Fan. 
XXVI 
me VERVOLG or ve NATUURLYKE 
de maand December des jaars 1762, eene koude welke niet alleen indee- 
zen oord, maar ook over een groot gedeelte van Europa nog tot ver in het 
jaar 1763 heeft aangehouden, zo zelfs dat de gevolgen daarvan voor men- 
fchen en vee hoogst gevaarlyk waren, en de verdienstelyke Doétor en Pro- 
fesfor, peLIUS, die de Erlanger Academie zo veele eere aandoet, niet 
zonder groote vlyt, door het zakken van de kwik, waargenomen heeft, 
dat-op- den 15 February, de graad van koude, op 14 en zor graad: onder 
b geweest is *; niettegenftaande deeze groote koude en fcherpe lucht , aan. 
welke ik myne Rupsjens op ax December 1762, blootftelde, in een met 
foers bekleed, en met aarde aangevuld glas, benevens een paar jonge Sa- 
lamanders, die meer dan een half jaar lang zonder voedzel geweest wa- 
ren, in een ander dergelyk glas, bleeven deeze tedere en- naakte Rupsjens- 
nog in t leven, daar in tegendeel. de jonge Salamanders, hun door den 
honger reeds byna uitgebluscht leven terftond geheel verloren , offchoon: 
de koude toen nog op verre na zo ftreng niet ware als op den 15 Febru= 
ary des volgenden jaars 1763: intusfchen zouden myne Salamanders de: 
koude ook wel doorgeftaan hebben, hadde ik ze niet vooraf zo lang zonder 
- voedzel gelaten, maar of andere foorten van dieren, den bedoelden kou- 
den: nacht, of ook den gantfchen winter door, in eene plaats, zodanig 
aan de ftrengheid der lucht blootgefteld, als het verblyf van myne Rupfen, 
„zouden doorgeftaan hebben, zonder benadeeling van hunne gezondheid, 
komt my zeer onwaarfchynelyk voor: ik heb echter in het meergemelde 
Jeer, 1763 waargenomen, dat de aanhoudende drooge winterkoude, da 
gedachten van hun die gelooven, dat dezelve zo niet allen, ten minsten. 
de meeste Rupfen, doodlyk is, niet bewaarheidt; maar wel dat integen- 
deel daarna, verfcheidene foorten van fchadelyke Infeten als mede andere: 
die minder bekend zyn, en zulken welken zig in veele jaaren lang maar 
zeldzaam opdoen, by ons gevonden worden: echter wil ik desaangaande: 
piet ftellig verzekeren, dat alle koude en drooge Winters den Rupfen on- 
fchadelyk zyn: de drooge lucht kan dikwyls zwanger weezen van fchadelyke 
zwaveldampen, die even gemaklyk als het vochtige en koude winter- 
weêr, (dat volgends myne gedachten, de InfeCten nog veel fchadelyker is „y 
den dood: deezer. diertjens veroorzaaken, want de minste Rupfen zyn be- 
ftand tegen eene zeer vochtige koude; zy worden. dan ziek, en verlie: 
zen, als nog onvolwasfene fchepfels , het leven. 
Se de 
Doch ik begeer my niet langer optehouden met natuurkundige gisfingen’ 
over: 
* Zie de Frankifchen Samml, van Anmerkungen aus der. Naturlchre, Arzneygelchrheit „ 
GEkonomie, &c, in zten Bande, 39. ft, feite, 196-218 Nurnb, 1783. 8v0- 
