






































EE 

Ree 4 Akoe metehsa „ik moet ’t weten”. Ë 
dh: Kam moeatsa „jij hebt ’t genomen !” | 
Kets. H Ia ngidahsa ‚hij heeft ’t gezien”. 
“ Ì ie: Zooals wij zoo aanstonds zullen zien kunnen vormen als boenoeh, iparap, 
dr, wen iteh enz, nooit dit onbepaalde sa achter zich nemen. 
kat ij: S 54. Aangaande het verdere gebruik der transitieve werkwoorden valt 
med hj op te merken, dat zij eene vervoeging ondergaan kunnen. Wij geven hier 
HARD een voorbeeld van volledige vervoeging. 
it 8, kie koeboeat „ik neem ’t” 
A iboeat kam „gij neemt ’t” 
tinted. iboeat engko „jij neemt ’t” (gemeenzaam) 
CEL iboeatna „hij neemt ’t” 
Arnen is iboeat kami „wij nemen ’t” (excl) 
| GOPR siboeat „wij nemen ’t” (incl) 
ik En de, iboeat kam „gij neemt ’t”’ (meerv) 
Eer Cl iboeat kena „gijlieden neemt ’t” (meervoud) 
Et ki (boeatna „zij nemen ’t” (meervoud). 
LGR Be Ë Engko wordt in het dagelijksch leven meestal ko; een enkele maal 
de & 4 ia meen ik ook een vorm met kita te hooren, als: iboeat kita, maar beter is | 
LOT EAR het dezen vorm niet te gebruiken wegens de onzekerheid. (Zie verder bij 
Es Ie het infix ún.) 
HI BE JR Gebruikt men dezen vervoegden vorm van het werkwoord, dan ver- 
dik Hf vallen alle neusletters en treedt alleen de verbaalstam op, 
en HL Dus: parap en niet marap, boeat en niet moeat, goesgoes en niet nggoesgoes, 
ke IE enz. Neemt men een Bataksch verhaal terhand, dan ziet men dadelijk, 
ene: ' dat deze vorm die van den verhaaltrant is, dus de personen handelend, sprekend 
ee H doet optreden. Wij nemen hier eenige voorbeelden. [foedoehkenna tapin nini 
* EE Je Datoek Roebia Gande „de tijger wees hem de badplaats van grootvader D.R.G.” 
oe ARR: Fperidina ka anak Simbiring mergana enggo mbiring, igoesgoesina, inehenna 
| WA. dj, Ri retak tanna „hij baadde den jongen van den Simbiringstam, die reeds zwart 
| pete Af was geworden, hij schuierde hem, hij bekeek de lijnen van zijn hand” enz. 
| LEEN: | Doengna ibegina sora anakna ndai rende-rende „tenslotte hoorde zij de stem 
| edes van haar kind zingende”. 
| LER Ei | itabahna kajoe si nitengah djoemana „hij kapte den boom, die in het midden 
EE id Jj van zijn veld stond, om”. | 
| ike: He Het gebruik van ko, engko en kena is beperkt tot de zeer gemeen- 
je B E En zame spreektaal; men mag ze nooit tegen een meerdere in rang of leeftijd, 
Balegstie AN en ook niet tegen ouders bezigen. Wel komt het gebruik voor in gebeden 
kr DIEN (totón) jegens geesten van voorouders en goden. Zoo zegt de zwerveling Pawang 
in iet Hi Ternalem als hij zich op den boomstam in het midden der rivier nederlegt: 
rt dte: Oedan ko meder, maka mbelin laoe Enda, maka mombak akoe maka mas, o 
| N Oe: d: nande, o bapa: „O gij regen stort neder, opdat het water zwelle, opdat ik 
afdrijve, opdat ik sterve, o moeder, o vader!” 
ER Ren od 
