












|. Van hoedanigheid. Koega, koetera „hoe, hoedanig”; bag? „zoo, alzoo” 
(waarschijnlijk: samentrekking van bagi-8 „als dat”); pajo „goed”; ngentja 
„slechts”; mandjar-andjar „langzaam”’; pedas, kotes en kotep „snel, vlug”. 
Van ka „weer, ook” vormt men met den nadrukswijzer nge het bijwoord 
kang „ongeveer, nogal”. Bijw nterem kalak ndai koedje? nterem kang. 
„gingen er veel niensclien heen? nogal veel (menschen). Niet Zoo heel veel. 
De nadrukswijzer nge geeft den nadruk op het woord waarop het volgt. 
Akoe nge metehsa „ik (met nadruk) moet het weten”! S&jakatan of se ja-atan 
„behalve, uitgezonderd” (woordelijk „niet ingesloten”, van séja „niet zijn” 
en «fan „erbij behooren”). PET 
IL. Van graad. Mekelek „zeer”; menam-menam „bijna”; naroes „bijna”; 
mesangat „hevig”; si-ngkoerangna „minstens”’; si megandjangna „hoogstens”’; 
koerang „te weinig”; lebih „meer”; terlebih „veel meer”. 
Ons „hoe langer hoe mooier”, of „hoe. ...des te... ”, wordt uitgedrukt 
door er of reh; bijv. erdekahnma eroelina „mettertijd wordt het mooier”, 
hoe langer hoe mooier; ertoeana erbodohnma „hoe ouder (hij wordt) hoe 
dommer (hij wordt)”; van la nai „niet meer”, maakt men erlanaina „erger 
worden’, eigenlijk „het niet meer wordt erger nog”. Waarschijnlijk om aan 
het woord van dezen vorm meer nadruk te geven, wordt er vaak in reh 
omgezet, en daar seh ook „komen” beteekent, zal men te denken hebben 
aan een uitdrukking als ons „komt tijd, komt raad”. Pek belinna reh 
pem”tehna „hoe grooter hij wordt, hoe meer kennis hij krijgt”; of: komt 
zijn grootte, komt (ook) zijn kennis. 
„Als” wordt met bagi weergegeven; „zoo ondeugend als hij groot is”; 
goetoelna bagi belinna; arimo dat-dat bagi koetjing „een tijger gelijkt onge- 
veer op een kat”, is als een kat. 
Bagi si wordt veel gebruikt in vergelijkingen; ninta, bagi si nipespes „lar 
ten we zeggen, als geknepen geworden”. 
HI. Van tijd. Zmdigan wanneer”; vraagt naar de toekomst. Indigan nat 
„wanneer”; vraagt naar het verleden. Indigan kam reh? „Wanneer zal je 
komen?” Indigan naï kam reh? „Wanneer ben je gekomen ?” 
Asoem „toen”’: gendoeari,. gendoari, goendari (alle drie hoort men ge- 
bruiken) nu”; bagidië (waarschijnlijk bagi-idi-e ot bagt-ide, ide een oude vorm 
van &, aanwijz. voornm. woord) „nu, thans”; nai „vroeger, voorheen”; nai- 
naì „in oude tijden”; kentja „toen, vervolgens”; enggo „al, alreede, afge- 
loopen”; enggo kentja „zoodra’”’; sendah „vandaag”’ ; asakai dekahna .„hoelang”’; 
nari „sedert, nog”; (drukt soms den verleden tijd uit); rebt nat nari 
„sedert verleden nacht, gisterennacht”; asaka? dekahna nari „hoelang nog’. 

NOOT. Nari geeft soms ook „alles” te kennen; in zinnen als deze: 
kai pe nari „wat ook, alles”; keri nari kai pe „alles is op”; 
djelma nari kerina „overal (waar men zag) niets dan menschen; alles menschen” 
maten nari kerina „alles (allen) sterft”. 


Kidekah en kinahoen „sedert, zoo lang als”; soms worden deze ook zelfstan- 
