolgens 
stelt rät Fan te Roemadián een 
rat aan onder den naam van Man éêew 
en geeft hem als waardigheidsteeken 
een gong, dada. Vandaar dat men ook 
zegt: Rat Fän is de Jäb, (groote 
zeearend) of jän, (oudste); rät Toea 
de Loes, (kleine zeearend) of mä t- 
wän, (middelste); en rät Roem a- 
diän de Manéw, (sperwer) of 
warin, (jongste). vn 
F êr stelde te Niroen een rät aan 
onder den naam Hibíïs. 
Tabtoet stelde te Tetoôt als 
zijn kapitan aan Jerbadang, wiens 
opvolgers zich later eigenmachtig als 
rät opwierpen. 
Enkele andere rät-schappen welke 
men op Kei nog aantreft zijn van lateren 
datum en eigenmachtig door het volk 
of door Bestuursambtenaren aangesteld. 
Alleen Raharing met Ohoina- 
negan als onderhoorigheid, was oudtijds 
reeds machtig maar is thans in verval. 
Onder de namen waaronder deze r ä t ’s 
werden aangesteld, worden thans hun- 
ne opvolgers nog aangeduid en het 
waardigheidsteeken hunner aanstelling 
wordt als kostbaar erfstuk bewaard. 
Ratan, (v. rät), boven, op, hoog, op- 
pervlakte. I endir ratan o, hĳ is 
zoo groot als gij. Entoeb baeil 
wat ratan, enkel aan de oppervlakte 
liggen. Aein entoeb ratan, een 
op den koop toe. Entahaning mal 
ratan Doead, hij heeft de vergui- 
zing op mij opgestapeld hemelhoog. 


Nanggrëhi wat ni ngoïin ra 
tan, slechts met de lippen spreken, niet 
meenen wat men zegt. Ratan be? 
hoe hoog? Ratan wil ook nog zeg- 
gen: naast, meestal met de bijbeteekenis 
van hooger, b.v: wêr ratan, naast 
de bron; taheit ratan, langs de 
zee, op de kust; ded ratan, langs 
den weg. 










Ratat, en-, scheuren, doorschuren, 
doorslijten. Nam-, doorgesleten, ge- 
scheurd. 




Ratin, zweet. Ratin endit of 
en woessak, het zweet breekt uit. 



Ratoet, (M. ratoes), honderd. Rät-- 
roe, tweehonderd, enz. Enba ra 
toet, gezamenlijk gaan, troepsgewijs 
gaan. Tomat ohoi ratoet, al de 
bewoners van een dorp. Faméêëhera- 
toet, wel honderd, zeer veel. 








Rawai, hoop, vertrouwen, meening. 
Ning rawai o, ik stel mijn ver- 
trouwen op u. Nêf-, meenen, denken, 
hopen, vertrouwen, verwachten. Oe f- 
rawai wat habo i, ik stel al mijn 
verwachting of vertrouwen op die boot. 







Rawät, == rahawät. 



Rawil, (v. en- hawil), handel, 
koopmanschap. 





















Rawit, kleedje, baadje, jas, jakje. R a- 
wit non, meisjesjurk of vrouwenjak 
van Europeesch snit. Rawit kows 
of badjoe kows, trui. Rawit sit, 
gebloemd katoenen kleedje. Rawit 
rinda, kanten kleedje. Rawit par 
sang of rawit jas, gekleede jas. 
Rawit babit, jasje met heel korte 
mouwen. Rawit serwow, stel klee- — 
ren: jas en broek. Rawiït es bo, stel 
kleeren voor vrouwen: sarong en ka- 
baja; kleeren in ’t algemeen. Oemta: 
rawit serwow ablôt, gij draagt 
lange kleeren, (hetgeen volgens de adat 
aan de slaven verboden is), spottend — 
gezegde, == giĳ zijt een voornaam pet- 
soon. Enhoer rawït een jas of 
kabaja dragen of aantrekken. Enlok, 
enlawk, of enköi: lok rawamm 
een jas of baadje of kabaja uittrekken. 
Rawitoen, ’s morgens, in alle vroegte. 
Rawk, en-, inscheuren, insnijden, 
openscheuren, een reep of strook weg- 
nemen, afranden. Na m-, ingescheurd, Ke 
ingekorven, afgerand. 





Rawngob, (v. rawït en ngob), 
buis met korte of geen mouwen, vest. ĳ 
| 


