




































— 107 — 
Voor het gebruik zie men de volgende voorbeelden. 
koelaoe ia, ibabana tambe „als zij naar het water ging, nam zij het bam- 
boevat mede”; moelik kemahan-kemahan radja, la itelma maka kaperas ibas 
tambena „de slavin van den vorst keerde naar huis terug; zij wist niet 
dat de visch in haar watervat was”. WE maka merawa bapana, nina man 
bana „toen werd zijn vader boos en zeide tot hem”; oeis raga santik bere- 
kenlah bana „geef hem het kleed raga santik”; goeroe Pakpak pitoe ia si 
dalanen „de Pakpakpriesters, die met hun zevenen reisden” (zeven zij die 
tezamen reisden): katakenlah man bana maka ola nai nari iembahkenna „zeg 
hem dat hij nooit meer het mag brengen”. 
Uit deze voorbeelden zien wij dat bana ook zonder voorzetsel kan op- 
treden. Bereken bana is volkomen gelijk aan berëken man bana „geef 't 
hem”. In het gebruik zij men echter voorzichtig, daar bana ook het weder- 
keerig voornaamwoord van den 3den persoon is. Jpekpekna bana „hij sloeg 
zich zelf”: telna bana „hij weet zelf”. 
Om den datief uit te drukken gebruikten wij steeds het voorzetsel 
man „aan, bij”. Natuurlijk kunnen ook andere voorzetsels de verbinding 
uitdrukken. Meestal treden als zoodanig op: ngata, kata, empak, kempak. 
Ikatakenna kempak toean „hij zeide het tot mijnheer”; nina da ngata 
dkoe hij zeide tot mij; empak (se ikataken kam? „aan wien heb je het 
gezegd?” 
Als het voorwerp bekend is, wordt het bij de actieve vormen van het 
werkwoord dikwijls uitgedrukt door sa, na een voorafgaanden nasaal door 
tja. Bijv. akoe pebelin-belintja „ik zal het (kind) grootbrengen”; (a nangkosa 
„hij heeft het gestolen”; meserakal naloekentja (de* stad) zij was moeilijk te 
overwinnen”. Vooral als er sprake is van dieren of levenlooze voorwerpen 
gebruikt men liefst niet (4, maar den genoemden vorm met sa. 
Ook na enkele voorzetsels wordt {4 soms vervangen door sa ({ja) ; arahsa 
koebereken ‚langs hem (door middel van hem) heb ik ’t gegeven”; djenari 
ningkoe. ngatasa „daarna zeide ik tot hem”; labo nembeh atekoe katasa „ik 
ben niet boos tegen hem”. 
$ 162. 3de persoon meervoud. 
De derde persoon meervoud is naar den vorm gelijk aan die van het 
enkelvoud. Zeker vanwege deze gelijkheid wordt veel het onpersoonlijke 
„kalak” gebezigd. Tjidahken man kalak ah gambaren Enda „laat aan gindsche 
lui -deze plaat zien”; maar men kon even goed zeggen: {jtdahken man bana 
gambaren Enda „laat hun deze plaat zien”; Man kat kalak Enda? „Waartoe 
deze lui?” la p& ngikoet „zij volgen ook”. Uit den voorafgaanden zin is 
bekend dat het meer dan een persoon is, anders is naar den vorm het 
enkelvoud geheel gelijk aan het meervoud. Een zin als: iparapna ia, zon- 
der nadere aanduiding kan beteekenen: „hij sloeg hem om zijn hoofd, zij 
sloegen hem om zijn hoofd, hij sloeg hen om hunne hoofden”. Alleen uit 
het verband is dan op te maken wat er bedoeld wordt. 
ti 
