
Ee PE 
eda voor Enda „dit, hier”; 
toeba _„ toemba „rijstmaat”. 
Ook wordt het voorvoegsel er geregeld geschreven als re dus rebahan 
voor erbahan. 
Behalve het teeken egal (bindoe) dat een afdeeling afsluit, heeft 
men geen leesteekens; ook heeft men geen scheiding tusschen de woorden. 
DE UITSPRAAK. 
$S 6. Omtrent de uitspraak moet het volgende opgemerkt worden. Wan- 
neer men den Batak zijn eigen schrift hoort lezen, neemt men waar, dat hij 
voor de klinkers een sterke hamzah uitspreekt, bijv. Ai, hoe, ha, enz. maar 
in de spreektaal worden lang niet alle klinkers met die sterke aanblazing 
gehoord; zelfs is het aantal woorden dat men met een : zou kunnen laten 
aanvangen betrekkelijk gering. bijv. 
harap „„hopen” hantoe „„boschgeest” 
HEE ver hile „gillen, (hile- gillen”) juichen” 
hèri „haten” hajam „geeuwen” hajam- „zeggen” 
De meeste met een klinker aanvangende woorden, hebben slechts een 
zachte aanblazing, als akoe „ik”, 
oesoer „steeds”, ipoeh „pijlvergift’”’ 
oker „zg. worm in de tand”, aroem „soort spinazie” (Mal. bajam). 
De h aan het eind van een woord wordt steeds duidelijk gehoord: soms 
als ch in het Duitsch (Gemach, sächlich). 
Komt er een achtervoegsel bij, dan gaat de h niet verloren, maar 
blijft; dus roemahna „zijn huis” en niet roemand. 
De a is helder in alle open lettergrepen en klinkt als onze a in „baden”; 
bapa „vader” kari „straks” 
lalap „altijd” mama „schoonvader”’. 
In gesloten lettergrepen als onze a in „bak’”; 
gakgak „opwaarts zien’ nebak „steken” 
berakbak „een vogel”; lesap „verdwenen”’… 
Waar echter een medeklinker is uitgevallen, zoodat een samentrek- 
king van twee klinkers heeft plaats gehad, daar is a lang en helder, bijv. 
man van mangan (Lob. mangan) „eten” 
tan van tangan ( „ _tangan) „hand” 
(bds van ibagas GERDA OS) TUIN 
(dds van idatas ‚(„ di atas) „boven”’ 
ldäs is dus een dubbele samentrekking. 
Deze a wordt vaak met een hiaat uitgesproken, dus ma’an, ta’an, da’as, enz. 
Ook het voorzetsel man „aan”’ lijkt mij een samentrekking van makan „ma- 
ken, doen” (vgl. makan kai of man kai „waartoe’ met het Maleisch boeat apa 2). 
In enkele andere woorden wordt de a in een gesloten lettergreep ook 
