










































ne 
k … 
en 
«4 
kots 
Ki r P 
it 
CAERS : 
Me ah h 
ie at MIS 
_ 1 
„teh le 
ie nt, er: 
ú u s 
ie dr 
Phak. Li, ú. Pi 
EIA AEN 
Dt | 
4 id â _ bele 
he 7 del 
vrt eid 
d 4 
; } in 
ents de 
ORE End 
de denk 
rr bi (4 
t, } 
(ee 4 
‘ oalde 
Pi ek 
d er “ 
ef, ‚4 gef 
PN Ue! EEE | 
s 1 4N5H 
" GEE 
JAE 
' 
An Mis HE 5 
bes cij 
ha,’ 
Ri dn ei 
BATEN | 
8 0 vl he 4 
) . : 
ee Ie 
nt 14 
ie Je 
DET 
í v 
D hid ' 
0 Weak IN 
. ete 
KN ep 
Ld el 
st El 4 
et { 
ee te 1. 
\ LD, 
A J 
és EEN 
1 ' nt, 
Ki ‘ 
{ 0 
… 4 EE) 
# ; 
' et GRE 
ie . vr 
ZAAN oe 
« : Ee 
Kg sl Á 
1e RP ed 
Hà Ra 
+ ‘ € 
NEADEM 6: 
pj 4 5 
n FP ' 
» 4 
me ' 
BAE, N 
ML, “u „| 
kn” IE: 
pj ‚ 
' ‘4 
“st ', 
De 1 
” E 1 
8 el Á. ik ‘ 
” 1 ' he U 
b ' é egen 
der We En 
Et aj 
RVE Ke A 
woe Ie ute À 
ah 7 
"4 k 
5 { 
es, dh 
Red sul 
nt „bt 
Re ER 
in 
DEAR bee 
ki ' 
3 4 
Ess ed Md f 
Er Kes „f 
ADT Br bas 
… pl 
' sr HA 
* t 2 
Kd EE nd 
Ve Ri KE, 4 rt 
Me. Î 
ER 5 UN 
id rd hg nd ‘ î 
1 wi, 
in 4 0 
A Î Ln 
URS AA 
rf ve “ij 
bj „0 
1 BE, 
: 
1 , « bn 
| HN 
. A Wi 
…* u 
‘ ' H 
ER UN 
Ne RAN ok 
r/ DET El 
RAE „RE 
RE " 
BARS; ‚. 
_ ‘ … 
n 1e é AL 
EAR KA b 
att ‘ 
Oe thaah 
1 P 
8 mn ' 
ze 
8 ve 
. dp 8 Ke 
A EN 
nld ens Eu 
wel Ae KA 
kene len 4e 
eN UN 
À 9 
« Ni ad d 
Fis ve hb, 
ld Bak & 
1 E 4 dot 
pd „ RE 
„& he kh; re 
Ea 4 e 
LK Re 1 
N 
EK 
Betr En 
oorspronkelijk vooral de instrumentale, door ons omschreven met het voor- 
zetsel „met”. „Ik hak met de bijl’, di. „ik hak tezamen met de bijl”, 
„ik hak en de bijl hakt.” ‚De uitdrukking „met de bijl” is dus eigenlijk 
een vergezellende naamval, een concomitatief. Maar deze naamval kan 
overgaan in den instrumentale, dus: „ik doe de bijl hakken”; de be- 
teekenis van concomitatief is dan in die van causatief overgegaan. 400 
is het dan te verklaren, dat vele dier oorspronkelijke instrumentale vor- 
men tot causatieve zijn geworden en dat ken het prefix pe is gaan ver- 
dringen. Ken is dan de aanduider van den causatieven naamval dien 
het werkwoord regeert; maar daar het suffix aan het werkwoord is verbon- 
den noemen wij den werkwoordsvorm den causatieven, evenals dien met 
t prefix pe omdat beide vormen dezelfde kracht van uitdrukking hebben. 
Adr:). 
Wij zullen hier beneden de verschillende woorden bespreken waarbij 
ken als suffix optreedt. 
De eenvoudigste vorm waarbij ken wijst op „richting naar”, is wel bij 
een soort van woorden, die wij bij de werkwoorden kunnen indeelen. Het 
zijn de woorden met prefix koe (richting naar) en suffix ken. 
koedas „naar boven”, koedasken „naar boven met” (het voorwerp), vandaar: 
„naar boven met zich zelf, naar boven gaan”. Dus zooals bij ons: naar 
boven er mee, vooruit er mee. 
koebas „naar binnen”, koebasken „naar binnen gaan”; 
koedjoema „naar het veld”, koedjoemaken „naar het veld gaan”; 
koetiga „naar de markt”, koetigaken „naar de markt gaan”; 
koetiga amz, to! koetigaken! „wil je naar de markt gaan vrouwtje, ga dan 
naar de markt”. To lah koedjoemaken gendoeart „vooruit toch, ga nu naar 
het veld”. Ente lah koeroemahken „kom, laten wij naar huis gaan.” 
Zulke woorden kunnen alleen in aansporende, wenschende of dreigende 
wijzen gebruikt worden. Want dit is het merkwaardige van ken bij deze 
en andere werkwoorden, dat het in zeer beleefde taal kan gebruikt wor- 
den en, op anderen toon uitgesproken, als de sterkste. imperatief kan gelden. 
Koeroemahken is zeer beleefd als men het jegens een gast gebruikt; men 
zou dan soms aan onzen verkleinvorm denken, zooals: wacht eventjes! een 
oogenblikje! enz. dat wij wel beleefd en onderdanig gebruiken. Bijv. „haal 
eventjes mijn kleed” legiken sitik oeiskoe! pindoken man nande! „vraag het 
maar aan moeder!’ Daarentegen is: koeroemahken! legiken! enz. in toorn 
uitgesproken, de sterkste imperatief: „Marsch, naar huis!” of: „haal ’t!” 
De - beteekenis van „richting naar”, maar nu niet zooals bij de vorige 
voorbeelden, maar meer „wijzen op een indirect object”, komt uit bij de 
van verbaalstammen afgeleide woorden met ken. Bijv. benterken „iets weg- 
werpen” (eigenlijk: werp er mee weg), niet „werpen” naar iets (ibenteri), 
maar een zeker voorwerp „wegwerpen’’. ndoeroengi ia, reh kajoe pajokentja 
man gasing, ibenterkenna koloe-koloe „zij vischte, er kwam een stuk hout 
juist geschikt. voor een tol (aandrijven), zij wierp het stroomopwaarts weg”. 

