
En 
noeh \,„Dood hem (den vlinder) niet!” Gij behoeft niet eens het bekende 
voorwerp te noemen; dus behoeft gij niet te zeggen: ola boenoeh kaba-kaba 
e! „dood dezen vlinder niet!’ Ola boenoeh! is voldoende. Het christelijke 
gebod luidt: Ola moenoeh! „Gij zult niet doodslaan!’ Gaat het echter om 
een bepaald persoon, dan beveelt men: Ola boenoeh! „Dood hem niet!’ De 
vervoegde vorm eischt dus een object op ’t welk de werking overgaat, zij 
het dat het genoemd wordt of dat het als bekend verondersteld en daarom 
niet genoemd wordt. De indirect transitieve werkwoorden met % en Ken 
houden deze suffixen ook in den imperatief. 
Vaak wordt ook in een zin, waar het onderwerp achtereenvolgens 
verschillende handelingen met een zelfde voorwerp verricht, zoowel onder- 
werp als voorwerp slechts eenmaal genoemd; bijv. 
Îlegd ninina ka, ibaba koeroemah, itamana koe toer „zijn grootmoeder haal- 
de (het kind) weer, bracht (hem) naar huis, legde (hem) op het voorgalerijtje ;” 
datsa si Mandoepa. sada piso boedal-boedal, igaroetina ibas boeroeh ; piah-piah 
telap igaroetina „Mandoepa vond een bot mes; hij sleep (het) op een tuf- 
steen; eindelijk had hij (het) scherp geslepen”; 
sanga tdje ndai datsa binoeroeng, sada gajo, oelih boeboena itengeskenna koer 
das „terwijl hij daar zooeven was, kreeg hij een visch en een krab, gevangen 
in zijn fuik (fuikenopbrengst); hij zond (ze) naar boven”. 
Uit deze voorbeelden, die men uit elk verhaal gemakkelijk vermeerderen 
kan, zal het gebruik van den vervoegden vorm wel duidelijk zijn. 
S 56. Het volgende dient gezegd te worden over de „wijzen” waarop 
het werkwoord gebruikt wordt. Over den imperatief is reeds uitvoerig ge- 
handeld. De zg. actieve imperatief wordt zonder den aangesprokene te 
noemen gebruikt. Boeat bangkoe empat ngkiboel rimo „haal (gij) voor mij 
vier stuks sinaasappelen”. Zachter klinkt deze imperatief als men den 
persoon vermeldt, dus: boeat kam bangkoe enz. Spreekt men tot een meer- 
dere in rang of leeftijd, dan gebruikt men het suffix ken en vooral het 
woordje sitik „een weinig”. Legiken sitik kitapkoe t roemah „haal ’s even- 
tjes mijn boek uit het huis!” Ken geeft echter ook den sterksten impera- 
tief te kennen, bijv. to lawesken! „pak je weg! ruk uit!’ (zie verder bij 
suffix ken) 
Voor den passieven imperatief gebruikt men den vervoegden vorm van 
het werkwoord. Zdj&nda dsoean page min! „Hier moest rijst geplant wor- 
den!” Soerat Enda ibaba koe roemah toean „deze brief worde gebracht naar 
het huis van den heer”. Zsoengkoen goeroe „den goeroe worde gevraagd”. 
Bij deze constructie volgen vaak lah en min, zooals hieronder bij de wen- 
schende wijs. 
De wenschende wijs wordt gevormd door den verbaalstam zonder 
het voorvoegsel j, en verder door de woordjes min of lah; min „toch” en lah, 
misschien afkorting van gelah „opdat”; een ander lah, dat de toelatende wijs 
vormt beteekent „maar. Berg min akoe lawes „sta toe dat ik vertrekke!’: 

