
nne dnncennm nente 
— 110 — 
DE AANWIJZENDE VOORNAAMWOORDEN. 
8 166. 1ste persoon Enda „deze, dit, hier”, bij den spreker, 
2de persoon End „die, dat daar”, bij den aangesprokene, 
3de persoon & „die, dat”, niet onder het bereik van beide sprekers, maar 
aan beiden bekend of-door beiden gezien, 
onbepaald ver ah „ginds, gindsche”’. 
In de vormen E&nda en E&na zit waarschijnlijk Garen aanwijzer als 
voor den derden persoon gebruikt wordt; „da moet dan een oude aanwijzer 
zijn van plaats, welks beteekenis niet meer nauwkeurig kan vastgesteld 
worden. Zoo ook na waarvan hetzelfde geldt. Wij bepalen ons hier tot 
deze aanduiding. 
$ 167. Enda. 
Met enda wijst de spreker voorwerpen aan die bij hem, naast hem of 
onder zijn onmiddellijk bereik zijn. Het is zoowel aanwijzer als bijwoord 
en moet vaak vertaald worden met „dit hier” of „hier” alleen. Voorbeelden: 
oeis Enda enggo male „dit kleed (hier bij mij) is al versleten”; Soengkoen 
sitik o Dara! kakandoe, Enda piso, Enda koedin, Enda oeis, Enda sekin. Enggo 
toebing, iabekken enda? „Vraag eens Dara, aan je ouderen broeder, hier 
dit mes, deze kookpot, dit kleed, dit kapmes. ’t Is reeds geschaard, moet 
dit (alles) weggeworpen worden?” Met dit „enda’’ duidt de spreekster aan 
al deze voorwerpen, die zij gebracht had en die dus bij haar waren. 
Soms gaat Enda vooraf: 
Maka enda teman, bekas tenahndoe ndoebe „ziehier is (in des Hen. hand) 
hetgeen je mij verzocht hebt te halen”, het resultaat van je boodschap 
van onlangs. 
Enda goerat man Sibajak. „Dezen brief hier aan den Sibajak”, dit is een 
brief aan den Sibajak (het gewone begin van een Batakschen brief). 
Na een persoonlijk voornmw. gebruikt, dient het ook om een zekeren 
nadruk te geven: | 
akoe Enda „ik, ik van mijn kant, ik hier”, 
kamt enda „wij van onzen kant, wij hier” 
Voor het verdere gebruik mogen nog eenige voorbeelden volgen. 
Koega pa ng'enda ndia, maka nakan la ipän, pola la nem? „Hoe is 
dit toch, dat de rijst niet gegeten, de palmwijn niet gedronken wordt?” 
Adì anak Enda, ma nat kelanglang oelina roepana! Aen betreft dit zijn 
kind, hare schoonheid is buitengemeen !”’ 
Akoe pe labo akoe nembeh adi bandoe pe anakkoe andel „Ik zelf, ik ben nie3 
boos, indien dit mijn kind aan u gaat (met U trouwt)”. 
Beritaken si enda kerina man kalak „verkondig dit alles aan de menschen”. 
S 168. Ena. 
Met ena duidt men aan wat bii of onder het bereik van den aange- 



























