
AA 
DE WERKWOORDEN MET PE VOOR DEN GEPRENASALEERDEN 
VERBAALSTAM. (PE II). 
S 62. Men vormt deze werkwoorden door voor den geprenasaleerden 
verbaalstam pe te plaatsen. Daar in den deelwoordsvorm der werkwoorden 
met geprenasaleerden verbaalstam het voorvoegsel me is afgevallen, hebben 
we de vormen, die het prefix pe vóór den geprenasaleerden werkwoord- 
stam voegen, te beschouwen als de nominale vormen dier deelwoorden- 
immers noengkoen staat voor menoengkoen; daarnevens staat dus als nomi; 
nalen vorm penoengkoen. (Zie het hoofdstuk transitieve werkwoorden). In het 
Tob. bestaat nog de volledige vorm: mamboeat-pamboeat ; mambahen-pambahen. 
In het Karosch is de vorming aldus: 
nenggalaken ploegen”; penenggalaken „den akker beploegen”; noengkoen 
„iets vragen”; penoengkoeni „iemand naar iets vragen, be-vragen, onder: 
vragen”. De algemeene beteekenis is deze: de handeling in het grondwoord 
genoemd wordt op een bepaalde wijze verricht, en het object is 
nog een ander dan dat van het gewone transitieve werkwoord. 
Groot is het aantal van deze werkwoorden niet en steeds zijn zij 
voorzien van de suffixen % of ken. Zij treden zonder vervoeging ook op 
als afgeleid substantief, waarover later meer bij de afgeleide substantieven. 
Voorbeelden: 
adt itangko kalak barangndoe, ola penangkoi ia „indien men Uw goederen 
gestolen heeft, besteel de menschen niet"; met ifangko heeft men de goe- 
deren op het oog, maar met i-penangkoi èn de goederen èn degene die 
bestolen wordt. Zpenangkoi kalak akoe mbaroe Enda „men heeft mij 
onlangs bestolen”, niet: „mijn goederen bestolen” want dan zou men d- 
ngko kalak, enz. gebruikt hebben. 
koega penoengkoeni ia di la ta moeatsa? „hoe zullen wij hem ondervragen 
(naar dit feit), als hij niet degene geweest is, die het genomen heeft?” 
koega penoengkoeni pinangko ah, gelah ia ngakoe? „Hoe zullen wij dien diet 
ondervragen (op welke wijze), opdat hij bekenne ?” 
Van slechte slimme menschen op wie men geen vat heeft, luidt een veel 
gebruikte uitdrukking: di ipenggoeroei la terpenggoeroei, dwz. „neemt men 
hem als leermeester, hij is niet als leermeester te nemen’. Men krijgt niets 
uit hem. Het gewone werkw. nggoeroei beteekent „zijn kennis toonen, Gen 
meester uithangen”. 
Van het grondwoord {do „vordering, eisch”, bestaat vido „een vorde- 
ring hebben op iemand”, en ngidoi „iets van iemand eischen” (soms onrecht- 
vaardig); pengidoi „een eisch tegen iemand instellen”; bijv. 
pengidoi, kerbona si tjigagaten, bapa! „stel een iech in tot schadeloos- 
stelling, vader, zijn buffel heeft op (ons) rijstveld (de rijst) aangevreten”. 
Natuurlijk, dat deze eisch tot schadeloosstelling alleen bij een derde, het 
dorpshoofd, kan ingediend worden. 





































